เที่ยวสกลนคร ไปไหนดี

อุทยานแห่งชาติภูพานเป็นตัวเลือกตั้งต้นของคนที่อยากเที่ยวสกลนครแบบได้ธรรมชาติป่าเขา จุดขายคือเทือกเขาภูพานที่ทอดยาวคั่นระหว่างสกลนครกับกาฬสินธุ์ มีทั้งน้ำตก จุดชมวิว ถ้ำ และผืนป่าให้แวะระหว่างขับรถขึ้นเขา ในเขตเดียวกันยังมีพระตำหนักภูพานราชนิเวศน์ที่เป็นพระตำหนักแปรพระราชฐาน มีสวนและบรรยากาศร่มรื่นให้เดินชมในช่วงที่เปิดให้เข้าชม เส้นทางบนเทือกเขาภูพานยังเป็นเส้นประวัติศาสตร์ที่มีถ้ำและจุดที่เกี่ยวกับเรื่องราวในอดีตให้แวะเรียนรู้ เทียบกับอีกสามที่ในบทความนี้ ภูพานเด่นที่สุดเรื่องธรรมชาติและการขับรถเที่ยวเขา เหมาะเริ่มทริปสำหรับคนที่อยากได้อากาศเย็นและวิวกว้าง

วิธีเที่ยวที่ลงตัวคือขับรถหรือเช่ารถมาเอง เพราะจุดต่าง ๆ กระจายอยู่บนเทือกเขาและอยู่ห่างกันพอสมควร รถสาธารณะเข้าถึงไม่สะดวก การออกจากตัวเมืองแต่เช้าจะช่วยให้มีเวลาแวะได้หลายจุดในวันเดียว ช่วงที่น้ำตกสวยและมีน้ำมากคือปลายหน้าฝนถึงต้นหน้าหนาว ส่วนอากาศจะเย็นสบายเดินป่าและชมวิวได้นานในหน้าหนาวราวเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ พระตำหนักภูพานราชนิเวศน์เปิดให้เข้าชมเป็นช่วง ควรเช็กวันเวลาเปิดและการแต่งกายก่อนไป และเผื่อเวลาแวะจุดอื่นบนเส้นทางเดียวกันอย่างวัดถ้ำผาแด่นที่อยู่บนเทือกเขาภูพานเช่นกัน

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้แบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือจุดเที่ยวอยู่บนเขาและกระจายกัน ต้องมีรถและเผื่อเวลาเดินทางระหว่างจุด รวมถึงตรวจสภาพรถให้พร้อมก่อนขับขึ้นเขา ข้อสองคือน้ำตกจะสวยเฉพาะฤดูที่มีน้ำ ถ้ามาหน้าแล้งบางน้ำตกอาจน้ำน้อยหรือแห้ง ควรเช็กสภาพก่อนไปเพื่อไม่ให้ผิดหวัง ข้อสามคือพระตำหนักภูพานราชนิเวศน์เปิดเป็นช่วงและมีระเบียบการเข้าชมและการแต่งกาย ควรตรวจสอบล่วงหน้า และข้อสุดท้ายคือเป็นพื้นที่ป่าเขา ควรเตรียมน้ำดื่ม รองเท้าเดินสบาย และระวังเรื่องเส้นทางในหน้าฝนที่อาจลื่น

ถ้าตั้งใจมาสกลนครเพื่อกราบครูบาอาจารย์สายวิปัสสนาและพักใจในบรรยากาศวัดป่า สองวัดที่คนนิยมไปคือวัดป่าสุทธาวาสในตัวเมืองและวัดป่าอุดมสมพรที่อำเภอพรรณานิคม ทั้งสองแห่งเป็นวัดสายกรรมฐานที่เกี่ยวพันกับหลวงปู่มั่น ภูริทัตโต พระอาจารย์ใหญ่สายวิปัสสนากรรมฐาน และศิษยานุศิษย์ที่สืบทอดแนวปฏิบัติ วัดป่าสุทธาวาสมีพิพิธภัณฑ์และเจดีย์ที่ระลึกถึงหลวงปู่มั่น รวมถึงบริเวณที่เก็บรักษาอัฐิและเครื่องอัฐบริขาร ส่วนวัดป่าอุดมสมพรเป็นวัดป่าที่เกี่ยวข้องกับหลวงปู่ฝั้น อาจาโร ศิษย์สายเดียวกัน บรรยากาศทั้งสองวัดร่มรื่นเงียบสงบ เหมาะกับผู้ที่มาด้วยความเคารพและตั้งใจปฏิบัติ เทียบกับภูพานที่เน้นธรรมชาติหรือหนองหารที่เน้นเดินเล่นในเมือง กลุ่มวัดป่านี้เด่นเรื่องการทำบุญ กราบครูบาอาจารย์ และการได้พักใจในความสงบ

