เที่ยวกำแพงเพชร ไปไหนดี?
เทียบ 4 แนว รอบ กำแพงเพชร

เขตในกำแพงเป็นหัวใจของเมืองเก่ากำแพงเพชรและเป็นจุดที่ไปง่ายที่สุดในสี่แนว เพราะอยู่ในเขตกำแพงเมืองเก่าห่างจากตัวเมืองใหม่เพียงราวหนึ่งถึงสองกิโลเมตร เดินหรือปั่นจักรยานถึงได้สบาย หัวใจของโซนนี้คือวัดพระแก้ว วัดหลวงประจำเมืองที่เคยเป็นที่ประดิษฐานพระแก้วมรกตในอดีต ปัจจุบันเหลือหมู่พระพุทธรูปก่อด้วยศิลาแลงนั่งเรียงกลางลานวิหารและฐานเจดีย์ประธานที่ยังเห็นเค้าโครงชัด ถัดไปติดกันคือวัดพระธาตุ ที่มีเจดีย์ประธานทรงระฆังองค์ใหญ่เป็นประธานของกลุ่ม ทั้งสองวัดตั้งอยู่ในลานเดียวกันจึงเดินต่อกันได้ในเวลาไม่นาน

เสน่ห์ของเขตในคือความกระชับ เก็บวัดหลวงสำคัญได้ครบในจุดเดียวโดยไม่ต้องขับรถไปไหนไกล เหมาะกับคนที่มีเวลาไม่มากแต่อยากเห็นงานช่างสมัยสุโขทัย-อยุธยาตอนต้นที่ใช้ศิลาแลงสีน้ำตาลแดงแทนอิฐ ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของกำแพงเพชรที่ต่างจากสุโขทัย ใกล้กันยังมีพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติกำแพงเพชรและพิพิธภัณฑ์เรือนไทยให้แวะเข้าใจภาพรวมก่อนหรือหลังเดินชม ช่วงเช้าตรู่และบ่ายแก่จนถึงเย็นเป็นเวลาที่ดีที่สุด เพราะแดดอ่อนและศิลาแลงจะกลายเป็นสีอุ่นสวยเป็นพิเศษ เหมาะทั้งเดินเล่นและถ่ายรูป

สิ่งที่ต้องเผื่อใจไว้ตามตรง คือพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นลานโล่งแทบไม่มีร่มเงา อากาศกำแพงเพชรกลางวันร้อนจัด เดินตอนเที่ยงจึงเหนื่อย ควรเตรียมหมวก ร่ม น้ำดื่ม และครีมกันแดด อุทยานยังแบ่งเก็บค่าเข้าชมแยกระหว่างเขตในกำแพงกับเขตอรัญญิก ไม่ใช่บัตรใบเดียวเที่ยวได้ทุกที่ ควรเตรียมเงินสดจ่ายหน้างานและวางแผนว่าจะเก็บทั้งสองเขตหรือไม่ และเนื่องจากเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ ควรแต่งกายสุภาพปิดไหล่ปิดเข่า ไม่ปีนป่ายโบราณสถาน

เขตอรัญญิกคือกลุ่มวัดป่าที่อยู่นอกกำแพงเมืองทางเหนือ ห่างจากเขตในกำแพงราวสองถึงสี่กิโลเมตร ชื่ออรัญญิกหมายถึงเขตวัดป่าที่พระสงฆ์ใช้ปฏิบัติธรรมในอดีต จุดต่างจากเขตในที่ชัดที่สุดคือความร่มรื่น เพราะที่นี่มีต้นไม้ใหญ่ปกคลุมทั่วพื้นที่ เดินชมได้สบายกว่าลานโล่งของเขตใน และคนน้อยกว่ามาก บางช่วงแทบไม่เจอนักท่องเที่ยวคนอื่นเลย ไฮไลต์แรกคือวัดพระสี่อิริยาบถ ที่มีมณฑปขนาดใหญ่ประดิษฐานพระพุทธรูปสี่อิริยาบถ ทั้งยืน เดิน นั่ง และนอน โดยองค์พระยืนก่อด้วยศิลาแลงยังคงเห็นเค้าโครงชัดและเป็นภาพจำของกำแพงเพชร

