วัดและวัฒนธรรมมอญ-ไทย
นนทบุรี ริมเจ้าพระยา

🔄 อัปเดตล่าสุด 21 มิ.ย. 2026

ถ้าจะเข้าใจนนทบุรีในแบบที่ลึกกว่าตลาดกับคาเฟ่ ต้องเริ่มจากเรื่องชาวมอญ คนมอญอพยพหนีศึกเข้ามาตั้งบ้านริมเจ้าพระยาหลายระลอก ระลอกใหญ่อยู่ในสมัยกรุงธนบุรีและต้นรัตนโกสินทร์ พวกเขานำพระพุทธศาสนาแบบรามัญ ฝีมือการปั้นดิน และขนมหวานติดตัวมาด้วย ทุกวันนี้ร่องรอยเหล่านี้ยังอยู่ในวัด ในเตาเผา และในร้านขนมเล็ก ๆ บนเกาะเกร็ด เราจัดเส้นทางให้เดินตามได้จริง ตั้งแต่วัดสำคัญ ไปจนของกินของฝากที่เป็นมรดกมอญ

วัดปรมัยยิกาวาส — หัวใจมอญบนเกาะเกร็ด

วัดนี้คือจุดที่ต้องมาเป็นอันดับแรกถ้าพูดถึงวัฒนธรรมมอญในนนทบุรี เดิมชื่อ วัดปากอ่าว มีชื่อมอญว่า "เภี่ยมุเกี๊ยะเติ้ง" แปลว่าวัดหัวแหลม เพราะตั้งอยู่ตรงปลายแหลมของเกาะเกร็ดพอดี วัดเคยร้างไปช่วงเสียกรุง แล้วชาวมอญที่อพยพเข้ามาบูรณะขึ้นใหม่ ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) โปรดเกล้าฯ ให้ปฏิสังขรณ์ใหม่ทั้งวัดและพระราชทานนามปัจจุบัน

สัญลักษณ์ของวัดคือ พระเจดีย์มุเตาทรงรามัญสีขาว ที่ตั้งอยู่ตรงหัวแหลมริมน้ำ ยอดเจดีย์มีผ้าแดงผูกไว้ ซึ่งเป็นเครื่องหมายของวัฒนธรรมมอญ ที่หลายคนเรียกกันว่า "เจดีย์เอียง" เพราะกระแสน้ำกัดเซาะฐานรากจนองค์เจดีย์เอียงเล็กน้อย กลายเป็นแลนด์มาร์กที่คนถ่ายรูปกันเยอะที่สุดบนเกาะ ภายในวัดยังมีพิพิธภัณฑ์เก็บของเก่า พระไตรปิฎกใบลานภาษามอญ และพระพุทธไสยาสน์ให้เข้าไปชม

วัดเฉลิมพระเกียรติวรวิหาร — ศิลปะไทย-จีนสมัยรัชกาลที่ 3

ข้ามมาฝั่งตัวเมืองนนทบุรี วัดเฉลิมพระเกียรติเป็นวัดริมเจ้าพระยาที่งานศิลปะสวยจนน่าตั้งใจมาดูโดยเฉพาะ สร้างราวปี พ.ศ. 2390–2392 ตามพระราชประสงค์ของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3) เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีสุลาลัย พระราชชนนีของพระองค์ ว่ากันว่าเป็นหนึ่งในวัดสุดท้ายที่อยู่ในพระราชศรัทธาของรัชกาลที่ 3

ตัวพระอุโบสถและพระวิหารเป็นงาน สถาปัตยกรรมแบบพระราชนิยมไทยผสมจีน หลังคามุงกระเบื้องลอนแบบจีน หน้าบันประดับกระเบื้องเคลือบสีสดนำเข้าจากจีน ทำเป็นลายดอกพุดตาน ภายในพระอุโบสถประดิษฐาน พระพุทธมหาโลกาภินันทปฏิมา พระประธานปางมารวิชัยหล่อด้วยทองแดง หน้าตักกว้างราว 6 ศอก มีตำนานว่ารัชกาลที่ 3 โปรดให้นำทองแดงที่ขุดได้จากเมืองนครราชสีมามาหล่อ บรรยากาศวัดสงบ คนไม่พลุกพล่าน เหมาะแวะนั่งพักรับลมแม่น้ำ