วิธีเที่ยวที่ลงตัวคือแยกตามระยะทาง วัดป่าสุทธาวาสอยู่ในตัวเมืองสกลนคร เดินทางสะดวก แวะได้ระหว่างเที่ยวจุดอื่นในเมืองอย่างพระธาตุเชิงชุมและหนองหาร ใช้เวลาไม่นานก็ได้กราบและชมพิพิธภัณฑ์ ส่วนวัดป่าอุดมสมพรอยู่ห่างตัวเมืองราวสามสิบห้ากิโลเมตรทางอำเภอพรรณานิคม ควรขับรถมาเองและเผื่อเวลาครึ่งวัน ช่วงเวลาที่ไปสบายที่สุดคือตอนเช้าหรือช่วงเย็นที่อากาศเย็นและไม่ร้อน หน้าหนาวราวเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์บรรยากาศจะยิ่งร่มเย็น การมาช่วงวันธรรมดาจะได้ความเงียบสงบมากกว่าวันหยุด ควรแต่งกายสุภาพเรียบร้อยและสำรวมกิริยา เพราะเป็นสถานที่ปฏิบัติธรรมของพระสงฆ์และผู้มาปฏิบัติ

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือทั้งสองแห่งเป็นวัดป่าสายปฏิบัติที่ให้ความสำคัญกับความสงบ ควรแต่งกายสุภาพ ปิดไหล่คลุมเข่า สำรวมกิริยา งดส่งเสียงดัง ปิดเสียงโทรศัพท์ และทำตามป้ายและระเบียบในเขตวัดอย่างเคร่งครัด ข้อสองคือบางบริเวณเป็นเขตสังฆาวาสหรือเขตปฏิบัติที่อาจจำกัดการเข้าชมและการถ่ายรูป ควรสังเกตป้ายและขออนุญาตตามความเหมาะสม ไม่รบกวนพระสงฆ์และผู้ปฏิบัติธรรม ข้อสามคือวัดป่าอุดมสมพรอยู่ไกลจากเมืองพอสมควร คนที่มีเวลาน้อยอาจเลือกกราบเฉพาะวัดป่าสุทธาวาสในเมืองก่อน และข้อสุดท้ายคือช่วงงานบำเพ็ญกุศลหรือวันสำคัญทางศาสนา คนจะมากราบไหว้หนาแน่น ควรเผื่อเวลาและที่จอดรถ และรักษาความสงบให้เหมาะกับสถานที่

ถ้าอยากเที่ยวสกลนครแบบได้ไหว้พระคู่เมืองและเดินเล่นในเมืองโดยไม่ต้องขับรถไกล พระธาตุเชิงชุมกับหนองหารคือคู่ที่ตอบได้ดีที่สุด วัดพระธาตุเชิงชุมวรวิหารเป็นวัดคู่บ้านคู่เมืองสกลนคร มีองค์พระธาตุเชิงชุมสีขาวทรงสูงที่ถือเป็นแลนด์มาร์กและปูชนียสถานสำคัญที่คนสกลนครและนักท่องเที่ยวนิยมมากราบไหว้ ภายในวัดยังมีหลวงพ่อพระองค์แสนพระพุทธรูปคู่วัดให้สักการะ อยู่กลางเมืองจึงแวะง่ายและจับคู่กับจุดอื่นในเมืองได้สะดวก ถัดออกมาไม่ไกลคือหนองหาร ทะเลสาบน้ำจืดขนาดใหญ่ที่เป็นเหมือนปอดของเมือง มีถนนเลียบริมน้ำ สวนสาธารณะ และจุดนั่งชมวิวให้เดินเล่นรับลมยามเย็น เทียบกับภูพานที่เน้นป่าเขาหรือวัดถ้ำผาแด่นบนภูเขา คู่นี้เด่นเรื่องความสะดวกในเมืองและเหมาะกับคนที่มีเวลาไม่มาก

วิธีเที่ยวที่ลงตัวคือเลือกที่พักในตัวเมืองสกลนครที่อยู่ใกล้แนวพระธาตุเชิงชุมและหนองหาร แล้วเดินหรือขับรถระยะสั้นไปได้เลย ช่วงเช้าเหมาะกับการไปกราบพระธาตุเชิงชุมที่อากาศยังไม่ร้อนและคนไม่แน่น ส่วนช่วงเย็นเหมาะกับการมาเดินเล่นริมหนองหาร เพราะแดดร่มลมเย็นและได้เห็นพระอาทิตย์ตกเหนือผืนน้ำ หน้าหนาวราวเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์อากาศริมหนองหารจะเย็นสบายเป็นพิเศษ ในเมืองยังมีวัดป่าสุทธาวาสอยู่ไม่ไกล ทำให้จัดทริปเที่ยวในเมืองวันเดียวได้ทั้งไหว้พระธาตุ กราบครูบาอาจารย์ และเดินเล่นริมทะเลสาบ ควรเช็กเวลาที่เหมาะสมของแต่ละจุดและเผื่อเวลาให้พอ