ไฮไลต์อีกจุดคือวัดช้างรอบ ที่มีเจดีย์ประธานตั้งบนฐานสี่เหลี่ยมประดับประติมากรรมช้างศิลาแลงเรียงรอบทั้งสี่ด้าน ให้อารมณ์คล้ายวัดช้างล้อมของศรีสัชนาลัยแต่เป็นวัสดุคนละแบบ เดินขึ้นบันไดฐานเจดีย์ไปดูใกล้ ๆ จะเห็นรายละเอียดช้างที่ยังเหลืออยู่หลายเชือก รอบ ๆ ยังมีวัดเล็กวัดน้อยกระจายในดงไม้ให้ค่อย ๆ เดินสำรวจ เหมาะกับคนที่อยากใช้เวลากับรายละเอียดและถ่ายรูปโดยไม่ต้องแย่งมุมกับใคร ความร่มรื่นทำให้เดินได้นานกว่าเขตในโดยไม่โดนแดดเผามากนัก

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปตามตรง คือเขตอรัญญิกเก็บค่าเข้าชมแยกจากเขตในกำแพง ต้องเผื่อค่าเข้าอีกส่วน จุดต่าง ๆ ในเขตนี้อยู่ห่างกันพอควรและกระจายในดงไม้ ควรมีจักรยานหรือรถเชื่อมระหว่างวัด เดินเท้าล้วนอาจเหนื่อย สิ่งอำนวยความสะดวกในพื้นที่มีจำกัด ร้านค้าและห้องน้ำน้อย ควรเตรียมน้ำดื่มไปเอง เพราะร่มรื่นและเป็นดงไม้ ช่วงหน้าฝนควรระวังทางลื่นและยุง และเนื่องจากเป็นเขตโบราณสถานศักดิ์สิทธิ์ ควรแต่งกายสุภาพและไม่ปีนป่ายโบราณสถาน

ถ้าเดินโบราณสถานในเมืองมาจนอิ่มแล้วอยากเปลี่ยนบรรยากาศเป็นธรรมชาติเย็น ๆ ฝั่งตะวันตกของกำแพงเพชรมีป่าเขาและน้ำตกใหญ่รออยู่ ไฮไลต์คือน้ำตกคลองลานในอุทยานแห่งชาติคลองลาน น้ำตกชั้นเดียวสายกว้างที่ไหลลงหน้าผาสูงลงสู่แอ่งน้ำกว้างด้านล่าง เดินจากลานจอดรถเข้าไปไม่ไกลก็ถึงตัวน้ำตก เห็นสายน้ำเต็มหน้าผาแบบไม่ต้องปีนเขาไกล จึงเป็นน้ำตกที่พาครอบครัวและผู้ใหญ่ไปได้สบาย มีแอ่งน้ำให้ลงเล่นในช่วงที่น้ำไม่แรงเกินไป และมีร้านอาหารกับลานพักผ่อนบริเวณทางเข้าให้แวะกินข้าวเที่ยง

ห่างออกไปอีกหน่อยคืออุทยานแห่งชาติแม่วงก์ ผืนป่าตะวันตกที่ต่อเนื่องกับกลุ่มป่าตะวันตกของประเทศ ขึ้นชื่อเรื่องความอุดมสมบูรณ์และการดูนก มีลำธารคลองขลุงไหลผ่านและจุดชมวิวช่องเย็นที่อากาศเย็นสบายเกือบทั้งปี เหมาะกับคนที่ชอบธรรมชาติแบบจริงจัง กางเต็นท์ค้างคืน หรือขับรถขึ้นไปชมทะเลหมอกและพระอาทิตย์ในฤดูหนาว ทั้งคลองลานและแม่วงก์อยู่คนละอำเภอทางตะวันตก การจัดรวมกันในวันเดียวทำได้ถ้าออกเช้าและมีรถส่วนตัว แต่ถ้าเวลาน้อยเลือกคลองลานอย่างเดียวก็เต็มอิ่มแล้ว

