9 กิจกรรมน่าทำ
ใน ขอนแก่น

พิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียงเป็นจุดตั้งต้นของเรื่องราวไดโนเสาร์ไทยตัวจริง เพราะพื้นที่ภูเวียงในอำเภอเวียงเก่าคือที่ที่พบกระดูกไดโนเสาร์ชิ้นแรกของประเทศไทย และเป็นแหล่งที่ตั้งชื่อไดโนเสาร์สายพันธุ์ไทยหลายชนิด เช่น ไซอะโมซอรัส สุธีธรนี และภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน ตัวพิพิธภัณฑ์บริหารโดยกรมทรัพยากรธรณี จัดแสดงตั้งแต่กำเนิดโลก ยุคทางธรณีวิทยา ไปจนถึงซากดึกดำบรรพ์ที่ขุดพบจริงในพื้นที่ ป้ายข้อมูลมีทั้งภาษาไทยและอังกฤษ อ่านเข้าใจง่าย เดินชมในอาคารปรับอากาศได้สบายแม้อากาศข้างนอกจะร้อน จึงเป็นที่เที่ยวขอนแก่นที่พาเด็ก ๆ มาเรียนรู้เรื่องไดโนเสาร์ได้ทั้งครอบครัว

ไฮไลต์ที่คนรีวิวถึงบ่อยคือหุ่นไดโนเสาร์เท่าตัวจริงที่ขยับได้และมีเสียง รวมถึงสวนไดโนเสาร์ด้านนอกที่จำลองสายพันธุ์ที่ค้นพบในพื้นที่จริง ทำให้เห็นภาพว่าสัตว์ดึกดำบรรพ์เหล่านี้มีขนาดใหญ่แค่ไหน ภายในยังมีห้องฉายวีดิทัศน์ ส่วนจัดแสดงโครงกระดูก และมุมเกี่ยวกับสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้าฯ ที่ทรงเป็นองค์อุปถัมภ์งานศึกษาไดโนเสาร์ไทย พิพิธภัณฑ์เคยได้รางวัลแหล่งท่องเที่ยวเพื่อการเรียนรู้จากการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยหลายปี ค่าเข้าถือว่าย่อมเยามาก เดินดูจนทั่วใช้เวลาราวหนึ่งถึงสองชั่วโมง เหมาะจับคู่กับการเที่ยวอุทยานแห่งชาติภูเวียงและรอยเท้าไดโนเสาร์ในวันเดียวกัน

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้แบบตรงไปตรงมา คือพิพิธภัณฑ์อยู่ไกลจากตัวเมืองขอนแก่นพอสมควร ขับรถทางเดียวราวหนึ่งชั่วโมงครึ่งผ่านถนนท้องถิ่น การมีรถส่วนตัวหรือเช่ารถจะสะดวกที่สุด เพราะขนส่งสาธารณะเข้าถึงลำบาก ตัวพิพิธภัณฑ์ค่อนข้างกะทัดรัด คนที่คาดหวังพื้นที่ใหญ่โตอาจรู้สึกว่าเดินจบไว หุ่นแอนิเมทรอนิกส์บางตัวมีเสียงและการเคลื่อนไหวที่อาจทำให้เด็กเล็กตกใจได้ ควรดูจังหวะลูกด้วย และเนื่องจากปิดวันจันทร์กับมีเวลาเปิด-ปิดชัดเจน ควรวางแผนให้ไปถึงช่วงเช้าถึงบ่ายต้น ๆ จะได้มีเวลาเดินชมทั้งในอาคารและสวนไดโนเสาร์ด้านนอกโดยไม่ต้องรีบ อากาศแถบนี้ร้อนและแดดจัด เตรียมหมวก น้ำดื่ม และรองเท้าที่เดินสบายไปด้วย

