10 กิจกรรมน่าทำ
ใน สงขลา

เมืองเก่าสงขลาคือย่านประวัติศาสตร์ในเขตบ่อยาง อำเภอเมืองสงขลา ที่วางตัวเป็นสามถนนขนานกันคือถนนนครนอก ถนนนครใน และถนนนางงาม เดินถึงกันได้สบายในระยะสั้น จุดที่ทำให้คนแวะกันเยอะคือเรือนแถวเก่าสไตล์ชิโนโปรตุกีสที่ผสมผสานงานช่างจีน ไทย และตะวันตกเข้าด้วยกัน ตึกหลายหลังยังคงหน้าตาดั้งเดิมไว้ บางหลังปรับเป็นคาเฟ่ ร้านของฝาก และแกลเลอรีเล็ก ๆ บนกำแพงตามตรอกซอกซอยมีงานสตรีทอาร์ตกระจายอยู่ทั่วย่าน ทั้งภาพวาดสีสด งานเซรามิกติดผนัง และภาพที่ออกแบบให้คนเข้าไปยืนถ่ายเป็นส่วนหนึ่งของภาพได้ เป็นบรรยากาศเมืองเก่าที่ยังมีคนอาศัยและค้าขายจริง ไม่ใช่แค่ฉากถ่ายรูป

เสน่ห์อีกอย่างของย่านนี้คือของกินท้องถิ่นที่หากินได้ตลอดทาง ถนนนางงามขึ้นชื่อเรื่องร้านเก่าแก่ ทั้งขนมไทยโบราณ ไอศกรีมกะทิ เต้าคั่ว ข้าวสตูสูตรดั้งเดิม และร้านกาแฟที่เปิดมานาน หลายร้านอยู่ในตึกเก่าที่ตกแต่งเก็บกลิ่นอายเดิมไว้ เดินไปเรื่อย ๆ ก็จะเจอศาลเจ้าเก่าและบ้านเจ้าสัวที่เล่าเรื่องรากวัฒนธรรมจีนของเมืองท่าแห่งนี้ได้ดี การเที่ยวย่านนี้ไม่มีค่าเข้าและเดินชมได้ฟรี งบหลักจึงหมดไปกับของกินและคาเฟ่มากกว่า ใครไม่อยากเดินอย่างเดียวก็มีจักรยานให้เช่าและบริการรถรางหรือสามล้อพาชมเมืองในบางช่วง เหมาะกับการใช้เวลาครึ่งวันแบบไม่ต้องรีบ บนแพลตฟอร์มรีวิวอย่าง Tripadvisor ย่านเมืองเก่าสงขลาได้เสียงชมต่อเนื่องเรื่องสตรีทอาร์ตคุณภาพดีและบรรยากาศเมืองที่เดินสนุก หลายคนเทียบว่าไม่แพ้ย่านเก่าในเมืองใกล้เคียง

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือช่วงกลางวันแดดแรงและร้อนมาก การเดินย่านนี้ตอนบ่ายจึงเหนื่อยกว่าที่คิด รีวิวหลายรายแนะนำตรงกันให้เดินตอนเช้าหรือช่วงเย็นแทน ข้อสองคือจุดถ่ายรูปสตรีทอาร์ตที่ดังบางจุดคนเยอะและต้องรอคิวถ่าย โดยเฉพาะวันหยุดสุดสัปดาห์ ถ้าอยากได้ภาพโล่งควรมาแต่เช้า ข้อสามคือร้านของกินเก่าแก่หลายร้านมีวันหยุดหรือปิดเร็ว บางร้านของหมดตั้งแต่บ่าย ควรเช็กเวลาเปิดปิดล่วงหน้าและอย่ามาสาย ข้อสี่คือถนนบางช่วงเป็นเส้นแคบและมีรถวิ่งผ่าน ควรระวังเวลายืนถ่ายรูปกลางถนน และย่านนี้ที่จอดรถค่อนข้างจำกัด ถ้าขับรถมาควรเผื่อเวลาหาที่จอดหรือจอดนอกย่านแล้วเดินเข้า

