🔄 อัปเดตล่าสุด 21 มิ.ย. 2026
ในบรรดาที่เที่ยวมหาสารคาม บ้านหม้อเป็นจุดที่คนมองข้ามง่ายเพราะไม่ใช่วัดใหญ่หรือธรรมชาติอลังการ แต่ถ้าชอบงานช่างและอยากเห็นวิถีชีวิตจริง ที่นี่คุ้มค่าแวะมาก หมู่บ้านมีราว 239 หลังคาเรือน คนอยู่ประมาณ 800 กว่าคน และหลายครอบครัวยังยึดอาชีพปั้นหม้อขายเป็นรายได้จริง ไม่ใช่หมู่บ้านจัดฉากเพื่อการท่องเที่ยว เลยทำให้บรรยากาศเป็นกันเองมาก เดินเข้าไปดู เขาก็ยิ้มและเล่าให้ฟังเอง
บ้านหม้ออยู่ที่ไหน ทำไมถึงชื่อบ้านหม้อ
บ้านหม้ออยู่ที่ตำบลเขวา อำเภอเมืองมหาสารคาม ห่างจากตัวเมืองไปทางทิศที่ขับรถถึงในราว 10–15 นาที (ประมาณ 5 กิโลเมตร) ใกล้พอที่จะแวะระหว่างทางไปจุดอื่นได้สบาย เรื่องเล่าของหมู่บ้านบอกว่าบรรพบุรุษเป็นชาวไทยโคราชที่อพยพมาจากแถบนครราชสีมาเมื่อร้อยกว่าปีก่อน มาเจอพื้นที่ที่มีดินเหนียวเนื้อดีเหมาะกับการปั้น เลยปักหลักทำหม้อขายจนกลายเป็นชื่อหมู่บ้าน คำว่า 'บ้านหม้อ' จึงมาจากอาชีพปั้นหม้อที่ติดตัวมาตั้งแต่ตั้งชุมชน
สิ่งที่ทำให้หม้อบ้านหม้อต่างจากที่อื่นคือรูปทรงเฉพาะตัวและสีเหลืองอมแดงสวยหลังเผา ซึ่งมาจากเนื้อดินในพื้นที่ คนที่ดูเป็นจะแยกออกว่าใบไหนมาจากบ้านหม้อ
อยากเที่ยว มหาสารคาม ให้สนุกขึ้น? จองทัวร์ & กิจกรรม
จองออนไลน์ล่วงหน้าผ่าน Klook หรือ GetYourGuide มักได้ราคาดีกว่าหน้างานและไม่ต้องต่อคิว เลือกเฉพาะกิจกรรมที่อยากทำจริง ๆ ราคาและที่ว่างดูสด ๆ ได้ในแต่ละเว็บ
มาดูอะไร — ขั้นตอนการปั้นหม้อตั้งแต่ดินถึงเตา
ไฮไลต์จริง ๆ ของการมาบ้านหม้อคือการได้เห็นทุกขั้นตอนกับตา เพราะชาวบ้านทำกันสด ๆ ที่ใต้ถุนบ้าน ไม่ได้แยกเป็นโรงงาน เดินไปสักหลังสองหลังก็จะเห็นคนละจังหวะของงาน บางบ้านกำลังนวดดิน บางบ้านขึ้นรูป บางบ้านตากหม้ออยู่หน้าบ้าน
- เตรียมดินและนวดดิน — เริ่มจากนำดินเหนียวมาหมัก แล้วนวดให้เนื้อเนียนเข้ากัน ไล่ฟองอากาศออก ขั้นนี้ใช้แรงและความชำนาญ ถ้าดินไม่ดีหม้อจะแตกตอนเผา
- ขึ้นรูปบนแป้นหมุน — ช่างนั่งหมุนแป้นแล้วใช้มือดึงดินขึ้นเป็นทรงหม้อ จังหวะมือกับแป้นต้องสัมพันธ์กัน ดูเพลินมาก ขั้นนี้คือหัวใจของงาน
- ตีขึ้นรูปด้วยไม้ — หลังขึ้นรูปคร่าว ๆ ช่างจะใช้ไม้ตี (หางกระเบื้อง) ตบด้านนอกพร้อมรองด้านในด้วยหินดุ ค่อย ๆ ตีให้หม้อพองออกเป็นทรงที่ต้องการ เป็นภูมิปัญญาเฉพาะที่ทำให้หม้อมีรูปทรงสวย
- ตากแดด — หม้อที่ขึ้นรูปแล้วต้องผึ่งให้แห้งสนิทก่อนเข้าเตา ช่วงแดดดีจะเห็นหม้อเรียงตากเต็มลานหน้าบ้าน
- เผาเตา — ขั้นสุดท้ายคือนำหม้อเข้าเตาเผา ความร้อนจะทำให้ดินแข็งและออกสีเหลืองอมแดงเฉพาะตัวของบ้านหม้อ
ช่างปั้นได้วันละเท่าไร