บึงแก่นนครเป็นทะเลสาบขนาดใหญ่กลางเมืองขอนแก่น มีถนนและทางเดินเลียบน้ำวนรอบบึงยาวประมาณ 4 กิโลเมตร กลายเป็นพื้นที่พักผ่อนและออกกำลังกายที่คนขอนแก่นใช้กันเป็นประจำ จุดเด่นคือเส้นทางรอบบึงที่ค่อนข้างราบเรียบ มีต้นไม้ใหญ่ให้ร่มเงาเป็นช่วง ๆ จึงเหมาะกับการปั่นจักรยาน เดินเล่น หรือวิ่งเบา ๆ โดยไม่ต้องเป็นนักกีฬา ริมบึงมีร้านให้เช่าจักรยานและจักรยานถีบน้ำรูปเป็ดสำหรับปั่นเล่นในน้ำ เด็ก ๆ มักชอบ ส่วนผู้ใหญ่ที่อยากได้บรรยากาศสบาย ๆ ก็นั่งพักตามศาลาและม้านั่งริมน้ำได้ ทั้งหมดนี้เข้าได้ฟรี จ่ายเฉพาะค่าเช่าจักรยานหรือของกินเท่านั้น

ช่วงเวลาที่คนนิยมมามากที่สุดคือตอนเช้าตรู่กับตอนเย็นหลังสี่โมง เพราะอากาศเย็นลงและแดดไม่แรง ตอนเย็นบรรยากาศจะคึกคักเป็นพิเศษ มีทั้งคนมาเดิน วิ่ง ปั่นจักรยาน เต้นแอโรบิก พาสุนัขมาเดิน และมีรถเข็นขายของกินตั้งเรียงริมทางให้ซื้อหาได้สะดวก ทำเลของบึงอยู่กลางเมืองพอดี เดินหรือขับรถจากย่านที่พักในตัวเมืองมาได้ไม่นาน และอยู่ติดกับวัดหนองแวงที่มีเจดีย์พระมหาธาตุแก่นนครเก้าชั้น ซึ่งขึ้นไปชมวิวเมืองและมองลงมาเห็นบึงได้ จึงจับคู่เที่ยวสองที่ในทริปเดียวได้ง่าย ใครที่พักแถวใจกลางเมืองแล้วอยากหาที่เดินย่อยอาหารตอนเย็นหรือเริ่มเช้าด้วยการออกกำลังกาย ที่นี่เป็นตัวเลือกที่ลงตัว

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ตามที่คนรีวิวพูดถึงตรง ๆ คือรอบบึงเป็นถนนที่รถวิ่งได้ด้วย บางช่วงจึงมีรถยนต์และมอเตอร์ไซค์ปนกับคนเดินและคนปั่นจักรยาน ต้องระวังเรื่องความปลอดภัยและอย่าปั่นเพลินจนลืมดูรถ โดยเฉพาะช่วงเย็นที่คนเยอะ บางจุดของสวนและทางเดินมีร่องรอยการดูแลที่ไม่สม่ำเสมอ พื้นบางส่วนไม่เรียบและมีงานก่อสร้างเป็นช่วง ๆ ตามรอบทางเดินไม่ได้มีร่มเงาตลอดทั้งเส้น ช่วงกลางวันแดดแรงจึงร้อนพอสมควร ควรเลี่ยงมาปั่นหรือเดินตอนเที่ยงวัน เตรียมน้ำดื่ม หมวก และครีมกันแดดไปด้วย และถ้าจะเช่าจักรยานควรลองเช็กสภาพเบรกกับยางก่อนออกตัว เพราะจักรยานเช่าริมบึงมีหลายเจ้าและสภาพต่างกันไป

วัดหนองแวงเป็นพระอารามหลวงกลางเมืองขอนแก่น จุดที่คนพูดถึงมากที่สุดคือพระมหาธาตุแก่นนคร เจดีย์ 9 ชั้นสูงราว 80 เมตร สร้างขึ้นเนื่องในโอกาสครบรอบ 200 ปีเมืองขอนแก่น ตัวเจดีย์เป็นทรงอีสานประยุกต์สีขาวมองเห็นได้แต่ไกล ตั้งอยู่ริมบึงแก่นนครซึ่งเป็นสวนสาธารณะกลางเมือง เดินทางสะดวกเพราะอยู่ในตัวเมือง ห่างสถานีรถไฟและย่านตลาดเพียงไม่กี่นาที เข้าชมฟรี ทำบุญตามศรัทธา จึงเป็นหมุดหมายที่คนแวะได้ง่ายทั้งช่วงเช้าและเย็น ภายในแต่ละชั้นจัดแสดงพระพุทธรูป คัมภีร์ใบลาน ข้าวของเครื่องใช้เก่า และเรื่องราวประวัติเมืองขอนแก่น เดินขึ้นทีละชั้นแล้วค่อย ๆ ดูของจัดแสดงไปเรื่อย ๆ ได้เหมือนเดินพิพิธภัณฑ์ในตัว

