พระอาทิตย์ลอด 15 ช่องประตูพนมรุ้ง
ช่วงเวลาเกิด และการเตรียมตัวไปชม

🔄 อัปเดตล่าสุด 21 มิ.ย. 2026

พนมรุ้งเป็นปราสาทขอมที่สร้างบนปากปล่องภูเขาไฟดับ ตัวปราสาทถูกวางแกนหลักในแนวตะวันออก–ตะวันตก ตั้งแต่ซุ้มประตูด้านนอกสุด ทางเดิน ระเบียงคด ไปจนปรางค์ประธานตรงกลาง ช่องประตูทั้งหมดเรียงร้อยอยู่บนเส้นตรงเดียว รวมแล้ว 15 ช่อง ปีหนึ่งจะมีอยู่ไม่กี่วันที่ดวงอาทิตย์เคลื่อนมาอยู่ตรงแนวแกนนี้พอดี แล้วลำแสงจะพุ่งทะลุประตูทุกบานจนสุดถึงห้องครรภคฤหะ คนที่ยืนอยู่ปลายแกนจะเห็นดวงอาทิตย์ลอยอยู่กลางกรอบประตูซ้อนกันเป็นชั้น ๆ

เรื่องนี้ไม่ใช่ตำนานเล่าต่อ ๆ กัน แต่เป็นการคำนวณทางดาราศาสตร์ที่ช่างโบราณวางไว้จริง และยังเกิดซ้ำได้ทุกปีจนถึงทุกวันนี้ เลยกลายเป็นช่วงพีกของการท่องเที่ยวบุรีรัมย์ ที่คนจองที่พักล่วงหน้าและไปยืนรอกันตั้งแต่ฟ้ายังไม่สว่าง

ปรากฏการณ์เกิดปีละ 4 ครั้ง แบ่งเป็นขึ้นกับตก

หัวใจที่หลายคนสับสนคือ ปรากฏการณ์นี้มี 2 แบบ คือ พระอาทิตย์ขึ้นลอดประตู (ดูตอนเช้ามืด หันหน้าไปทางทิศตะวันออก) กับ พระอาทิตย์ตกลอดประตู (ดูตอนเย็น หันหน้าไปทางทิศตะวันตก) อย่างละ 2 ช่วงต่อปี รวมเป็น 4 ครั้ง ช่วงเวลาคร่าว ๆ ที่อิงปฏิทินปีล่าสุดเป็นแบบนี้:

• พระอาทิตย์ขึ้นลอดประตู ครั้งที่ 1 — ราว 3–5 เมษายน ดวงอาทิตย์ขึ้นประมาณ 05:55–06:00 น. ตรงกับช่วงงานประเพณีขึ้นเขาพนมรุ้ง คนเยอะที่สุดของปี
• พระอาทิตย์ขึ้นลอดประตู ครั้งที่ 2 — ราว 8–10 กันยายน ดวงอาทิตย์ขึ้นประมาณ 05:55–06:00 น. คนน้อยกว่าเมษายนแต่ก็ยังเยอะ
• พระอาทิตย์ตกลอดประตู ครั้งที่ 1 — ราว 5–7 มีนาคม ดวงอาทิตย์ตกประมาณ 17:55–18:15 น. ดูตอนเย็น ไม่ต้องตื่นเช้ามืด
• พระอาทิตย์ตกลอดประตู ครั้งที่ 2 — ราว 5–7 ตุลาคม ดวงอาทิตย์ตกประมาณ 17:55–18:15 น. เริ่มจับจองพื้นที่หน้าปราสาทตั้งแต่ราว 17:30 น.

ขึ้นหรือตก แบบไหนเหมาะกับเรา

ถ้าเลือกได้และไม่กลัวตื่นเช้า รอบพระอาทิตย์ขึ้นเดือนเมษายนเป็นรอบที่บรรยากาศแน่นที่สุด เพราะตรงกับงานประเพณีขึ้นเขาพนมรุ้ง มีขบวนแห่ การแสดงแสงสีเสียง และตลาดวัฒนธรรมประกอบ แต่แลกมาด้วยคนเยอะมากและอากาศร้อนช่วงสงกรานต์ ส่วนรอบพระอาทิตย์ตกเดือนมีนาคมกับตุลาคมเหมาะกับคนที่ไม่อยากตื่นตีสาม เพราะแค่ไปรอช่วงบ่ายแก่ ๆ ถึงเย็นก็ทัน เดินขึ้นสบายกว่า และแสงเย็นถ่ายรูปออกมานวลกว่าด้วย