ชาวบ้านที่ทำคล่อง ๆ ปั้นได้ราววันละ 30 ใบต่อคน แต่กว่าจะออกมาขายได้ต้องผ่านทั้งตาก ทั้งเผา ใช้เวลาหลายวัน เลยจะเข้าใจเลยว่าทำไมงานปั้นมือถึงมีคุณค่ากว่าหม้อโรงงาน
ซื้ออะไรกลับได้บ้าง ราคาประมาณเท่าไร
ของที่บ้านหม้อทำขายมีหลายแบบ ตั้งแต่หม้อดินหุงข้าว–ต้มแกงทรงดั้งเดิม ไหเล็ก กระถางต้นไม้ ไปจนของตกแต่งใบเล็ก ๆ ราคาตั้งแต่หลักสิบไปถึงราว 200 บาทตามขนาดและทรง ใบเล็กเหมาะหิ้วเป็นของฝากหรือซื้อไปปลูกแคคตัส ส่วนใบใหญ่เหมาะคนที่ตั้งใจเอาไปใช้หุงต้มจริงหรือตกแต่งบ้าน
หม้อดินทรงดั้งเดิม
หม้อหุงข้าว–ต้มแกงทรงคลาสสิกของบ้านหม้อ สีเหลืองอมแดง ใช้ทำอาหารได้จริง หุงข้าวหรือต้มแกงในหม้อดินรสชาติต่างจากหม้อทั่วไป
กระถาง–ของตกแต่งใบเล็ก
ใบเล็กราคาหลักสิบถึงร้อยต้น ๆ หิ้วง่าย เหมาะเป็นของฝากหรือซื้อไปปลูกต้นไม้ ของตกแต่งงานปั้นมือมีเสน่ห์กว่าของโรงงาน
อยากซื้อจำนวนมากหรือสั่งล่วงหน้า
ถ้าตั้งใจมาซื้อเยอะหรืออยากให้ช่างปั้นตามแบบ โทรประสานล่วงหน้าได้ที่กลุ่มเครื่องปั้นดินเผาบ้านหม้อ 094-958-6529 หรือสอบถามผ่าน อบต.เขวา เพราะบางช่วงหม้อตากไม่ทันขาย โทรถามก่อนจะชัวร์ว่ามีของ
ช่วงเวลาที่ควรไป และมารยาทเวลาเที่ยวบ้านช่าง
บ้านหม้อไม่ใช่สถานที่ท่องเที่ยวที่มีเวลาเปิด–ปิดตายตัว เพราะเป็นบ้านที่ชาวบ้านอยู่และทำงานจริง ช่วงที่จะได้เห็นการปั้นชัด ๆ คือกลางวันวันธรรมดา ที่ช่างลงมือทำให้เห็น ถ้าไปเย็นมากบางบ้านอาจเก็บงานไปแล้ว แนะนำช่วงเช้าถึงบ่ายอ่อน อากาศยังไม่ร้อนจัดและช่างกำลังทำงาน
- ไปวันธรรมดากลางวัน — โอกาสเจอช่างกำลังปั้นสูงสุด เสาร์–อาทิตย์บางบ้านพักหรือไปทำธุระ
- ขออนุญาตก่อนถ่ายรูป — หลายหลังคือบ้านที่เขาอยู่จริง ทักทายและขออนุญาตก่อนจะสุภาพกว่า ส่วนใหญ่ใจดีและยินดีให้ดู
- อุดหนุนสักใบ — มาดูแล้วซื้อกลับสักชิ้นเป็นน้ำใจที่ช่วยให้งานปั้นมือนี้อยู่ต่อได้ ราคาไม่แพงและได้ของที่มีเรื่องเล่า
- หน้าฝนงานอาจช้าลง — เพราะการตากแดดและเผาต้องอาศัยแดด ช่วงฝนชุกชาวบ้านบางบ้านจะปั้นน้อยลง เผื่อใจไว้ว่าของอาจมีไม่มากเท่าหน้าแล้ง
เที่ยวบ้านหม้อต่อกับที่ไหนได้บ้าง
ข้อดีของบ้านหม้อคืออยู่ในอำเภอเมือง ใกล้ตัวเมือง เลยจับคู่กับที่เที่ยวอื่นในเมืองได้ลื่น ใช้เวลาที่บ้านหม้อจริง ๆ ไม่นาน ราวชั่วโมงก็ดูครบและได้ของฝากแล้ว เหมาะแทรกเป็นจุดหนึ่งในทริปวันเดียว
งานช่าง + ริมน้ำ + ของกินเมือง
การเดินทาง
บ้านหม้อไปสะดวกสุดด้วยรถส่วนตัวหรือมอเตอร์ไซค์ เพราะอยู่นอกตัวเมืองนิดหน่อยและรถสาธารณะเข้าหมู่บ้านมีน้อย ถ้าไม่มีรถ เช่ามอเตอร์ไซค์ในเมืองแล้วขับออกมาทาง ต.เขวาก็ถึงไม่ยาก หรือต่อจากทริปเที่ยวเมืองมหาสารคามในวันเดียวกัน
วางแผนเที่ยวมหาสารคามแบบเต็ม ทั้งกิน เที่ยว ที่พัก
ดูคู่มือเที่ยวมหาสารคาม →