ไฮไลต์ที่คนรีวิวชอบมากคือการเดินขึ้นบันไดจนถึงชั้นบนสุด แล้วออกไประเบียงรอบเจดีย์เพื่อชมวิวเมืองขอนแก่นแบบเกือบรอบทิศ มองเห็นบึงแก่นนครทอดยาว หลังคาวัดวาอาราม และเส้นขอบฟ้าของเมืองได้ในคราวเดียว ช่วงเย็นก่อนพระอาทิตย์ตกเป็นเวลาที่แสงสวยและอากาศไม่ร้อนจัด เหมาะกับการถ่ายรูปและนั่งพักรับลมริมบึง อีกจุดที่หลายคนประทับใจคือจิตรกรรมฝาผนังภายในที่เล่าเรื่องวิถีอีสาน ฮีตสิบสองคองสิบสี่ และตำนานท้องถิ่นด้วยลายเส้นและสีสันแบบพื้นบ้าน ใครสนใจประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมอีสานจะได้อะไรกลับไปเยอะ เพราะที่นี่ทำหน้าที่เป็นทั้งวัดที่ยังใช้ประกอบศาสนกิจและแหล่งเรียนรู้ของเมืองไปพร้อมกัน

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา คือการขึ้นชมวิวต้องเดินบันไดวนขึ้นทั้ง 9 ชั้น ไม่มีลิฟต์ ผู้สูงอายุหรือคนที่เดินขึ้นบันไดไม่ไหวอาจต้องพิจารณา แต่ระหว่างทางมีของจัดแสดงให้แวะพักดูเป็นช่วง ๆ จึงไม่ได้เหนื่อยรวดเดียว เนื่องจากเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ ควรแต่งกายสุภาพ ปิดไหล่และเข่า และถอดรองเท้าตามจุดที่กำหนด ช่วงวันหยุดยาวหรือวันสำคัญทางศาสนาคนค่อนข้างเยอะ ทั้งบันไดและระเบียงชั้นบนอาจแน่นและถ่ายรูปยากขึ้น หน้าร้อนกลางวันแดดจัดและระเบียงชั้นบนค่อนข้างร้อน แนะนำให้เลี่ยงมาช่วงเช้าหรือเย็น พกน้ำและหมวกไปด้วย และเผื่อเวลาเดินเล่นรอบบึงแก่นนครต่อได้อีก เพราะอยู่ติดกันพอดี

วัดไชยศรีอยู่ที่บ้านสาวะถี อำเภอเมืองขอนแก่น ห่างจากตัวเมืองราว 20 กิโลเมตร จุดที่คนตั้งใจมาดูคือ “สิม” หรืออุโบสถอีสานหลังเก่าอายุร่วมร้อยห้าสิบปี สร้างตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 เป็นอาคารก่ออิฐถือปูนหลังเล็ก หลังคาซ้อนชั้นเตี้ย มีเสารับชายคาโดยรอบตามแบบสิมอีสานโบราณ ปัจจุบันขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานของกรมศิลปากร สิ่งที่ทำให้วัดนี้ต่างจากวัดทั่วไปคือ “ฮูปแต้ม” หรือจิตรกรรมฝาผนังที่เขียนไว้ทั้งด้านนอกและด้านในของสิม ช่างพื้นบ้านเขียนด้วยสีฝุ่นโทนคราม เหลือง และขาว เล่าเรื่องสังข์สินไซ (สินไซ) วรรณกรรมพื้นบ้านของอีสานและลาว สลับกับเรื่องพระเวสสันดรชาดก พุทธประวัติ และภาพนรกภูมิ ภาพเหล่านี้เป็นทั้งงานศิลป์และสื่อสอนธรรมที่คนสมัยก่อนใช้เล่าเรื่องให้ชาวบ้านฟัง

