โบราณสถานปราจีนบุรี
ศรีมโหสถ สระมรกต ต้นโพธิ์ อภัยภูเบศร

🔄 อัปเดตล่าสุด 21 มิ.ย. 2026

ปราจีนบุรีเป็นจังหวัดที่คนมักขับรถผ่านไปเขาใหญ่ ทั้งที่ตัวเมืองและอำเภอศรีมโหสถซ่อนเมืองโบราณไว้เต็มไปหมด ย้อนได้ถึงสมัยทวารวดีและขอมเรืองอำนาจ กลุ่มโบราณสถานหลักกระจุกอยู่แถบอำเภอศรีมโหสถ ขับรถวนได้ในครึ่งวัน ส่วนตึกอภัยภูเบศรกับวัดแก้วพิจิตรอยู่ในตัวเมือง เราจัดเรียงตามลำดับที่เที่ยวต่อกันสะดวก พร้อมข้อมูลเวลาเปิดและค่าเข้าที่เช็กแล้ว

เมืองโบราณศรีมโหสถ — รากของเมืองอายุ 1,500 ปี

เมืองศรีมโหสถ อยู่ที่อำเภอศรีมโหสถ เป็นเมืองโบราณรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามุมมน มีคูน้ำคันดินล้อมรอบ พัฒนาการต่อเนื่องตั้งแต่ราวพุทธศตวรรษที่ 11–18 หรือประมาณ 1,500 ปีก่อน เคยเป็นเมืองท่าและศูนย์กลางศาสนาในสมัยทวารวดีต่อเนื่องถึงยุคขอม ทุกวันนี้ยังเห็นแนวคูเมือง สระน้ำโบราณ และฐานเทวาลัยกระจายอยู่ในพื้นที่ ถ้าอยากเข้าใจภาพรวมก่อนลงพื้นที่ แวะพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติปราจีนบุรีในตัวเมืองได้ ที่นั่นเก็บโบราณวัตถุจากเมืองศรีมโหสถไว้หลายชิ้น

โบราณสถานสระมรกต + รอยพระพุทธบาทคู่

สระมรกตคือไฮไลต์สายประวัติศาสตร์ของปราจีนบุรี เป็นสระน้ำโบราณขุดด้วยมือเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าขนาดใหญ่ราว 115 x 214 เมตร อยู่นอกกำแพงเมืองศรีมโหสถ จุดที่คนมาดูคือ รอยพระพุทธบาทคู่ ที่ขุดพบเมื่อ พ.ศ. 2529 สลักลงในพื้นศิลาแลงธรรมชาติเป็นรอยเท้าคู่ กลางฝ่าพระบาทแต่ละข้างสลักเป็นรูปธรรมจักร นักโบราณคดีจัดให้เป็นรอยพระพุทธบาทที่เก่าแก่ที่สุดในประเทศไทย อายุราวพุทธศตวรรษที่ 14 รอบสระยังมีฐานเทวาลัยและบ่อน้ำโบราณให้เดินชม

• เวลาเปิด — ทุกวัน ประมาณ 08.30–17.00 น.
• ค่าเข้า — ไม่มีค่าเข้าชม
• ที่ตั้ง — อำเภอศรีมโหสถ ห่างตัวเมืองปราจีนบุรีราว 20 กม. ขับรถสะดวก มีลานจอด
• ควรเตรียม — หมวก/ร่ม พื้นที่เป็นลานโล่งแดดแรง ช่วงเช้าหรือบ่ายแก่จะสบายกว่า

ต้นโพธิ์ศรีมหาโพธิ — ต้นโพธิ์เก่าแก่ที่สุดในไทย

ห่างจากสระมรกตไม่ไกล อยู่ในวัดต้นโพธิ์ศรีมหาโพธิ ตำบลโคกปีบ อำเภอศรีมโหสถ มีต้นโพธิ์ใหญ่ที่ว่ากันว่าเก่าแก่ที่สุดในประเทศไทย ตามตำนานเป็นหน่อจากต้นพระศรีมหาโพธิ์ที่พุทธคยา อินเดีย สถานที่ตรัสรู้ ลำต้นวัดเส้นรอบวงได้ราว 20 เมตร สูงราว 30 เมตร แผ่กิ่งกว้างจนต้องมีเสาค้ำช่วยพยุง จุดที่ทำให้ต้นนี้พิเศษคือ เป็นต้นไม้ต้นเดียวที่กรมศิลปากรประกาศขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานของชาติ และในหลวงรัชกาลที่ 5 เคยเสด็จมาทอดพระเนตรครั้งเสด็จมณฑลปราจีนบุรี

