คฤหาสน์กูเด็น
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสตูล

🔄 อัปเดตล่าสุด 21 มิ.ย. 2026

ถ้าใครมาสตูลแล้วคิดว่าเมืองนี้มีแต่ทะเลกับเกาะ คฤหาสน์กูเด็นคือที่ที่จะเปลี่ยนความคิดนั้น มันอยู่ในตัวเมืองเดินถึงง่าย ใช้เวลาเดินดูไม่นาน แต่ได้เห็นว่าสตูลเคยเป็นเมืองท่าที่วัฒนธรรมไทย จีน มลายู และฝรั่งมาเจอกัน ตึกหลังนี้คือหลักฐานที่จับต้องได้ที่สุด

เราชอบที่นี่เพราะมันไม่ได้พยายามเป็นพิพิธภัณฑ์หรูหรา มันคือบ้านเก่าจริง ๆ ที่ถูกเก็บรักษาไว้ดี เดินขึ้นบันไดไม้ มองออกหน้าต่างโค้ง แล้วลองนึกว่าร้อยปีก่อนเจ้าเมืองสตูลใช้ชีวิตในห้องเหล่านี้อย่างไร

คฤหาสน์กูเด็นคืออะไร มาจากไหน

คฤหาสน์กูเด็นสร้างขึ้นช่วงปี พ.ศ. 2441 และเสร็จราวปี พ.ศ. 2459 โดย พระยาภูมินารถภักดี หรือชื่อเดิม ตวนกู บาฮารุดดิน บินตำมะหงง (กูเด็น บินกูแม๊ะ) ซึ่งเป็นเจ้าเมืองสตูลในสมัยรัชกาลที่ 5 ชื่อ "กูเด็น" ที่ติดมากับตึกก็มาจากชื่อตัวท่านเอง คนสตูลรุ่นเก่าจึงเรียกที่นี่ติดปากว่า "บ้านเจ้าคุณภูมิ"

ที่น่าสนใจคือเดิมทีตึกนี้ตั้งใจสร้างไว้รับเสด็จพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว คราวเสด็จปักษ์ใต้ แต่สุดท้ายไม่ได้ประทับแรม ตึกจึงตกมาเป็นของตระกูลและใช้เป็นบ้านพักกับที่ว่าการเมืองในเวลาต่อมา

• ช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 — เคยถูกใช้เป็นกองบัญชาการทหารญี่ปุ่น
• หลังสงคราม — เคยเป็นที่ทำการเทศบาล ศาลากลางจังหวัด และโรงเรียน
• พ.ศ. 2532 — กรมศิลปากรขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานของชาติ
• 9 มิถุนายน 2543 — เปิดเป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสตูลอย่างเป็นทางการ

สถาปัตยกรรมยุโรปผสมมลายูที่ตรงไหน

นี่คือจุดที่คนถ่ายรูปเยอะที่สุด ตัวอาคารเป็นตึกก่ออิฐถือปูนสองชั้นทาสีขาว วางแบบตะวันตกแบบโคโลเนียล ประตูและหน้าต่างทำเป็นวงโค้งแบบสถาปัตยกรรมโรมัน ดูเป็นฝรั่งเต็มตัว แต่พอเงยหน้ามองหลังคา จะเห็นว่ามุงกระเบื้องดินเผารูปกาบกล้วยแบบพื้นถิ่น และรายละเอียดหลายอย่างกลับเข้ากับอากาศร้อนชื้นและรสนิยมมลายูของภาคใต้

• ตัวตึกสีขาวสองชั้น — วางผังและซุ้มโค้งแบบโคโลเนียลยุโรป รับลมและแสงได้ดี
• ประตูหน้าต่างวงโค้ง — โค้งครึ่งวงกลมแบบโรมัน เป็นจุดเด่นของหน้าตึก
• หลังคากระเบื้องกาบกล้วย — กระเบื้องดินเผาพื้นถิ่น ต่างจากตึกฝรั่งทั่วไป
• ช่องลมและเพดานสูง — ออกแบบรับอากาศร้อนชื้นแบบเมืองใต้
• บันไดและพื้นไม้ภายใน — ยังเก็บกลิ่นอายบ้านเจ้าเมืองเดิมไว้

ข้างในมีอะไรให้ดู

ภายในจัดแสดงสองชั้น เล่าเรื่องเมืองสตูลแบบครบเส้นเรื่อง ตั้งแต่ธรณีวิทยาและฟอสซิลของพื้นที่ ประวัติเจ้าเมือง วิถีชีวิตชาวไทยมุสลิม ประเพณีท้องถิ่น ไปจนถึงข้าวของเครื่องใช้เก่าและการแต่งกาย เดินดูสบาย ๆ ราว 45 นาทีถึง 1 ชั่วโมงก็ทั่ว

เวลาเปิด ค่าเข้า และที่ตั้ง

• เวลาเปิด — วันพุธถึงอาทิตย์ 09.00–16.00 น. (ปิดวันจันทร์–อังคารและวันหยุดนักขัตฤกษ์)
• ค่าเข้า — ผู้ใหญ่ราว 30 บาท เด็ก 10 บาท (ชาวต่างชาติคิดอัตราต่างออกไป)
• ที่ตั้ง — ถนนสตูลธานี ตำบลพิมาน อำเภอเมืองสตูล ห่างจากศาลากลางจังหวัดราว 800 เมตร
• เวลาที่ใช้ — เดินดูราว 45 นาที–1 ชั่วโมง

เที่ยวคฤหาสน์กูเด็นให้คุ้มในครึ่งวัน

คฤหาสน์กูเด็นอยู่กลางเมือง เดินหรือขับรถถึงง่าย จับคู่กับที่เที่ยวในเมืองได้สบายในครึ่งวัน นี่คือแผนสั้น ๆ ที่เราลองวางให้ทั้งคนเดินทางคนเดียวและมากันเป็นครอบครัว