เสน่ห์ของฮูปแต้มที่นี่อยู่ที่ลายเส้นแบบชาวบ้านที่ดูสนุกและมีชีวิต ตัวละครแต่งกายแบบท้องถิ่น มีทั้งฉากรบกับยักษ์กุมภัณฑ์ ฉากสินไซถูกพี่น้องทั้งหกผลักตกน้ำตก และฉากชีวิตประจำวันที่แทรกอารมณ์ขันเข้าไป บางภาพมีมุมแฝงคติธรรมและภาพเชิงสัญลักษณ์ที่ชวนตีความ คนที่สนใจประวัติศาสตร์ศิลป์หรืออยากเข้าใจวัฒนธรรมอีสานจะได้อะไรกลับไปเยอะ การเข้าชมไม่มีค่าเข้า เป็นวัดที่ยังใช้งานจริง ควรแต่งกายสุภาพ ถอดรองเท้าก่อนเข้าสิม และสำรวมเสียงเพราะเป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ ภายในสิมค่อนข้างมืดและพื้นที่แคบ การไปช่วงกลางวันที่แสงธรรมชาติส่องเข้ามาจะช่วยให้มองเห็นรายละเอียดของภาพได้ชัดขึ้น

การเดินทางมาที่นี่สะดวกที่สุดคือขับรถหรือเช่ารถจากตัวเมืองขอนแก่น ใช้เวลาราว 30-40 นาที ไม่มีรถสาธารณะตรงถึงหน้าวัด บางคนเลือกเหมารถหรือใช้บริการนำเที่ยวที่จัดรวมกับจุดอื่นในเส้นทางวัฒนธรรมรอบขอนแก่น สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ตามตรงคือ วัดไชยศรีเป็นวัดชุมชนขนาดเล็ก ไม่มีสิ่งอำนวยความสะดวกแบบแหล่งท่องเที่ยวใหญ่ ป้ายอธิบายภาพมีไม่มาก ถ้าไม่มีไกด์หรือไม่ได้อ่านข้อมูลมาก่อน อาจดูภาพไม่เข้าใจเรื่องราวเท่าไร บางช่วงสิมอาจปิดหรือมีงานบุญของชุมชน ควรเผื่อเวลาและสอบถามล่วงหน้า ช่วงที่เหมาะไปคือฤดูหนาว (พฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์) อากาศไม่ร้อนจัด เดินชมได้สบายกว่าหน้าร้อน และควรจับคู่กับสถานที่ใกล้เคียงในเส้นทางเดียวกันเพื่อให้คุ้มกับการเดินทางออกนอกเมือง

อำเภอชนบทอยู่ทางใต้ของตัวเมืองขอนแก่นราว 55 กิโลเมตร เป็นแหล่งผ้าไหมมัดหมี่ที่คนอีสานรู้จักกันมานาน เสน่ห์ของที่นี่คือได้เดินเข้าไปในชุมชนที่ทอผ้าไหมกันจริงตามบ้าน ไม่ใช่แค่ร้านขายของ หลายบ้านยังนั่งทอผ้าอยู่หน้าเรือน มีศูนย์รวมผ้าไหมและพิพิธภัณฑ์ผ้าไหมมัดหมี่เป็นจุดตั้งต้นให้ทำความเข้าใจกระบวนการก่อนออกเดินเลือกซื้อ ตั้งแต่การเลี้ยงไหม สาวไหม มัดลาย ย้อมสี ไปจนถึงทอบนกี่ทอมือ คนที่ชอบงานฝีมือจะเพลินกับการดูลายมัดหมี่ที่ต้องมัดเส้นไหมเป็นลายก่อนย้อมทีละสี ซึ่งเป็นงานที่ใช้เวลาและความอดทนสูง ผ้าแต่ละผืนจึงมีลายไม่ซ้ำกันเป๊ะ ๆ

สิ่งที่ทำให้การมาชนบทต่างจากการซื้อผ้าไหมในห้างคือได้คุยกับคนทอโดยตรง ถามที่มาของลาย เลือกเนื้อผ้าและสีได้ตามใจ และมักได้ราคาที่ยุติธรรมกว่าเพราะซื้อจากมือคนทำ บางกลุ่มบ้านเปิดให้ลองนั่งทอหรือลองมัดหมี่เองในเวิร์กช็อปสั้น ๆ ได้ลองสัมผัสว่ากว่าจะได้ผ้าหนึ่งผืนต้องผ่านอะไรบ้าง เด็ก ๆ และคนที่ไม่เคยเห็นการทอผ้ามาก่อนมักตื่นเต้นกับเสียงกี่และการสอดกระสวย ผ้าไหมมัดหมี่ผืนเล็กเริ่มต้นหลักร้อยปลายถึงหลักพัน ส่วนผ้าลายพิเศษที่ทอนานเป็นเดือนก็มีราคาหลักหมื่นขึ้นไป ควรเผื่อเวลาเดินหลายร้านเพื่อเทียบลายและราคาก่อนตัดสินใจ