• ค่าเข้า — ไม่มีค่าเข้าชม (เป็นเขตวัด)
• เวลา — เข้าได้ช่วงกลางวันตามเวลาวัดทั่วไป
• เที่ยวต่อ — อยู่อำเภอเดียวกับสระมรกต ขับรถต่อกันได้สบายในทริปครึ่งวัน
• มารยาท — เป็นที่กราบไหว้สักการะ แต่งตัวสุภาพ ไม่ปีนหรือเด็ดกิ่ง

ตึกเจ้าพระยาอภัยภูเบศร — ตึกบารอกอายุร้อยปี

กลับเข้ามาในตัวเมือง จุดที่พลาดไม่ได้คือตึกเจ้าพระยาอภัยภูเบศร อาคารสองชั้นสไตล์บารอกยุโรปสีเหลืองครีม สร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2452 เดิมเป็นที่พำนักรับเสด็จในหลวงรัชกาลที่ 5 ปัจจุบันอยู่ในเขตโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร และทำเป็นพิพิธภัณฑ์การแพทย์แผนไทยอภัยภูเบศร ด้านในจัดแสดงตำรายาโบราณ เครื่องมือแพทย์แผนไทย และเรื่องราวสมุนไพร ตัวอาคารถ่ายรูปสวยมาก รอบ ๆ ยังมีร้านผลิตภัณฑ์สมุนไพรอภัยภูเบศรให้ช้อปของฝากต่อได้เลย

• เวลาเปิด — ทุกวัน ประมาณ 08.30–16.00 น.
• ค่าเข้า — ไม่เก็บค่าเข้าชม
• ที่ตั้ง — ในเขตโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร ตัวเมืองปราจีนบุรี
• เที่ยวต่อ — ออกมาแวะร้านสมุนไพรและคาเฟ่อภัยภูเบศรซื้อของฝากได้

วัดแก้วพิจิตร — สามสไตล์ในวัดเดียว

อีกหนึ่งจุดในตัวเมืองที่เข้าคู่กับสายประวัติศาสตร์ได้ดีคือวัดแก้วพิจิตร อยู่ฝั่งขวาของแม่น้ำบางปะกง ห่างตัวเมืองราว 2 กม. เป็นวัดเก่าตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 จุดเด่นคือพระอุโบสถที่ผสมสถาปัตยกรรมหลายแบบเข้าด้วยกัน ทั้งไทย จีน เขมร และยุโรป ลวดลายปูนปั้นและภาพจิตรกรรมละเอียดมาก เป็นจุดถ่ายรูปที่ช่างภาพชอบ และอยู่ใกล้ตัวเมืองพอที่จะแวะระหว่างวันได้สบาย

จัดทริปสายประวัติศาสตร์ 1 วัน

ถ้ามีเวลาวันเดียว จุดหลักทั้งหมดเที่ยวจบได้สบาย ถ้ามีรถส่วนตัวจะคล่องที่สุด เพราะกลุ่มศรีมโหสถอยู่นอกเมืองและรถสาธารณะไม่ค่อยมี เราจัดเส้นทางให้ไล่จากนอกเมืองเข้าเมือง

ทริคสำหรับสายเที่ยวโบราณสถาน

• มีรถส่วนตัวคล่องสุด — กลุ่มศรีมโหสถอยู่นอกเมือง รถสาธารณะน้อย เช่ารถหรือขับมาเองสะดวกกว่ามาก
• เริ่มเช้า — สระมรกตเป็นลานโล่งแดดแรง ช่วง 9 โมงเช้ากำลังดี
• แต่งตัวสุภาพ — หลายจุดเป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์และเขตวัด งดเสื้อกล้าม–กางเกงสั้นมาก
• เผื่อต่อเขาใหญ่ — ปราจีนบุรีอยู่ฝั่งใต้ของเขาใหญ่ เที่ยวประวัติศาสตร์ครึ่งวันแล้วต่อธรรมชาติได้