วัดเก่าอื่น ๆ ที่ควรแวะ

ถ้ามีเวลาเหลือ บนเกาะเกร็ดและรอบ ๆ ยังมีวัดเก่าให้เดินต่อได้อีกหลายวัด แต่ละวัดมีของดูต่างกัน ทั้งเจดีย์ทรงมอญ จิตรกรรม และบรรยากาศวัดริมน้ำที่ยังเงียบสงบ

เครื่องปั้นดินเผา — มรดกมือชาวมอญ

ของคู่เมืองนนทบุรีที่ผูกกับชาวมอญที่สุดคือเครื่องปั้นดินเผา สันนิษฐานว่าทำกันบนเกาะเกร็ดมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา เอกลักษณ์คือเนื้อดินสีแดงส้มและลวดลายฉลุละเอียดบนคอหม้อ หม้อน้ำลายวิจิตรแบบเกาะเกร็ดได้ขึ้นทะเบียนเป็นสินค้า GI (สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์) ด้วย ทุกวันนี้ยังมีช่างปั้นทำมือกันอยู่จริงในชุมชน

จุดที่ควรแวะคือ พิพิธภัณฑ์เครื่องปั้นดินเผา บ้านกวานอาม่าน คำว่า "กวานอาม่าน" ในภาษามอญแปลว่าหมู่บ้านช่างปั้น ที่นี่จัดแสดงเครื่องปั้นลายโบราณและสาธิตการปั้น ให้เห็นว่ากว่าจะได้หม้อหนึ่งใบต้องผ่านมือช่างกี่ขั้นตอน อยู่บนเกาะเกร็ด ต.เกาะเกร็ด เปิดทุกวัน 09.00–17.00 น.

ขนมและของกินคู่เมืองมอญ

วัฒนธรรมมอญไม่ได้อยู่แค่ในวัด แต่อยู่ในของกินด้วย บนเกาะเกร็ดยังมีขนมมอญและอาหารที่หากินยากในกรุงเทพ คนมาเที่ยวเกาะมักซื้อกลับเป็นของฝากเสมอ

• ทอดมันหน่อกะลา — ของขึ้นชื่อเกาะเกร็ด ใช้หน่อกะลา (พืชริมน้ำ) สับผสมในทอดมัน ได้รสกรอบหวานเฉพาะตัว หากินที่อื่นยาก
• ข้าวแช่ชาวมอญ — ข้าวแช่น้ำเย็นลอยดอกไม้ กินกับเครื่องเคียงทอด ๆ เป็นอาหารคลายร้อนของชาวมอญ มักมีขายช่วงหน้าร้อน
• ขนมหวานมอญ — ทองหยอด ฝอยทอง ขนมกง และขนมโบราณหายากที่ยังทำขายเป็นเจ้า ๆ บนเกาะ เหมาะซื้อกลับเป็นของฝาก
• ดอกไม้กรอบ–ลูกชุบ — งานฝีมือขนมไทยที่ทำละเอียด มีให้เลือกหลายร้านในตลาดเกาะเกร็ด

เดินทาง & จัดเส้นทางวัด-วัฒนธรรม

เส้นทางสายวัด-วัฒนธรรมเที่ยวได้ในวันเดียวสบาย ๆ เริ่มจากเกาะเกร็ดเพราะรวมทั้งวัด เครื่องปั้น และขนมไว้ในที่เดียว แล้วค่อยข้ามมาฝั่งเมืองถ้ายังมีแรง การเดินทางง่ายกว่าที่คิด

• ไปเกาะเกร็ด — ขับรถหรือแท็กซี่มาที่วัดสนามเหนือ ปากเกร็ด แล้วนั่งเรือข้ามฟากไปเกาะ ค่าเรือ ฿2–4 ใช้เวลาไม่กี่นาที
• ไปฝั่งเมือง — วัดเฉลิมพระเกียรติและวัดบัวขวัญเข้าถึงได้ด้วยรถไฟฟ้าสายสีม่วงต่อรถ หรือนั่งเรือด่วนเจ้าพระยามาท่าน้ำนนท์
• ลำดับแนะนำ — เช้า: เกาะเกร็ด (วัดปรมัยยิกาวาส → บ้านกวานอาม่าน → เดินตลาดชิมขนม) · บ่าย: ข้ามมาวัดเฉลิมพระเกียรติริมน้ำ ปิดท้ายด้วยวัดบัวขวัญในเมือง