แหลมสมิหลาเป็นหาดกลางเมืองสงขลาที่คนในพื้นที่และนักท่องเที่ยวมาเดินเล่นกันตั้งแต่เช้าจรดเย็น จุดที่ทุกคนต้องแวะคือรูปปั้นนางเงือกทองนั่งบนโขดหินริมทะเล ปั้นมาตั้งแต่ปี 2509 จนกลายเป็นสัญลักษณ์ประจำจังหวัดที่เห็นแล้วรู้ทันทีว่าคือสงขลา ถัดไปทางแหลมสนอ่อนยังมีรูปปั้นแมวกับหนูสีขาว หรือที่เรียกกันว่าแมวเทวดา อ้างอิงตำนานเกาะหนูเกาะแมวที่ลอยอยู่กลางทะเลด้านหน้า เดินถ่ายรูปครบทั้งสามจุดได้ในทริปเดียว หาดทรายที่นี่ค่อนข้างกว้าง มีทิวสนให้นั่งพักหลบแดด และมองเห็นเกาะหนูเกาะแมวเป็นฉากหลังสวยตอนพระอาทิตย์กำลังจะตก

เสน่ห์ของที่นี่คือเที่ยวได้แบบสบายกระเป๋าเพราะไม่มีค่าเข้า จอดรถแล้วเดินเล่นได้เลย ช่วงเย็นราวสี่โมงถึงหกโมงเป็นเวลาที่คนนิยมมามากที่สุด แดดเริ่มอ่อน ลมทะเลเย็นสบาย มีร้านอาหารทะเล ร้านไอศกรีม และรถเข็นขายของกินริมหาดให้เลือกเยอะ หลายคนเช่าจักรยานหรือรถถีบสี่ล้อปั่นเล่นเลียบหาด บางช่วงมีจุดเช่าเสื่อกับห่วงยางสำหรับคนอยากลงเล่นน้ำ ทำเลของแหลมสมิหลาอยู่ไม่ไกลจากย่านเมืองเก่าสงขลา เขาตังกวน และสถานที่เที่ยวอื่นในตัวเมือง จึงจัดรวมไว้ในวันเดียวได้ง่าย เหมาะกับคนที่อยากเห็นภาพจำของสงขลาแบบไม่ต้องวางแผนอะไรมาก

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ตามที่รีวิวจริงพูดถึง คือช่วงกลางวันแดดแรงและร้อนจัดเพราะเป็นหาดเปิดโล่ง ควรมาเช้าหรือเย็นจะสบายตัวกว่า วันหยุดและช่วงเทศกาลคนเยอะมาก โดยเฉพาะแถวรูปปั้นนางเงือกที่ต้องรอคิวถ่ายรูปกันพอสมควร บางรีวิวติงเรื่องความสะอาดของหาดในบางวันที่มีขยะจากคลื่นและนักท่องเที่ยว รวมถึงน้ำทะเลที่ไม่ได้ใสเหมือนหาดฝั่งอันดามัน จึงเหมาะกับการเดินเล่นถ่ายรูปมากกว่าการลงเล่นน้ำจริงจัง ที่จอดรถช่วงเย็นวันหยุดค่อนข้างแน่น ควรมาก่อนเวลาหรือจอดเผื่อเดินไกลนิดหน่อย และพกร่มหรือหมวกกับน้ำดื่มติดตัวไว้จะช่วยได้มากในวันที่แดดจัด

เกาะยอเป็นเกาะเล็กกลางทะเลสาบสงขลาที่มีสะพานติณสูลานนท์ทอดข้ามถึง ขับรถจากตัวเมืองสงขลาแค่ราว 20–30 นาทีก็ถึง ไม่ต้องลงเรือให้ยุ่งยาก จุดหมายหลักบนเกาะคือสถาบันทักษิณคดีศึกษา ซึ่งเป็นที่ตั้งของพิพิธภัณฑ์คติชนวิทยา อาคารทรงปั้นหยาสไตล์ภาคใต้เรียงตัวอยู่บนเนินริมทะเลสาบ ข้างในจัดแสดงเรื่องราวชีวิตคนใต้แบบเห็นภาพ ทั้งเครื่องมือทำมาหากิน ผ้าทอพื้นเมือง เครื่องปั้นดินเผา อาวุธโบราณอย่างกริช ไปจนถึงห้องที่เล่าเรื่องหนังตะลุงและมโนราห์ เดินชมเพลิน ๆ ได้ราวหนึ่งชั่วโมงครึ่งถึงสองชั่วโมง แถมวิวจากตัวสถาบันมองลงไปเห็นทะเลสาบกว้างกับสะพานยาว เป็นมุมถ่ายรูปที่หลายคนติดใจ

