🔄 อัปเดตล่าสุด 21 มิ.ย. 2026
หม้อห้อม (คนเหนือเรียก ม่อฮ่อม) มาจากคำว่า หม้อ กับ ห้อม ซึ่งเป็นชื่อต้นไม้ที่ให้สีน้ำเงิน เอามาย้อมผ้าดิบในหม้อจนได้สีกรมท่าเข้ม บ้านทุ่งโฮ้งทำผ้าผืนนี้สืบทอดกันมาเป็นร้อยปี ต้นทางมาจากชาวไทพวน (ลาวพวน) ที่อพยพเข้ามาตั้งรกรากแถบเมืองแพร่ แล้วเอาภูมิปัญญาการย้อมห้อมติดตัวมาด้วย
ทุกวันนี้ทุ่งโฮ้งเป็นแหล่งผลิตผ้าหม้อห้อมใหญ่ที่สุดในประเทศ มีทั้งร้านเก่าแก่ที่ยังย้อมมือแบบดั้งเดิม และร้านรุ่นใหม่ที่เอาผ้าหม้อห้อมไปออกแบบเสื้อผ้าทรงทันสมัย ใส่ได้ทุกวัน เดินเลือกได้ทั้งวันแบบไม่ซ้ำ
ถนนสายผ้าย้อม — เดินเลือกอย่างไรให้ไม่งง
หัวใจของทุ่งโฮ้งคือ ถนนสายผ้าย้อมพื้นเมือง ยาวประมาณ 4 กิโลเมตรบนถนนยันตรกิจโกศล ตั้งแต่แยกเข้าหมู่บ้านไปเรื่อย ๆ สองข้างทางเรียงรายไปด้วยร้านผ้าหม้อห้อมนับสิบร้าน ตั้งแต่ร้านห้องแถวเล็ก ๆ ของชาวบ้าน ไปจนร้านใหญ่ที่มีโชว์รูม จอดรถหน้าร้านไหนก็แวะเข้าได้เลย
- แถวต้นทาง (ใกล้โรงเรียนบ้านทุ่งโฮ้ง) — ร้านดั้งเดิม เสื้อหม้อห้อมทรงคลาสสิก คอจีน กระดุมผ้า ราคาย่อมเยา เหมาะซื้อใส่จริงและของฝากผู้ใหญ่
- ร้านรุ่นใหม่ดีไซน์ — เสื้อผ้าฝ้ายตัดเย็บทรงทันสมัย กระเป๋า หมวก ผ้าพันคอ สีไล่เฉดครามสวย เหมาะคนชอบแนวมินิมอล
- ร้านที่มีจุดย้อมให้ดู — บางร้านตั้งหม้อย้อมและราวตากผ้าไว้หลังร้าน เดินเข้าไปดูได้ ถ่ายรูปสวย และเป็นจุดที่ได้คุยกับช่างย้อมตัวจริง
เคล็ดลับเลือกของแท้
ผ้าหม้อห้อมย้อมครามธรรมชาติแท้จะมีกลิ่นครามอ่อน ๆ สีไม่เรียบเป๊ะทั้งผืน และช่วงแรกอาจตกสีนิดหน่อย (ซักแยกครั้งแรก) ส่วนผ้าย้อมเคมีจะสีเรียบเสมอกันและราคาถูกกว่ามาก ถ้าอยากได้ของแท้ ลองถามคนขายตรง ๆ ว่าย้อมครามธรรมชาติไหม คนทุ่งโฮ้งบอกตามจริง
อยากเที่ยว แพร่ ให้สนุกขึ้น? จองทัวร์ & กิจกรรม
จองออนไลน์ล่วงหน้าผ่าน Klook หรือ GetYourGuide มักได้ราคาดีกว่าหน้างานและไม่ต้องต่อคิว เลือกเฉพาะกิจกรรมที่อยากทำจริง ๆ ราคาและที่ว่างดูสด ๆ ได้ในแต่ละเว็บ
ดูขั้นตอนย้อมคราม — กว่าจะเป็นสีน้ำเงินผืนนั้น
เสน่ห์ของทุ่งโฮ้งที่ร้านในห้างให้ไม่ได้ คือการได้เห็นว่าผ้าสีครามผืนหนึ่งกว่าจะย้อมเสร็จต้องผ่านอะไรบ้าง ชาวบ้านหลายเจ้ายังปลูกต้นห้อมและต้นครามไว้หัวไร่ปลายนาของตัวเอง แล้วทำเนื้อครามเอง ขั้นตอนคร่าว ๆ เป็นแบบนี้
- เก็บต้นห้อม/ครามมาแช่น้ำ 2 คืน — ให้สารสีออกมาในน้ำ
- ผสมน้ำด่างกับปูนขาว แล้ว ‘ซวก’ — ใช้ตะกร้อตีน้ำขึ้นลงจนเกิดฟองและจับตัวเป็นสีคราม
- พักให้ฟองยุบ แล้วกรองเอาเนื้อคราม — ใส่ถุงผ้าห้อยให้น้ำหยดจนเหลือเนื้อข้น เรียกว่า ‘ครามเปียก’
- ก่อหม้อ (เลี้ยงสีคราม) — ผสมครามกับน้ำด่าง คอยดูแลทุกวันให้น้ำย้อมมีชีวิต พร้อมย้อม
- ย้อมซ้ำหลายรอบ — จุ่มผ้า บิด ผึ่งให้สัมผัสอากาศ แล้วจุ่มใหม่ ยิ่งย้อมหลายครั้งสียิ่งเข้ม
