เดินทางไป & เที่ยวใน
ปาย ยังไงดี

รถตู้คือวิธีเดินทางจากเชียงใหม่ไปปายที่คนนิยมมากที่สุด ผู้ให้บริการที่คนรู้จักกันดีคือ aya service ซึ่งวิ่งเส้นเชียงใหม่-ปายมานาน มีสำนักงานในตัวเมืองเชียงใหม่ให้ซื้อตั๋วและขึ้นรถ นอกจากนี้ยังมีรถตู้เจ้าอื่นและรอบจากสถานีขนส่งอาเขตด้วย จุดเด่นคือออกหลายรอบต่อวันตั้งแต่เช้าไปจนถึงช่วงบ่าย-เย็น ใช้เวลาเดินทางราว 3 ชั่วโมง และหลายเจ้ามีบริการรับส่งถึงในตัวเมืองปายหรือใกล้ที่พัก ราคาต่อเที่ยวอยู่ในหลักร้อยต้น ๆ ต่อคน จึงประหยัดและสะดวกสำหรับคนที่ไม่มีรถส่วนตัว

สิ่งที่ต้องเตรียมใจคือเส้นทางขึ้นปายมีทางโค้งราว 762 โค้ง คนขับรถตู้มักขับเร็วตามความชินทาง ทำให้คนที่เมารถง่ายไม่สบายตัวได้ตลอดทาง ควรกินยาแก้เมารถก่อนออกเดินทาง กินอาหารแต่พอดี และถ้าเลือกที่นั่งได้ให้เลือกเบาะหน้าซึ่งโยกน้อยกว่า ที่นั่งในรถตู้มีจำกัดและช่วงหน้าหนาวที่คนเยอะมักเต็มเร็ว จึงควรจองล่วงหน้าโดยเฉพาะวันหยุดยาว ทั้งขาไปและขากลับ เพราะขากลับจากปายเข้าเชียงใหม่ก็เต็มได้เหมือนกัน ควรเผื่อเวลาเดินทางและยืนยันรอบกับผู้ให้บริการอีกครั้งก่อนวันเดินทาง

อีกทางเลือกจากเชียงใหม่ไปปายคือรถบัส ซึ่งวิ่งจากสถานีขนส่งเชียงใหม่ (อาเขต) ผู้ให้บริการหลักบนเส้นทางภาคเหนือคือ Green Bus ตัวรถใหญ่กว่ารถตู้ เบาะกว้างและเอนได้มากกว่า มีพื้นที่วางขากับที่เก็บสัมภาระใต้ท้องรถ ทำให้นั่งสบายกว่าและเหมาะกับคนที่เมารถง่าย เพราะรถใหญ่โยกน้อยกว่ารถตู้บนทางโค้ง ราคาต่อเที่ยวใกล้เคียงกับรถตู้ อยู่ในหลักร้อยต้น ๆ ต่อคน

ข้อแลกเปลี่ยนคือรถบัสมีเที่ยวต่อวันน้อยกว่ารถตู้ ต้องวางแผนตามรอบให้ดี และรถใหญ่ต้องขับช้าและระวังบนถนนโค้งแคบ ทำให้เวลาเดินทางพอ ๆ กันหรือนานกว่ารถตู้เล็กน้อย แม้จะนั่งสบายกว่า แต่ 762 โค้งก็ยังทำให้เมารถได้อยู่ดี จึงควรเตรียมยาแก้เมารถไว้เช่นกัน แนะนำให้เช็กรอบเดินรถและจองล่วงหน้าโดยเฉพาะช่วงไฮซีซัน เพราะจำนวนเที่ยวที่น้อยกว่าทำให้ที่นั่งเต็มได้เร็วในวันคนเยอะ

เมื่อถึงปายแล้ว การเช่าสกูตเตอร์เป็นวิธีเที่ยวที่นิยมที่สุด เพราะจุดเที่ยวอย่างปายแคนยอน น้ำพุร้อนท่าปาย หมู่บ้านสันติชล และคาเฟ่วิวทุ่งกระจายอยู่รอบเมือง การมีรถของตัวเองทำให้ไปได้ทุกจุดตามใจ ไม่ต้องรอรถหรือรอทัวร์ ค่าเช่าสกูตเตอร์ทั่วไปอยู่ราว 150–200 บาทต่อวัน มีร้านเช่ากระจายรอบถนนคนเดินและใกล้ที่พัก หาง่ายมาก จึงเหมาะคนเที่ยวคนเดียวหรือมาคู่ที่ขับเป็นและอยากประหยัด