เสน่ห์อีกอย่างของเกาะยอคือของกินและงานฝีมือ รอบเกาะมีร้านอาหารทะเลตั้งเรียงรายริมทะเลสาบ หลายร้านทำเป็นเรือนไม้ยื่นลงน้ำให้นั่งกินลมเย็น ๆ วัตถุดิบเด่นคือปลากะพงจากกระชังในทะเลสาบและหอยนางรมตัวโต ๆ ที่เลี้ยงกันแถวนี้ ราคาต่อหัวไม่แพงถ้าไปกันหลายคนแล้วสั่งแบ่ง ส่วนสายชอปปิงมีผ้าทอเกาะยอที่ขึ้นชื่อ ลายเก้าแก้วและลายราชวัตรเป็นของประจำถิ่น ทอมือเนื้อแน่น ซื้อเป็นผ้าถุง ผ้าพันคอ หรือผ้าผืนติดมือกลับได้ หลายร้านให้เข้าไปดูกี่ทอผ้าจริงด้วย เที่ยวเกาะยอจึงได้ครบทั้งดูของ กินของ และซื้อของในทริปเดียว

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา อย่างแรกคือตัวสถาบันตั้งอยู่บนเนินและอาคารกระจายเป็นหลาย ๆ หลัง ต้องเดินขึ้นลงพอสมควร คนที่เดินไม่ไหวหรือพาผู้สูงอายุไปควรเผื่อเวลาและพักเป็นช่วง ๆ อย่างที่สองคือแดดริมทะเลสาบค่อนข้างแรงช่วงกลางวัน ควรไปช่วงเช้าหรือบ่ายแก่ ๆ แล้วพกหมวกกับน้ำดื่ม อย่างที่สามคือค่าเข้าพิพิธภัณฑ์คิดแยกอัตราไทยกับต่างชาติ และบางส่วนจัดแสดงเป็นป้ายภาษาไทยเป็นหลัก ต่างชาติที่อยากได้รายละเอียดควรถามเจ้าหน้าที่หรือหาไกด์ อย่างที่สี่คือร้านอาหารริมเลบางร้านคนแน่นมากช่วงวันหยุด ควรไปก่อนเที่ยงหรือโทรจองโต๊ะไว้ และเช็กราคาต่อจานก่อนสั่งโดยเฉพาะเมนูตามน้ำหนัก จะได้ไม่เซอร์ไพรส์ตอนคิดเงิน

หาดใหญ่เป็นเมืองการค้าและช้อปปิ้งใหญ่ที่สุดของภาคใต้ คนส่วนมากมาเดินตลาดกิมหยง ตลาดสันติสุข และห้างกลางเมืองกันทั้งวัน แต่มุมที่ทำให้เห็นหาดใหญ่ในภาพกว้างจริง ๆ อยู่บนเขาคอหงส์ในสวนสาธารณะเทศบาลนครหาดใหญ่ ทางขึ้นมีทั้งเคเบิลคาร์ที่ลอยข้ามเนินเขาเป็นระยะทางไกล และถนนสำหรับขับรถขึ้นเอง จุดหมายบนยอดคือพระพุทธมงคลมหาราช พระพุทธรูปปางประทานพรองค์ใหญ่สีทองที่ตั้งเด่นมองเห็นได้จากหลายมุมของเมือง ด้านบนยังมีเจ้าแม่กวนอิมและท้าวมหาพรหมให้สักการะ รวมเป็นจุดเดียวที่ได้ทั้งไหว้พระและชมวิวเมืองมุมสูงในคราวเดียว เหมาะเสริมเข้าไปในทริปช้อปปิ้งของเมืองหาดใหญ่แบบไม่กินเวลาทั้งวัน