ที่น่าทึ่งคือตอนยกผ้าขึ้นจากหม้อใหม่ ๆ ผ้าจะออกสีเขียวอมเหลือง แล้วค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นสีน้ำเงินครามเมื่อโดนอากาศ เป็นปฏิกิริยาธรรมชาติที่ดูแล้วเพลินมาก ถ้าได้ยืนดูช่างย้อมจุ่มผ้าสักรอบ จะเข้าใจเลยว่าทำไมผ้าแท้ถึงราคาสูงกว่า
ลองมัดย้อมเอง — เวิร์กชอปสำหรับนักท่องเที่ยว
หลายเจ้าในทุ่งโฮ้งเปิดเวิร์กชอปมัดย้อมให้นักท่องเที่ยวลงมือทำ ได้ผ้าเช็ดหน้า ถุงผ้า หรือเสื้อยืดลายมัดย้อมของตัวเองกลับบ้าน เจ้าที่คนพูดถึงบ่อยคือกลุ่มของ ป้าเหงี่ยม ช่างย้อมรุ่นที่ 3 สายไทพวน ที่เปิดบ้านเป็นศูนย์เรียนรู้ ทำงานร่วมกับเทศบาลตำบลทุ่งโฮ้งในการสอนภูมิปัญญาเก่าให้คนรุ่นใหม่
- สิ่งที่ได้ทำ — มัดผ้าด้วยยางหรือเชือกตามลายที่อยากได้ แล้วจุ่มย้อมครามเอง เห็นสีเปลี่ยนกับตา
- ใช้เวลา — ราว 1–2 ชั่วโมง ขึ้นกับชิ้นงาน เหมาะพาเด็กหรือมาเป็นกลุ่ม
- ราคา — แล้วแต่ชิ้นงานและแต่ละเจ้า โดยทั่วไปอยู่หลักร้อยต้น ๆ ต่อคน เริ่มประมาณ 100–250 บาท (รวมผ้าให้)
- ควรนัดล่วงหน้า — โดยเฉพาะกลุ่มใหญ่ โทรถามร้านก่อนไปจะชัวร์กว่า
เผื่อเวลาให้สีแห้ง
งานมัดย้อมที่ทำเสร็จต้องผึ่งให้สีเซ็ตตัวก่อนถึงจะเอากลับได้แบบไม่เลอะ เผื่อเวลาช่วงท้ายไว้หน่อย และใส่ถุงแยกตอนเดินทางกลับ กันสีติดของอื่นในกระเป๋า
ซื้ออะไรดี + ราคาประมาณ
เสื้อหม้อห้อมทรงคลาสสิก
เสื้อคอจีนกระดุมผ้าแบบดั้งเดิม ใส่ไปวัดหรืองานบุญได้ ของฝากผู้ใหญ่ถูกใจ เริ่มราว 150–300 บาท
เสื้อผ้าฝ้ายดีไซน์ใหม่
ทรงทันสมัย ใส่เที่ยวใส่ทำงานได้ สีไล่เฉดคราม ร้านรุ่นใหม่ราคา 150–300 บาท ถูกกว่าสั่งออนไลน์
กระเป๋า–หมวก–ผ้าพันคอ
ของชิ้นเล็กราคาเบา หมวกหม้อห้อมเริ่มราว 80 บาท กระเป๋าผ้าและพวงกุญแจเหมาะเป็นของฝากกลุ่ม
ผ้าผืน/ผ้ามัดย้อม
ซื้อผ้าผืนไปตัดเย็บเอง หรือผ้ามัดย้อมลายไม่ซ้ำใคร เหมาะคนชอบงานคราฟต์
งบของฝากแบบสบายกระเป๋า เผื่อไว้ราว 300–800 บาทก็ได้ของกลับเพียบ ทั้งเสื้อ ของชิ้นเล็ก และของฝากแจกที่ทำงาน ถ้าซื้อหลายชิ้นในร้านเดียวลองขอต่อราคานิด ๆ ได้ คนทุ่งโฮ้งใจดี
การเดินทาง + เวลาเปิด
- ที่ตั้ง — ตำบลทุ่งโฮ้ง อ.เมืองแพร่ บนถนนยันตรกิจโกศล (ทางหลวง 101 สายแพร่–น่าน) ห่างตัวเมืองราว 4 กม.
- ขับรถ/มอเตอร์ไซค์ — จากเขตเมืองเก่าขับราว 10 นาที มีป้ายบอกชัด จอดรถหน้าร้านได้สบาย
- เวลาเปิด — ร้านส่วนใหญ่เปิดประมาณ 8.00–17.00 น. ไปช่วงสายถึงบ่ายกำลังดี ร้านครบและแดดไม่แรงเกิน
- จับคู่เที่ยว — อยู่ทางเข้าเมืองด้านน่าน แวะก่อนหรือหลังเข้าเมืองเก่าได้ เที่ยวต่อคุ้มเจ้าหลวงหรือบ้านวงศ์บุรีในตัวเมืองได้สบาย
ไปวันธรรมดาได้บรรยากาศกว่า
เสาร์–อาทิตย์คนเยอะและบางจุดย้อมพักทำ ถ้าอยากเห็นช่างย้อมทำงานจริงและคุยได้สบาย ๆ ลองมาวันธรรมดาช่วงเช้า จะเห็นกระบวนการมากกว่า
วางแผนเที่ยวแพร่ทั้งทริป ทั้งของกิน ที่พัก และเมืองเก่า
ดูคู่มือเที่ยวแพร่ →