ข้อควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา คือชนบทเป็นชุมชนกระจายตัว ไม่ใช่จุดเดียวจบ การมีรถส่วนตัวหรือเช่ารถจะสะดวกที่สุดเพราะขนส่งสาธารณะเข้าถึงยากและร้านอยู่ห่างกัน หลายบ้านเป็นร้านเล็กที่เปิดตามเวลาชาวบ้าน ช่วงวันธรรมดาบางบ้านอาจปิดหรือคนไม่อยู่ ควรไปช่วงกลางวันและเผื่อว่าบางจุดอาจไม่ได้เปิดต้อนรับนักท่องเที่ยวแบบเต็มรูปแบบ การสาธิตการทอไม่ได้มีตลอดเวลาและขึ้นกับว่าช่างว่างหรือไม่ ถ้าอยากดูขั้นตอนเต็มหรือลงเวิร์กช็อปควรติดต่อกลุ่มทอผ้าล่วงหน้า ผ้าไหมแท้ราคาสูงกว่าผ้าใยสังเคราะห์มาก ถ้าไม่ชำนาญให้ซื้อจากร้านที่ไว้ใจได้และขอดูใบรับรองหรือตรานกยูงพระราชทานเพื่อกันซื้อผ้าปนเส้นใยสังเคราะห์ในราคาผ้าไหมแท้

เขื่อนอุบลรัตน์เป็นเขื่อนไฟฟ้าพลังน้ำแห่งแรกของภาคอีสาน ตั้งอยู่ที่อำเภออุบลรัตน์ ห่างจากตัวเมืองขอนแก่นราวห้าสิบกิโลเมตร ขับรถไปสบาย ๆ ประมาณหนึ่งชั่วโมง จุดที่ทำให้คนแวะเวียนกันมาไม่ใช่ตัวเขื่อนอย่างเดียว แต่เป็นอ่างเก็บน้ำผืนใหญ่ที่ทอดยาวสุดสายตา มีแนวภูเขาของอุทยานแห่งชาติน้ำพองเป็นฉากหลัง พอถึงช่วงบ่ายแก่จนถึงเย็น แสงอาทิตย์จะค่อย ๆ ลดองศาลงมาทาบผืนน้ำจนเป็นสีส้มทอง หลายคนขับรถขึ้นมานั่งเล่นบนสันเขื่อนหรือหามุมริมน้ำเพื่อรอชมพระอาทิตย์ตก ถ่ายรูป และรับลมเย็น ๆ ที่พัดมาจากอ่าง เป็นกิจกรรมฟรีที่ทำได้ง่ายในวันเดียวกับการเที่ยวรอบขอนแก่น

บรรยากาศรอบเขื่อนค่อนข้างกว้างและมีหลายมุมให้เดินสำรวจ ทั้งสันเขื่อนที่มองเห็นวิวสองฝั่ง ลานริมน้ำที่ชาวบ้านมานั่งพักผ่อน และร้านอาหารแพลอยน้ำที่ให้ได้นั่งกินปลาสด ๆ พร้อมชมวิวอ่างเก็บน้ำไปด้วย ใครอยากออกไปกลางน้ำก็มีบริการเรือและแพให้เช่าล่องชมทิวทัศน์ ส่วนคนที่ชอบธรรมชาติเต็มรูปแบบ ฝั่งอุทยานแห่งชาติน้ำพองมีจุดกางเต็นท์ เส้นทางเดินป่า และจุดชมวิวบนเนินที่มองลงมาเห็นผืนน้ำกับเกาะแก่งกลางอ่างได้กว้างขึ้นอีก การมาเที่ยวช่วงปลายฝนต้นหนาวจะได้เห็นน้ำในอ่างเต็มและอากาศเย็นสบาย ต่างจากหน้าแล้งที่ระดับน้ำลดลงจนเห็นตอไม้และสันดินโผล่ ซึ่งบางคนก็ชอบเพราะได้ภาพแปลกตาไปอีกแบบ