ตัวเคเบิลคาร์เป็นไฮไลต์ที่หลายคนมาลอง เพราะช่วงที่กระเช้าลอยเหนือแนวต้นไม้จะเห็นตัวเมืองหาดใหญ่ทอดยาวไปถึงภูเขาไกล ๆ ราคาตั๋วคิดแยกอัตราคนไทยกับต่างชาติ และมีทั้งแบบเที่ยวเดียวและไป-กลับ ควรเช็กที่จุดจำหน่ายตั๋วก่อนซื้อเพราะราคาปรับเปลี่ยนได้ตามช่วงเวลาและโปรโมชัน ใครไม่อยากนั่งกระเช้าก็ขับรถหรือนั่งรถรับจ้างขึ้นไปจอดด้านบนได้เลยโดยไม่มีค่ากระเช้า ช่วงเวลาที่คนนิยมขึ้นมากที่สุดคือบ่ายแก่ถึงเย็น เพราะอากาศเริ่มเย็นลงและได้เห็นเมืองเปลี่ยนเป็นไฟกลางคืน การจองตั๋วหรือแพ็กเกจทัวร์เมืองหาดใหญ่ที่รวมจุดนี้ไว้ล่วงหน้าช่วยให้เทียบราคาและรู้ว่ารวมรถรับส่งจากโรงแรมหรือไม่

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา คือเคเบิลคาร์มีช่วงที่ปิดซ่อมบำรุงหรือหยุดให้บริการเป็นครั้งคราว รีวิวบางช่วงบอกว่าขึ้นไปแล้วกระเช้าไม่เปิด จึงควรเช็กสถานะวันที่จะไปก่อน ค่าตั๋วสำหรับต่างชาติสูงกว่าคนไทยพอสมควรจนบางรีวิวมองว่าไม่คุ้มถ้าเทียบระยะทาง วันหยุดและช่วงเทศกาลคนแน่นและต้องต่อคิวรอกระเช้านาน บนยอดเขาแดดค่อนข้างแรงตอนกลางวันและร่มเงาไม่มากนัก ควรเตรียมหมวก น้ำดื่ม และรองเท้าที่เดินสบายเพราะต้องเดินขึ้นบันไดไปยังจุดต่าง ๆ ช่วงหน้าฝนของภาคใต้ (ราวพฤษภาคมถึงธันวาคม) มีฝนตกบ่อยและวิวอาจถูกเมฆหมอกบัง จึงควรดูพยากรณ์อากาศและเผื่อแผนสำรองไว้

เขาตังกวนเป็นเนินเขาเตี้ย ๆ กลางเมืองเก่าสงขลา สูงราวสองพันฟุตเหนือระดับน้ำทะเล และเป็นแลนด์มาร์กคู่เมืองที่คนสงขลาผูกพันมานาน จุดขายหลักคือได้ขึ้นไปยืนบนยอดเขาแล้วเห็นเมืองสงขลาทั้งเมืองในมุมสูง ทั้งทะเลสาบสงขลาฝั่งหนึ่ง หาดสมิหลากับอ่าวไทยอีกฝั่งหนึ่ง และหลังคาบ้านเรือนเก่าย่านถนนนางงามที่เรียงตัวอยู่เบื้องล่าง บนยอดเขายังเป็นที่ตั้งของเจดีย์พระธาตุคู่เมืองสีขาวองค์งาม ประภาคารเก่า และศาลาพระวิหารแดง ทำให้ที่นี่เป็นทั้งจุดชมวิวและจุดไหว้พระในที่เดียว เหมาะกับคนที่มาเที่ยวเมืองเก่าสงขลาแล้วอยากเก็บวิวมุมสูงเป็นไฮไลต์ปิดทริป

ขึ้นยอดเขาได้สองทาง ทางแรกคือเดินบันไดขึ้นเองซึ่งไม่เสียเงินแต่ต้องออกแรงพอสมควร ระหว่างทางมีจุดพักและมองวิวเป็นระยะ อีกทางที่คนนิยมกว่าคือนั่งลิฟต์ (บางคนเรียกกระเช้าหรือรถราง) ที่วิ่งลอดอุโมงค์ขึ้นไปถึงยอดในเวลาเพียงสองถึงสามนาที ค่าลิฟต์ต่อเที่ยวไม่แพง ผู้ใหญ่ราวสามสิบบาท เด็กถูกกว่า เหมาะกับผู้สูงอายุ เด็กเล็ก หรือคนที่ไม่อยากเดินบันไดยาว ควรเช็กเวลาเปิด-ปิดก่อนไปเพราะวันธรรมดากับวันหยุดเปิดไม่พร้อมกัน วันธรรมดามักเริ่มสายกว่า ส่วนวันหยุดและวันเสาร์-อาทิตย์เปิดเช้ากว่า และปิดช่วงเย็นเหมือนกัน ช่วงเย็นก่อนพระอาทิตย์ตกเป็นเวลาที่แสงสวยและอากาศเย็นสบายที่สุดสำหรับถ่ายรูป

