อนุสาวรีย์
พระยาพิชัยดาบหัก

🔄 อัปเดตล่าสุด 21 มิ.ย. 2026

อนุสาวรีย์พระยาพิชัยดาบหักไม่ใช่แค่รูปปั้นกลางเมือง แต่เป็นจุดที่บอกตัวตนของอุตรดิตถ์ได้ในที่เดียว คนที่นี่เรียกตัวเองว่า "ลูกหลานพระยาพิชัย" ถ้าเข้าใจว่าท่านเป็นใครและทำอะไรไว้ การมายืนหน้าอนุสาวรีย์จะมีความหมายขึ้นเยอะ เราเลยอยากเล่าทั้งประวัติ วิธีเที่ยวให้คุ้ม และที่เดินต่อรอบ ๆ ให้ครบในบทความเดียว

พระยาพิชัยดาบหักคือใคร

พระยาพิชัย เดิมชื่อ ทองดี เกิดปลายสมัยกรุงศรีอยุธยาที่บ้านห้วยคา เมืองพิชัย (ปัจจุบันคืออำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์) เป็นคนชอบมวยและดาบมาตั้งแต่เด็ก ฝึกฝนจนเก่งทั้งสองอย่าง ต่อมาได้เข้ารับราชการกับเจ้าเมืองตาก ซึ่งภายหลังก็คือสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช และกลายเป็นทหารเอกคู่พระทัยคนสำคัญ

เหตุการณ์ที่ทำให้ได้ชื่อ "ดาบหัก" เกิดเมื่อปี พ.ศ. 2316 พม่ายกทัพมาตีเมืองพิชัย ท่านนำทัพออกสกัดอย่างดุเดือดจนข้าศึกแตกพ่ายกลับไป ระหว่างรบดาบคู่มือข้างหนึ่งหักคามือ แต่ท่านก็ยังสู้ต่อจนชนะ วีรกรรมครั้งนั้นทำให้คนเรียกขานท่านว่า "พระยาพิชัยดาบหัก" มาจนถึงทุกวันนี้

ตัวอนุสาวรีย์และลานหน้าศาลากลาง

อนุสาวรีย์ตั้งอยู่กลางลานกว้างหน้าศาลากลางจังหวัดอุตรดิตถ์ ในเขตเทศบาลเมือง เดินทางง่ายเพราะอยู่ใจกลางเมืองพอดี รูปหล่อเป็นพระยาพิชัยในท่ายืนถือดาบสองมือ ออกแบบและหล่อโดยกรมศิลปากร ทำพิธีเปิดอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ ตั้งเด่นอยู่บนแท่นฐานสูง มองเห็นได้แต่ไกล

รอบฐานมักมีคนนำดอกไม้ ธูปเทียน และดาบจำลองมาถวายแก้บนอยู่เสมอ เพราะคนพื้นที่เชื่อในความศักดิ์สิทธิ์และความเข้มแข็งของท่าน ถ้ามาช่วงเย็นแดดร่ม ลานนี้จะมีคนมาออกกำลังกายและเดินเล่น บรรยากาศสบาย ๆ ถ่ายรูปสวยทั้งกลางวันและตอนไฟเปิด

• ค่าเข้า — ฟรี เป็นพื้นที่สาธารณะกลางเมือง เข้าได้ตลอด
• เวลาเหมาะมา — เช้าก่อนแดดแรง หรือเย็น 16.30–18.00 น. แสงสวยและอากาศกำลังดี
• ที่จอดรถ — มีพื้นที่จอดรอบลานและริมถนนใกล้ศาลากลาง วันราชการอาจแน่นช่วงเช้า
• การแต่งกาย — เป็นที่เคารพของคนเมือง แต่งสุภาพและสำรวมเมื่อจะสักการะ

พิพิธภัณฑ์ด้านหลังอนุสาวรีย์

หลายคนมาถ่ายรูปหน้าอนุสาวรีย์แล้วกลับ ทั้งที่ด้านหลังมีพิพิธภัณฑ์พระยาพิชัยดาบหักให้เดินเข้าไปดูต่อ ข้างในจัดแสดงประวัติของท่านอย่างละเอียด เครื่องมือเครื่องใช้ อาวุธ และเรื่องราวการรบ ช่วยให้ภาพในหัวชัดขึ้นกว่าการอ่านป้ายสั้น ๆ หน้าฐานเยอะมาก เหมาะกับครอบครัวที่พาเด็กมาและอยากให้ได้ความรู้ติดกลับไป

งานพระยาพิชัยดาบหักประจำปี

ถ้าอยากเห็นเมืองทั้งเมืองมารวมกันที่นี่ ให้มาช่วงเดือนมกราคม เพราะอุตรดิตถ์จัดงานพระยาพิชัยดาบหักและงานกาชาดเป็นประจำทุกปี ราว ๆ วันที่ 7–18 มกราคม เป็นงานใหญ่ที่สุดของจังหวัด มีการแสดงรำลึกวีรกรรม ขบวนแห่ ออกร้าน อาหารพื้นเมือง และเครื่องเล่น คนแน่นทั้งเมือง ใครชอบบรรยากาศงานวัดแบบจัดเต็มไม่ควรพลาดช่วงนี้

ช่วงอื่นของปีลานอนุสาวรีย์จะเงียบและสงบกว่า เหมาะกับคนที่อยากมาเดินชม ถ่ายรูป และเข้าพิพิธภัณฑ์แบบไม่ต้องเบียดคน เลือกช่วงให้ตรงกับสไตล์ที่อยากได้

ที่เที่ยวเดินต่อใกล้ ๆ

ข้อดีของจุดนี้คืออยู่กลางเมือง เดินหรือขับต่อไปที่อื่นได้ง่าย ใช้เป็นจุดเริ่มทริปในเมืองได้สบาย ๆ

ถ้ามีเวลามากขึ้นและมีรถ ขยับออกนอกเมืองไปลับแลเมืองเก่า เขื่อนสิริกิติ์ หรือบ้านน้ำพี้ถิ่นเหล็กน้ำพี้ที่เชื่อกันว่าใช้ทำดาบโบราณได้ เชื่อมเรื่องราวกับพระยาพิชัยได้อย่างลงตัว

ทริปครึ่งวันรอบอนุสาวรีย์

ถ้ามีเวลาแค่ครึ่งวันในเมือง จัดแบบนี้ได้สบาย ๆ เดินสบายไม่เร่ง

รู้ก่อนไปจะเที่ยวสนุกขึ้น

• อยู่ใจกลางเมือง — หน้าศาลากลาง หาง่าย ปักหมุด "อนุสาวรีย์พระยาพิชัยดาบหัก" ในแผนที่ได้เลย
• ฟรีและเปิดตลอด — ตัวลานเข้าได้ทุกเวลา ส่วนพิพิธภัณฑ์ในร่มเปิดเวลาราชการ
• พกร่ม–หมวก — ลานโล่งแดดแรงช่วงสาย ๆ ถึงบ่าย
• เคารพสถานที่ — เป็นที่เคารพของคนเมือง หากสักการะให้สำรวมและแต่งกายสุภาพ
• เผื่อเวลาช่วงมกราคม — ถ้ามาช่วงงานประจำปี การจราจรรอบเมืองจะหนาแน่นกว่าปกติ