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือพระธาตุเชิงชุมเป็นวัดและปูชนียสถานสำคัญ ควรแต่งกายสุภาพ ปิดไหล่คลุมเข่า ถอดรองเท้าเมื่อเข้าเขตที่กำหนด และสำรวมกิริยาในเขตวัด ข้อสองคือช่วงวันพระ วันหยุดยาว และเทศกาลอย่างงานแห่ปราสาทผึ้งออกพรรษา คนจะมากราบไหว้และเที่ยวหนาแน่น ที่จอดรถหายาก ควรเผื่อเวลาและจอดที่พักแล้วเดินมา ข้อสามคือริมหนองหารบางช่วงเป็นพื้นที่เปิดโล่ง กลางวันแดดร้อน การมาช่วงเย็นจะสบายกว่า ควรเตรียมน้ำดื่มและหมวกถ้ามากลางวัน และข้อสุดท้ายคือถ้าตั้งใจถ่ายรูปในเขตอุโบสถหรือบริเวณศักดิ์สิทธิ์ ควรสังเกตป้ายและถ่ายด้วยความเคารพ ไม่รบกวนผู้ที่มากราบไหว้

วัดถ้ำผาแด่นเป็นตัวเลือกสำหรับคนที่อยากขึ้นวัดบนภูเขาและได้ทั้งงานศิลป์กับวิวกว้าง จุดขายคือกลุ่มงานแกะสลักลงบนหน้าผาหินขนาดใหญ่ที่ช่างท้องถิ่นค่อย ๆ แกะขึ้นเป็นภาพเล่าเรื่องทางพุทธศาสนา วิถีชีวิต และธรรมชาติ เป็นงานที่ละเอียดและใช้เวลาทำหลายปี ทำให้กลายเป็นจุดที่คนตั้งใจขับรถขึ้นมาชมและถ่ายรูปโดยเฉพาะ วัดตั้งอยู่บนเทือกเขาภูพานทางทิศเหนือของตัวเมืองสกลนคร จากลานวัดและจุดชมวิวจะมองเห็นผืนป่า ที่ราบ และตัวเมืองสกลนครเบื้องล่างได้กว้างไกล อากาศบนเขาเย็นสบายกว่าในเมือง เทียบกับพระธาตุเชิงชุมและหนองหารที่อยู่ในเมือง หรือวัดป่าที่เน้นความสงบ วัดถ้ำผาแด่นเด่นที่สุดเรื่องงานแกะสลักหินผาและวิวมุมสูง แต่ก็ต้องแลกกับการขับรถขึ้นเขา

วิธีเที่ยวที่ลงตัวคือขับรถหรือเช่ารถมาเอง เพราะอยู่ห่างตัวเมืองราวสามสิบห้าถึงสี่สิบกิโลเมตร และช่วงท้ายเป็นทางขึ้นเขาที่รถสาธารณะไปไม่สะดวก การออกจากตัวเมืองแต่เช้าจะช่วยให้ถึงตอนฟ้ายังใสและแดดไม่แรง ได้เดินชมงานแกะสลักและถ่ายวิวสบาย ช่วงที่วิวสวยและอากาศดีที่สุดคือหน้าหนาวราวเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ที่ฟ้าโปร่งและเย็นสบาย บางเช้าอาจเห็นสายหมอกบาง ๆ เหนือผืนป่า วัดถ้ำผาแด่นอยู่บนเทือกเขาภูพานเช่นเดียวกับอุทยานแห่งชาติภูพาน จึงจัดเที่ยวคู่กันเป็นทริปเที่ยวเขาวันเดียวได้ ควรเช็กเวลาที่เหมาะสมกับการเข้าชมและสภาพอากาศก่อนออกเดินทาง

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือทางขึ้นวัดเป็นทางเขา บางช่วงชันและคดเคี้ยว ควรตรวจสภาพรถ โดยเฉพาะเบรก ก่อนขับขึ้น และขับด้วยความระมัดระวัง หน้าฝนทางอาจลื่น ข้อสองคือเป็นวัดและสถานที่ปฏิบัติศาสนกิจ ควรแต่งกายสุภาพ ปิดไหล่คลุมเข่า สำรวมกิริยา และทำตามป้ายในเขตวัด ข้อสามคือจุดชมวิวและงานแกะสลักอยู่กลางแจ้งบนเขา แดดและลมค่อนข้างแรง ควรเตรียมหมวก แว่นกันแดด น้ำดื่ม และรองเท้าที่เดินสบาย และข้อสุดท้ายคือช่วงวันหยุดยาวคนจะเยอะและที่จอดรถบนเขามีจำกัด การมาช่วงเช้าวันธรรมดาจะได้บรรยากาศเงียบและถ่ายรูปสบายกว่ามาก