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา คือช่วงวันหยุดยาวหรือเทศกาลคนมักเยอะและต้องต่อคิวรอลิฟต์นานกว่าปกติ บางครั้งรอนานกว่าเวลาที่นั่งลิฟต์จริงเสียอีก บริเวณสถานีลิฟต์และรอบยอดเขามีลิงอาศัยอยู่จำนวนมาก ส่วนใหญ่คุ้นคนและไม่ดุ แต่ควรระวังของกินและถุงพลาสติกในมือ อย่าล่อหรือให้อาหารลิง เก็บแว่นตากับของมีค่าให้มิดชิด บนยอดเขามีร่มเงาไม่มากนัก กลางวันแดดค่อนข้างแรง ควรเตรียมหมวก แว่นกันแดด และน้ำดื่มไปด้วย ทางเดินรอบเจดีย์บางช่วงเป็นขั้นบันไดและพื้นต่างระดับ คนที่พาผู้สูงอายุหรือรถเข็นเด็กควรเดินระวัง และแต่งกายสุภาพเพราะเป็นเขตเจดีย์และสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ของเมือง

โลมาอิรวดีหรือที่คนใต้เรียกว่าโลมาหัวบาตร เป็นโลมาน้ำจืดหัวกลมมนไม่มีจะงอยปาก ที่เหลืออยู่ในทะเลสาบสงขลาเพียงหลักสิบตัวเท่านั้น ถือเป็นฝูงโลมาน้ำกร่อยกลุ่มสุดท้ายของประเทศไทยและอยู่ในภาวะเสี่ยงสูญพันธุ์ การล่องเรือชมจึงไม่ใช่แค่กิจกรรมเที่ยว แต่เป็นการได้เห็นสัตว์หายากในถิ่นอาศัยจริง เรือจะออกจากท่าชุมชนแถบทะเลสาบสงขลาตอนบน ค่อย ๆ วิ่งเข้าไปในเขตน้ำนิ่งที่โลมามักหากิน คนขับเรือซึ่งเป็นชาวประมงในพื้นที่จะคอยสังเกตผิวน้ำและรอจังหวะที่โลมาโผล่ขึ้นมาหายใจ ช่วงเวลาที่มีโอกาสเจอมากที่สุดคือเช้ามืดถึงสาย เพราะน้ำนิ่งและลมสงบ มองเห็นหลังโค้ง ๆ กับหัวกลม ๆ ของมันได้ชัดกว่าช่วงกลางวัน

สิ่งที่ต้องเข้าใจก่อนจองแบบตรงไปตรงมา คือกิจกรรมนี้ไม่การันตีว่าจะได้เจอโลมา เพราะเป็นสัตว์ป่าที่เหลือน้อยและเคลื่อนที่เป็นวงกว้าง บางรอบเจอตัวใกล้ ๆ บางรอบเห็นแค่ไกล ๆ หรือไม่เจอเลยก็มี ควรไปด้วยใจที่พร้อมชมธรรมชาติรอบทะเลสาบเป็นหลัก ถ้าได้เห็นโลมาถือเป็นโบนัส เรื่องสำคัญที่สุดคือการเลือกผู้ให้บริการที่ทำแบบเชิงอนุรักษ์ ไม่ไล่ตาม ไม่ขับเรือเร่งเครื่องเข้าไปประชิดฝูงโลมา และดับเครื่องหรือลดความเร็วเมื่อเข้าใกล้ เพราะเสียงและใบพัดเรือเป็นหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้โลมากลุ่มนี้ลดจำนวนลง การอุดหนุนทัวร์ชุมชนที่มีจิตสำนึกยังช่วยให้ชาวบ้านมีรายได้จากการรักษาโลมาไว้ แทนที่จะมองว่าเป็นคู่แข่งเรื่องปลาในทะเลสาบ