แต่เรื่องที่ต้องพูดกันตรง ๆ คือถนนรอบปายคดโค้งและลาดชันหลายช่วง โดยเฉพาะทางขึ้นจุดชมวิวอย่างหยุนไหลหรือเส้นออกนอกเมือง ทำให้เกิดอุบัติเหตุกับนักท่องเที่ยวบ่อย หลายคนที่ไม่ชินการขับทางเขาลื่นล้มจนมีแผลถลอกที่เรียกกันติดปากว่า Pai tattoo ตามกฎหมายต้องมีใบขับขี่รถจักรยานยนต์คู่กับใบขับขี่สากล (IDP) ที่ระบุประเภทรถจักรยานยนต์ และต้องสวมหมวกกันน็อกทุกครั้งซึ่งเป็นกฎหมาย ถ้าขับผิดกฎหรือไม่มีใบอนุญาตที่ถูกต้องแล้วเกิดเหตุ ประกันมักไม่จ่าย เลือกร้านที่ไม่ยึดพาสปอร์ตเป็นประกัน (ให้วางเงินมัดจำแทน) ตรวจเบรกและยางก่อนรับรถ ถ่ายรูปรอยขีดข่วนรอบคันเก็บไว้ และเลี่ยงขับกลางคืนหรือตอนฝนตกเพราะถนนลื่นและหลายช่วงมืดสนิท ถ้าไม่มั่นใจฝีมือจริง ๆ ใช้จักรยานเที่ยวในเมืองหรือจอยทัวร์มีรถรับส่งปลอดภัยกว่ามาก

สำหรับคนที่ไม่อยากขับมอเตอร์ไซค์หรือไม่มีใบขับขี่ จักรยานเป็นทางเลือกที่ถูกและปลอดภัยกว่าสำหรับเที่ยวในตัวเมืองปาย ค่าเช่าอยู่ราว 50–100 บาทต่อวัน มีให้เช่าตามร้านและที่พักหลายแห่ง ตัวเมืองปายเล็กและค่อนข้างราบในเขตเมือง เดินหรือปั่นเล่นไปตามถนนคนเดิน ริมแม่น้ำปาย ทุ่งนา และคาเฟ่ใกล้ ๆ ได้สบาย ได้บรรยากาศชิลแบบเนิบ ๆ ที่เข้ากับเสน่ห์ของปาย และไม่ต้องกังวลเรื่องที่จอดหรือน้ำมัน

ข้อจำกัดที่ต้องเข้าใจคือจักรยานเหมาะกับระยะใกล้ในเขตเมืองเท่านั้น จุดเที่ยวที่อยู่ไกลออกไปหรือต้องขึ้นเขาอย่างปายแคนยอน น้ำพุร้อนท่าปาย หมู่บ้านสันติชล หรือจุดชมวิวหยุนไหล อยู่ไกลและมีทางลาดชันเกินกว่าจะปั่นไหวสำหรับคนทั่วไป ช่วงกลางวันแดดแรงและร้อน การปั่นระยะไกลจึงเหนื่อยและเสียเวลา ถ้าจะไปจุดรอบนอกเหล่านั้นควรใช้สกูตเตอร์ เหมารถสองแถว หรือจอยทัวร์แทน สรุปคือจักรยานคุ้มและน่ารักมากถ้าใช้เที่ยวเฉพาะในตัวเมืองและรอบ ๆ ใกล้ ๆ แต่ไม่เหมาะเป็นวิธีเดินทางหลักถ้าตั้งใจตระเวนจุดเที่ยวที่กระจายรอบอำเภอ