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือที่นี่ไม่มีระบบขนส่งสาธารณะเข้าถึงสะดวก ควรมีรถส่วนตัวหรือเช่ารถจากตัวเมืองขอนแก่น เพราะระยะทางค่อนข้างไกลและจุดเที่ยวรอบอ่างกระจายห่างกัน ข้อสองคือช่วงกลางวันแดดแรงและร่มเงาน้อยเพราะเป็นพื้นที่โล่งริมน้ำ การไปช่วงบ่ายแก่เพื่อรอแสงเย็นจึงสบายตัวกว่าและได้แสงถ่ายรูปสวยกว่า ควรเตรียมหมวก แว่นกันแดด และน้ำดื่มไปด้วย ข้อสามคือระดับน้ำในอ่างขึ้นลงตามฤดูกาลและการบริหารจัดการน้ำของเขื่อน บางช่วงหน้าแล้งน้ำลดลงมากจนวิวไม่เต็มอิ่มเท่าหน้าน้ำ ถ้าตั้งใจมาเก็บภาพผืนน้ำกว้างควรเลี่ยงช่วงแล้งจัด ข้อสุดท้ายคือถ้าเข้าไปในเขตอุทยานแห่งชาติน้ำพองจะมีค่าธรรมเนียมแยกต่างหากและแยกอัตราไทยกับต่างชาติ ควรเตรียมเงินสดไว้จ่ายหน้าด่าน และเช็กเวลาปิดของโซนอุทยานฯ ก่อนขึ้นไปชมวิวตอนเย็น เพื่อไม่ให้ลงเขาช่วงมืดสนิท

อุทยานแห่งชาติภูเวียงคือจุดกำเนิดของการค้นพบไดโนเสาร์ครั้งแรกในไทย เมื่อมีการเจอกระดูกต้นขาสัตว์กินพืชขนาดใหญ่ในหุบเขาภูเวียงช่วงปี 2519 ก่อนจะขุดพบฟอสซิลและรอยเท้าไดโนเสาร์อีกหลายจุดตามมา ตัวหุบเขาเป็นวงแหวนภูเขาล้อมรอบแอ่งกลาง เดินเข้าไปในเขตอุทยานจะเจอเส้นทางศึกษาธรรมชาติที่พาไปยังหลุมขุดฟอสซิลหลายแห่ง แต่ละหลุมมีหลังคาคลุมและป้ายอธิบายว่ากระดูกหรือรอยเท้าที่เห็นเป็นของไดโนเสาร์สายพันธุ์ไหน อายุเท่าไร จุดที่คนพูดถึงมากคือรอยเท้าไดโนเสาร์กินเนื้อขนาดเล็กที่ยังเห็นเป็นรอยกดบนหินชัดเจน และหลุมกระดูกที่จัดแสดงไว้ในสภาพเดิมที่ขุดเจอ ทำให้ได้เห็นของจริงในบริบทที่มันถูกฝังอยู่ ไม่ใช่แค่ตัวอย่างในตู้กระจก

การเที่ยวที่นี่เหมาะกับคนที่อยากผสมเดินป่ากับการเรียนรู้ ทางเดินระหว่างหลุมขุดบางช่วงเป็นทางลูกรังและทางชันขึ้นเนิน รถเข้าไม่ถึงทุกจุด จึงต้องเดินเองเป็นระยะ ควรใส่รองเท้าผ้าใบหรือรองเท้าเดินป่า เตรียมหมวก น้ำดื่ม และของว่างไปด้วยเพราะร้านค้าในเขตอุทยานมีจำกัด ก่อนเข้าเส้นทางแวะที่ศูนย์บริการนักท่องเที่ยวเพื่อขอแผนที่และสอบถามว่าหลุมไหนเปิดให้เข้าชมบ้าง เพราะบางจุดปิดปรับปรุงเป็นช่วง ๆ ใครมาแบบเที่ยวครบวันมักจับคู่กับพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียงที่อยู่ไม่ไกล ซึ่งมีโครงกระดูกจำลองและนิทรรศการอธิบายไทม์ไลน์ยุคครีเทเชียสให้ปูพื้นก่อนหรือหลังเดินหลุมจริง ทำให้เข้าใจภาพรวมของสิ่งที่เห็นมากขึ้น