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปตามตรง คือทั้งสองที่อยู่ไกลจากตัวเมืองราวหกสิบห้าถึงเก้าสิบกิโลเมตร ขับรถราวหนึ่งชั่วโมงครึ่งถึงสองชั่วโมงต่อเที่ยว แทบจำเป็นต้องมีรถส่วนตัวเพราะรถสาธารณะไม่สะดวก ควรออกเช้าเพื่อให้มีเวลาเล่นน้ำและเดินป่าพอ ช่วงที่ดีที่สุดคือปลายฝนต้นหนาวราวเดือนกันยายนถึงธันวาคม เพราะน้ำเยอะ น้ำใส และอากาศเย็น หน้าแล้งน้ำตกอาจเหลือน้อยและไม่สวยเท่า ควรเตรียมรองเท้ากันลื่น ชุดสำรอง และเช็กสภาพอากาศกับประกาศของอุทยานก่อนไป เพราะบางเส้นทางปิดช่วงหน้าฝนหรือมีค่าธรรมเนียมเข้าอุทยานแยกต่างหาก

ข้ามแม่น้ำปิงจากตัวเมืองไปฝั่งตะวันตกคือนครชุม เมืองเก่าคู่กำแพงเพชรที่ให้บรรยากาศต่างจากโบราณสถานฝั่งอุทยานชัดเจน ที่นี่ยังมีคนอาศัยและใช้ชีวิตจริง จึงได้กลิ่นอายวิถีเมืองเก่ามากกว่าเดินดูซากวัด ไฮไลต์คือวัดพระบรมธาตุนครชุม ที่มีเจดีย์ประธานทรงพม่ายอดทองอร่ามเป็นที่เคารพของคนท้องถิ่น เชื่อกันว่าภายในบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ ต่างจากเจดีย์ศิลาแลงฝั่งอุทยานทั้งรูปทรงและสีสัน ใกล้กันมีถนนสายเก่าและตลาดย้อนยุคนครชุมที่เปิดเป็นช่วง มีของกินพื้นเมือง ขนมโบราณ และบ้านไม้เก่าให้เดินเล่นถ่ายรูปแบบสบาย ๆ

อีกจุดที่เข้าคู่กับวันชิล ๆ คือบ่อน้ำพุร้อนพระร่วง แหล่งน้ำแร่ร้อนธรรมชาติในเขตอำเภอเมือง มีบ่อต้มไข่และห้องแช่น้ำแร่ให้แช่เท้าหรือแช่ตัวผ่อนคลายกล้ามเนื้อ เหมาะปิดท้ายวันหลังเดินโบราณสถานหรือเล่นน้ำตกมาทั้งวัน บรรยากาศเป็นสวนสบาย ๆ มีมุมนั่งพักและร้านอาหาร คนท้องถิ่นนิยมมาแช่น้ำแร่กันในวันหยุด รวมสามอย่างนี้เข้าด้วยกัน คือไหว้พระบรมธาตุ เดินตลาดย้อนยุค และแช่น้ำแร่ ก็ได้ครึ่งวันที่ผ่อนคลายและได้เห็นอีกด้านของกำแพงเพชรที่ไม่ใช่แค่โบราณสถาน

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปตามตรง คือตลาดย้อนยุคนครชุมไม่ได้เปิดทุกวัน มักคึกคักเฉพาะช่วงวันหยุดหรือเทศกาล ควรเช็กวันเปิดก่อนไปเพื่อไม่ให้ผิดหวัง ส่วนบ่อน้ำพุร้อนพระร่วงมีค่าเข้าและค่าบริการห้องแช่แยกตามประเภท ควรเตรียมชุดสำรองและผ้าเช็ดตัวไปเอง ช่วงกลางวันอากาศร้อนการแช่น้ำแร่ร้อนอาจไม่สบายตัวนัก แนะนำมาช่วงเย็นจะผ่อนคลายกว่า จุดต่าง ๆ ฝั่งนครชุมอยู่กระจายเล็กน้อย มีรถส่วนตัวหรือมอเตอร์ไซค์จะสะดวกกว่า และควรแต่งกายสุภาพเมื่อเข้าเขตวัดพระบรมธาตุ