ไปยืนตรงไหนถึงจะเห็นแสงลอดทั้ง 15 บาน

จุดสำคัญคือต้องยืนให้อยู่บนแกนกลางของปราสาท เพราะแสงจะลอดเป็นเส้นตรงเส้นเดียว ถ้ายืนเยื้องออกข้างจะเห็นแค่บางประตู ไม่ทะลุทั้งแนว สำหรับรอบพระอาทิตย์ขึ้น คนจะไปออกันด้านในปราสาทแล้วมองย้อนออกไปทางประตูทิศตะวันออก ส่วนรอบพระอาทิตย์ตก จะกลับด้าน คือไปยืนรอที่ลานหน้าปราสาทด้านทิศตะวันออกแล้วมองทะลุประตูไปทางทิศตะวันตก เจ้าหน้าที่จะกั้นแนวและจัดคิวจุดยืนหลักไว้ให้ ไปถึงเร็วเท่าไรก็ยิ่งได้ตำแหน่งกลางแกนมากเท่านั้น

• ยืนบนแกนกลาง — ตำแหน่งทองคือกึ่งกลางแนวประตู มองตรงเข้าไปจะเห็นกรอบประตูซ้อนกันเป็นอุโมงค์
• รอบขึ้น มองออกทางทิศตะวันออก — อยู่ด้านในปราสาทแล้วหันหน้าออกหาดวงอาทิตย์ที่กำลังขึ้น
• รอบตก มองเข้าทางทิศตะวันตก — รอที่ลานหน้าปราสาทด้านตะวันออก มองทะลุประตูไปหาดวงอาทิตย์ที่กำลังตก
• ทำตามแนวกั้นของเจ้าหน้าที่ — ช่วงพีกคนเยอะมาก มีการจัดโซนและคิว อย่าฝ่าแนวเพราะจะบังคนอื่นและภาพรวมเสีย

แพลนวันไปชมรอบพระอาทิตย์ขึ้น (เมษายน/กันยายน)

รอบขึ้นคือรอบที่ต้องวางแผนหนักสุด เพราะต้องไปถึงก่อนฟ้าสว่าง และคนเยอะ นี่คือไทม์ไลน์ที่ใช้ได้จริง โดยอิงว่าพักในตัวเมืองบุรีรัมย์หรือแถวนางรอง:

แพลนวันไปชมรอบพระอาทิตย์ตก (มีนาคม/ตุลาคม)

รอบตกสบายกว่ามาก ไม่ต้องตื่นเช้ามืด ไปช่วงบ่ายแก่ ๆ เที่ยวปราสาทให้พอแล้วค่อยรอแสงเย็น เหมาะกับคนที่เที่ยวบุรีรัมย์อยู่แล้วและอยากแวะดูปรากฏการณ์โดยไม่ต้องอดนอน:

ของที่ควรเตรียมไป

• ไฟฉายหรือไฟมือถือ — สำหรับรอบขึ้นที่ขึ้นเขาตอนมืด ทางหินขรุขระต้องส่องทาง
• เสื้อคลุมบาง ๆ — เช้ามืดและหลังพระอาทิตย์ตกบนเขาลมเย็น โดยเฉพาะเดือนตุลาคม
• น้ำดื่มและหมวก — รอบเมษายนแดดแรงมากหลังฟ้าสว่าง บนยอดไม่มีร่ม
• รองเท้าเดินถนัด พื้นไม่ลื่น — มีบันได 52 ขั้นและทางหิน ช่วงปลายฝนหินลื่น
• กล้องหรือมือถือชาร์จเต็ม + ขาตั้งเล็ก — แสงพีกสั้นมาก ตั้งกล้องรอไว้ก่อนจะได้ภาพคมกว่า
• เงินสดย่อย — ค่าเข้าและร้านค้าเชิงเขาบางร้านรับแต่เงินสด

ที่พักและของกินใกล้พนมรุ้ง

พนมรุ้งอยู่อำเภอเฉลิมพระเกียรติ ห่างจากตัวเมืองบุรีรัมย์ราว 70 กิโลเมตร ที่พักใกล้สุดกระจุกอยู่แถวอำเภอนางรองและรอบเชิงเขา มีตั้งแต่รีสอร์ตเล็ก ๆ ไปจนโฮมสเตย์ ส่วนคนที่อยากได้โรงแรมเลือกได้หลากหลายกว่าควรพักในตัวเมืองบุรีรัมย์แล้วตื่นมาขับ ช่วงงานประเพณีที่พักรอบเขาเต็มเร็วมาก ควรจองล่วงหน้าหลายสัปดาห์ ส่วนของกินช่วงเช้ามืดมีร้านกาแฟและของกินเล่นตั้งขายที่เชิงเขาและในงาน แต่ถ้าอยากกินจริงจังแนะนำกลับมากินในเมืองหรือแวะนางรอง

ถ้ามาเป็นทริปเที่ยวบุรีรัมย์เต็ม ๆ จัดวันดูปรากฏการณ์ไว้วันแรกแล้วค่อยไล่เที่ยวปราสาทเมืองต่ำ เขากระโดง และของกินในเมืองวันถัด ๆ ไปจะลงตัวกว่า เพราะวันที่ดูแสงตอนเช้าจะเหนื่อยและง่วงพอสมควร