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ตามที่คนไปมาจริงบอกไว้ คือการเดินทางค่อนข้างไกลจากตัวเมืองขอนแก่นและรถสาธารณะเข้าถึงยาก การมีรถส่วนตัวหรือเช่ารถจะสะดวกกว่ามาก เส้นทางเดินป่าบางช่วงชันและร้อนในหน้าแล้ง ผู้สูงอายุและเด็กเล็กอาจเหนื่อยได้ จึงควรเริ่มเดินแต่เช้าเลี่ยงแดดกลางวันและวางแผนพักเป็นระยะ ช่วงหน้าฝนทางเดินลื่นและบางจุดอาจปิด ควรเช็กสภาพอากาศและโทรถามอุทยานก่อนออกเดินทาง ป้ายและข้อมูลบางจุดเป็นภาษาไทยเป็นหลัก ผู้เยี่ยมชมต่างชาติอาจต้องอาศัยไกด์หรือแอปแปลภาษาช่วย โดยรวมเป็นแหล่งเรียนรู้ธรณีวิทยาที่ได้เห็นของจริงในธรรมชาติ เหมาะกับคนที่สนใจไดโนเสาร์และไม่รังเกียจการเดินระยะสั้นกลางป่า

พระธาตุขามแก่นตั้งอยู่ในวัดเจติยภูมิ อ.น้ำพอง ห่างจากตัวเมืองขอนแก่นไปทางเหนือราว 25 กิโลเมตร เป็นเจดีย์เก่าแก่ที่ถือกันว่าเป็นพระธาตุคู่บ้านคู่เมืองขอนแก่น และเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ที่ถูกกล่าวถึงในคำขวัญประจำจังหวัด ตำนานเล่าว่าองค์พระธาตุสร้างครอบต้นมะขามใหญ่ที่แห้งตายแล้วกลับผลิใบขึ้นใหม่ จึงเป็นที่มาของชื่อ "ขามแก่น" องค์เจดีย์เป็นทรงระฆังคว่ำสีขาวยอดทอง ตั้งเด่นอยู่กลางลานกว้าง ล้อมรอบด้วยกำแพงแก้วและพระพุทธรูปประจำวันให้คนได้กราบไหว้ ด้านหลังเป็นบริเวณวัดที่มีต้นไม้ใหญ่ให้ร่มเงา เดินเล่นได้สบายในตอนเช้าหรือเย็นที่แดดไม่แรง

คนที่มาส่วนใหญ่เป็นสายบุญที่แวะมาไหว้พระธาตุเพื่อความเป็นสิริมงคล ทั้งคนขอนแก่นเองและคนต่างจังหวัดที่ผ่านทางไปอุดรธานีหรือหนองคาย ภายในลานวัดสงบและสะอาด มีจุดจุดธูปเทียนและถวายดอกไม้ให้เวียนเทียนรอบองค์พระธาตุตามธรรมเนียม ถ้ามาช่วงงานเทศกาลบุญเดือนหกหรืองานนมัสการพระธาตุประจำปีจะคึกคักเป็นพิเศษ มีตลาดและกิจกรรมทางศาสนา ส่วนวันธรรมดาจะเงียบ เหมาะกับคนที่อยากได้บรรยากาศสงบ นั่งพักใจ หรือถ่ายรูปองค์เจดีย์แบบไม่ต้องแย่งมุมกับใคร การเข้าชมไม่เสียค่าเข้า เพียงทำบุญตามศรัทธาที่ตู้บริจาคหรือซื้อดอกไม้ธูปเทียนจากร้านหน้าวัด

ข้อที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา คือที่นี่อยู่นอกเมืองพอสมควร ไม่มีรถประจำทางเข้าถึงสะดวกนัก การเดินทางจึงเหมาะกับคนที่มีรถส่วนตัว เช่ารถ หรือเหมาแท็กซี่/รถรับจ้างไป-กลับ ตัววัดเป็นสถานที่ทางศาสนา จึงควรแต่งกายสุภาพ งดเสื้อสายเดี่ยวหรือกางเกงขาสั้นมาก ถอดรองเท้าเมื่อเข้าเขตที่กำหนด และสำรวมเสียงในบริเวณที่คนกำลังสวดมนต์ ช่วงกลางวันแดดค่อนข้างแรงเพราะลานเปิดโล่ง ควรพกหมวกกับน้ำดื่มและเลี่ยงมาช่วงเที่ยง สิ่งอำนวยความสะดวกอย่างร้านค้าและห้องน้ำมีให้ แต่ไม่ได้หรูหรา วางแผนแวะเป็นจุดสั้น ๆ ราวชั่วโมงเดียวแล้วไปต่อจุดอื่นในเส้นทางเดียวกันได้ลงตัวกว่าตั้งใจมาเที่ยวเต็มวัน