ถ้ามากันเป็นกลุ่มเพื่อนหรือครอบครัวและไม่มีใครอยากขับมอเตอร์ไซค์บนถนนภูเขา การเหมารถสองแถวเป็นทางเลือกที่สะดวก มีคนขับท้องถิ่นพาไปตามจุดเที่ยวรอบเมืองอย่างปายแคนยอน น้ำพุร้อนท่าปาย หมู่บ้านสันติชล และจุดชมวิว โดยตกลงเส้นทางและจุดแวะกันก่อน จ่ายแบบเหมาเป็นรอบครึ่งวันหรือเต็มวัน ข้อดีคือไม่ต้องขับรถเขาเอง ไม่ต้องหาที่จอด และเมื่อหารกันหลายคนราคาต่อหัวก็ลงมาอยู่ในระดับที่คุ้ม เหมาะกับคนที่อยากเที่ยวสบาย ๆ และให้คนขับที่ชินทางดูแลเรื่องเส้นทางให้

สิ่งที่ต้องรู้คือรถสองแถวในปายเน้นการเหมามากกว่าวิ่งประจำทางแบบในเมืองใหญ่ ราคาจึงเป็นการต่อรองและขึ้นกับจำนวนจุดแวะ ระยะทาง และเวลาที่ใช้ ควรตกลงให้ชัดตั้งแต่ต้นว่าราคาที่คุยเป็นแบบรวมทุกจุดในโปรแกรมหรือคิดเพิ่มรายจุด รวมถึงเวลารอที่แต่ละจุดด้วย ถ้าไปคนเดียวหรือสองคนการเหมาจะไม่คุ้มเพราะต้องจ่ายเต็มคัน แต่ถ้ารวมกลุ่มได้สี่ห้าคนขึ้นไปจะเริ่มคุ้มและสบายกว่าการต่างคนต่างเช่าสกูตเตอร์ ควรถามที่พักหรือคนท้องถิ่นเรื่องราคาที่เหมาะสมไว้เป็นฐานก่อนต่อรอง เพื่อไม่ให้โดนคิดเกิน

ทัวร์รอบเมืองแบบมีรถรับส่งเหมาะกับคนที่มีเวลาในปายจำกัด ไม่มีรถส่วนตัว และไม่อยากขับถนนภูเขาที่คดเคี้ยวเอง โปรแกรมมาตรฐานมักวนรับในตัวเมืองปายแล้วพาไปจุดหลักที่คนรู้จักมากที่สุด เช่น สะพานประวัติศาสตร์ปาย วัดพระธาตุแม่เย็นที่มีพระใหญ่สีขาว ปายแคนยอน และหมู่บ้านสันติชล บางเจ้าเพิ่มน้ำตกหมอแปงหรือจุดชมวิวหยุนไหลเข้าไปด้วย ข้อดีคือมีคนจัดลำดับจุดแวะให้ต่อเนื่อง ไม่ต้องวางแผนเส้นทางเอง และบางเจ้ามีไกด์เล่าประวัติของแต่ละจุดระหว่างทาง ราคาแบบจอยกลุ่มพร้อมรถรับส่งเริ่มต้นหลักร้อย ส่วนแบบเช่ารถส่วนตัวพร้อมคนขับจะสูงกว่า

สิ่งที่ควรรู้ก่อนจองคือทัวร์รอบเมืองเป็นแบบแวะถ่ายรูปหลายจุดในเวลาสั้น ๆ แต่ละจุดจึงได้อยู่ไม่นาน คนที่อยากนั่งซึมซับบรรยากาศนาน ๆ อาจรู้สึกว่ารีบไปหน่อย ควรเช็กก่อนจองว่าโปรแกรมรวมจุดไหนบ้าง มีค่าเข้าจุดใดที่ต้องจ่ายเพิ่มหรือไม่ และมีรถมารับถึงที่พักหรือให้ไปขึ้นที่จุดนัด ทัวร์เหมาะมากสำหรับคนที่อยากเก็บแลนด์มาร์กครบในวันเดียวโดยไม่ต้องเสี่ยงขับมอเตอร์ไซค์บนทางเขา แต่ถ้าอยากได้อิสระเที่ยวตามใจและมีเวลาหลายวัน การเช่าสกูตเตอร์หรือเหมารถสองแถวเองอาจยืดหยุ่นกว่า