ทริปนี้เป็นการเดินเที่ยวเมืองขอนแก่นแบบจัดเองในหนึ่งวัน โดยจับคู่สองจุดที่เข้ากันได้ดี คือพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติขอนแก่นในช่วงกลางวัน แล้วต่อด้วยถนนคนเดินต้นตาลในเย็นวันเสาร์ พิพิธภัณฑ์แห่งนี้เป็นที่เก็บโบราณวัตถุของอีสานตอนบน ไฮไลต์ที่คนพูดถึงบ่อยคือใบเสมาหินสมัยทวารวดีที่สลักภาพเล่าเรื่องพุทธประวัติและชาดก รวมถึงเครื่องปั้นดินเผาบ้านเชียงและข้าวของยุคก่อนประวัติศาสตร์ ตัวอาคารไม่ใหญ่มาก เดินชมสบาย ๆ ราวหนึ่งถึงสองชั่วโมงก็ทั่ว เหมาะเป็นการปูพื้นให้เข้าใจรากของภูมิภาคก่อนออกไปเจอชีวิตจริงบนถนน จากนั้นพอตกเย็นก็ย้ายไปย่านถนนต้นตาลที่กลายเป็นถนนคนเดินเฉพาะคืนวันเสาร์ มีร้านรวงตั้งเรียงยาวสองฝั่งให้เดินชิลไปเรื่อย ๆ

เสน่ห์ของถนนคนเดินต้นตาลอยู่ที่ของกินอีสานแท้ ๆ ที่หาชิมได้ครบในที่เดียว ตั้งแต่ไก่ย่าง ส้มตำ ข้าวเหนียว หมูปิ้ง ไส้กรอกอีสาน แจ่วฮ้อน ไปจนถึงขนมพื้นบ้านและกาแฟสดเจ้าเล็ก ๆ ราคาเป็นมิตร สั่งทีละไม้ทีละถุงแล้วเดินกินไปเรื่อยได้ นอกจากอาหารก็ยังมีโซนงานคราฟต์ เสื้อผ้าพื้นเมือง ผ้าไหมมัดหมี่ ของแฮนด์เมด และมุมดนตรีสดที่ศิลปินท้องถิ่นมาเล่นให้ฟัง บรรยากาศออกแนวเป็นกันเองแบบเมืองอีสาน ไม่ได้จัดใหญ่เหมือนถนนคนเดินเมืองท่องเที่ยว แต่ได้กลิ่นอายชีวิตคนขอนแก่นจริง ใครพักอยู่กลางเมืองเดินหรือนั่งวินมาได้ในไม่กี่นาที ส่วนพิพิธภัณฑ์อยู่ย่านถนนหลังเมือง ห่างกันแค่ช่วงรถสั้น ๆ จึงจัดสองจุดนี้ไว้ในวันเดียวกันได้ลงตัว

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือถนนคนเดินต้นตาลเปิดเฉพาะคืนวันเสาร์ ถ้ามาขอนแก่นวันธรรมดาจะไม่เจอ ควรวางแผนวันให้ตรง ข้อสองคือช่วงหัวค่ำคนค่อนข้างแน่นและร้อน เพราะเป็นถนนกลางเมือง ควรมาตอนแดดร่มลมตกจะเดินสบายกว่า ข้อสามคือพิพิธภัณฑ์ปิดวันจันทร์-อังคารและวันหยุดนักขัตฤกษ์บางช่วง อีกทั้งมีเวลาเปิด-ปิดชัดเจนราวเก้าโมงถึงสี่โมงเย็น จึงต้องเผื่อเวลาไปช่วงกลางวันก่อนไปถนนคนเดิน ข้อสี่คือร้านริมทางส่วนใหญ่รับเงินสดและมีแบบพร้อมเพย์บ้าง ควรพกเงินสดย่อยไว้ให้พอ และของกินบางเจ้าขายดีจนหมดเร็ว ถ้าอยากได้เจ้าดังควรมาแต่หัวค่ำ สุดท้ายคือค่าเข้าพิพิธภัณฑ์แยกราคาคนไทยกับต่างชาติชัดเจน เตรียมบัตรและเงินสดไว้จ่ายหน้างาน