สำหรับการเตรียมตัว ควรจองล่วงหน้าและถามให้ชัดว่าเรือออกกี่โมง ใช้เวลากี่ชั่วโมง และมีเสื้อชูชีพให้ครบทุกคนไหม แดดริมทะเลสาบแรงมาก จึงควรเตรียมหมวก แว่นกันแดด ครีมกันแดด และน้ำดื่มไปเอง กล้องที่ซูมได้จะช่วยเก็บภาพโลมาได้ดีกว่ามือถือ เพราะเรือต้องรักษาระยะห่างไม่เข้าไปกวนสัตว์ ช่วงที่เหมาะไปคือหน้าแล้งประมาณเดือนกุมภาพันธ์ถึงกรกฎาคม ที่น้ำใสและคลื่นลมน้อย ส่วนหน้ามรสุมปลายปีคลื่นแรงและทัศนวิสัยแย่ลง ผู้ให้บริการหลายเจ้าอาจงดออกเรือ ใครเมาเรือง่ายให้กินยาแก้เมากันไว้ล่วงหน้า และควรพาเด็กเล็กไปเฉพาะเมื่อคลื่นลมสงบจริง ๆ เท่านั้น

น้ำตกโตนงาช้างเป็นน้ำตกใหญ่ประจำอำเภอหาดใหญ่ อยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าชื่อเดียวกัน ห่างจากตัวเมืองหาดใหญ่ราว 26 กิโลเมตร ขับรถไปถึงในเวลาไม่ถึงชั่วโมง จุดที่ทำให้น้ำตกนี้เป็นที่จดจำคือชั้นที่ 3 ที่สายน้ำแยกออกเป็นสองสายไหลลงมาคู่กันบนหน้าผา คนเลยเรียกกันว่า 'งาช้าง' เพราะเหมือนงาช้างสองข้าง ทั้งน้ำตกมีทั้งหมดเจ็ดชั้น ชั้นล่าง ๆ อย่างชั้น 1 กับ 2 เดินเข้าไปถึงง่าย ทางไม่ไกล เหมาะกับคนพาเด็กหรือผู้ใหญ่ไปเล่นน้ำแบบสบาย ๆ ส่วนใครอยากเห็นชั้นงาช้างและชั้นบนต้องเตรียมใจปีนทางชันที่ลื่นพอสมควร แลกกับวิวหุบเขาและสายน้ำที่คนไปมาแล้วบอกว่าคุ้มค่าเหนื่อย

ช่วงที่น้ำตกสวยที่สุดคือหน้าฝนต่อต้นหนาว ราวเดือนตุลาคมถึงมกราคม เพราะน้ำเยอะ ไหลแรง และป่ารอบตัวเขียวชอุ่มเต็มที่ ต่างจากหน้าแล้งที่น้ำน้อยและบางชั้นแทบไม่มีน้ำ การมาเที่ยวจริง ๆ ก็เหมือนได้เดินป่าเบา ๆ ไปด้วย มีเส้นทางศึกษาธรรมชาติเลียบลำน้ำ บางช่วงเจอฝูงปลาในแอ่งและลิงป่าให้ดู ค่าเข้าคิดเป็นค่าธรรมเนียมเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า คนไทยจ่ายถูกกว่าต่างชาติค่อนข้างมาก ใครไม่มีรถส่วนตัวสามารถเหมารถหรือจองทัวร์รอบวันจากหาดใหญ่ที่มักจับคู่โตนงาช้างกับจุดเที่ยวอื่นในละแวกเดียวกัน ทำให้ไปเช้าเย็นกลับได้สบายและไม่ต้องกังวลเรื่องรถขากลับ

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปตามที่คนรีวิวเตือนไว้ คือทางขึ้นชั้น 3 ขึ้นไปค่อนข้างชันและลื่น โดยเฉพาะหลังฝนตกหินจะเปียกและเสี่ยงลื่น ควรใส่รองเท้าที่เกาะพื้นดีและเดินระวัง เลยชั้นบน ๆ ทางเริ่มไม่ชัดและป้ายบอกทางน้อยลง มือใหม่ที่ไม่ชินป่าไม่ควรฝืนขึ้นคนเดียว บางคนเจอสัตว์อย่างงูหรือผึ้งระหว่างทาง จึงไม่ควรส่งเสียงดังหรือเข้าใกล้รังผึ้ง อีกเรื่องที่มีคนบ่นบ่อยคือค่าธรรมเนียมต่างชาติที่รู้สึกว่าแพงเมื่อเทียบกับสิ่งอำนวยความสะดวก และการหารถขากลับถ้ามาเองโดยไม่ได้เหมารถไว้ก่อน วางแผนรถรับส่งให้พร้อม เตรียมน้ำดื่ม เสื้อกันฝนสำหรับหน้าฝน และไปถึงช่วงเช้าจะได้แดดไม่แรงและคนยังไม่พลุกพล่าน

อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัยคือกลุ่มโบราณสถานของราชธานีแห่งแรกของไทย ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกจากยูเนสโก กลางวันเดินชมได้ทั้งวัดมหาธาตุ วัดศรีสวาย วัดตระพังเงิน และสระน้ำรอบเมืองเก่า แต่ช่วงที่คนพูดถึงมากที่สุดคือตอนค่ำเมื่อเจดีย์และพระพุทธรูปถูกส่องไฟให้เงาสะท้อนลงน้ำ บรรยากาศต่างจากตอนกลางวันอย่างสิ้นเชิง จุดพีคของทั้งปีคืองานลอยกระทงเผาเทียนเล่นไฟที่จัดในเมืองเก่าสุโขทัยราวเดือนพฤศจิกายน ซึ่งเป็นเทศกาลที่ผูกกับตำนานว่านางนพมาศประดิษฐ์กระทงถวายในสมัยสุโขทัย ทำให้ที่นี่ถือเป็นต้นทางของประเพณีลอยกระทงในความรับรู้ของหลายคน

ไฮไลต์ของงานคือการแสดงแสง สี เสียง บริเวณวัดมหาธาตุ ใช้ไฟส่อง เลเซอร์ ดนตรี และการแสดงชุดไทยเล่าเรื่องการก่อตั้งกรุงสุโขทัยและที่มาของลอยกระทง ความยาวประมาณ 45 นาที มีรอบช่วงค่ำในหลายคืนของงาน โดยรอบเหล่านี้ต้องซื้อบัตรแยกซึ่งราคาต่างกันตามโซนที่นั่ง นอกเหนือจากการแสดง พื้นที่งานยังมีการประดับไฟและตกแต่งเทียนตามโบราณสถาน ลอยกระทงในสระน้ำเมืองเก่า ตลาดของกินย้อนยุค และการแต่งกายชุดไทย ทำให้เป็นค่ำคืนที่เก็บภาพเมืองเก่าในบรรยากาศที่หาดูได้ยากในเวลาปกติ ใครที่มาตรงช่วงนี้พอดีจึงมักบอกว่าคุ้มกับการวางแผนมา

สิ่งที่ต้องรู้ไว้ตามตรงคืองานใหญ่แบบเต็มรูปแบบมีปีละครั้งเท่านั้นและกินเวลาไม่กี่คืนราวปลายเดือนพฤศจิกายน คืนอื่นนอกช่วงเทศกาลอุทยานจะเปิดให้เดินชมและมีไฟส่องโบราณสถานบางจุดในบางค่ำ แต่ไม่ได้ประดับไฟเต็มพื้นที่หรือมีการแสดงแสง สี เสียงเหมือนในงาน ช่วงเทศกาลคนแน่นมากทั้งในและนอกอุทยาน รถติดสะสมรอบเมืองเก่า ที่จอดรถหายาก และที่พักในสุโขทัยมักเต็มและขึ้นราคาล่วงหน้าหลายเดือน บัตรการแสดงรอบดี ๆ ก็หมดเร็ว จึงควรตรวจสอบวันจัดงานและรอบการแสดงของปีนั้นให้ชัดเจนก่อนวางแผน จองบัตรและที่พักแต่เนิ่น ๆ และเผื่อเวลาเดินทางกับหาที่จอดให้มากกว่าปกติ

ถ้าอยากเข้าใจสงขลาแบบลงลึกกว่าการนั่งกินซีฟู้ดริมทะเล การเดินย่านเมืองเก่าสามจุดนี้ต่อกันคือทางที่คุ้มที่สุด เริ่มที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สงขลา ซึ่งตั้งอยู่ในเรือนเก่าของอดีตเจ้าเมืองสงขลาตระกูล ณ สงขลา อาคารเป็นสถาปัตยกรรมจีนผสมยุโรปอายุร่วมร้อยปี ตัวเรือนไม้ ลานกลาง และช่องแสงยังคงบรรยากาศเดิมไว้มาก ข้างในจัดแสดงข้าวของตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ เครื่องปั้นดินเผา เครื่องเรือนมุก ไปจนถึงเรื่องราวการค้าและชุมชนจีนที่หล่อหลอมเมืองนี้ขึ้นมา เดินดูสบาย ๆ ราวชั่วโมงถึงชั่วโมงครึ่งก็ได้ภาพรวมของเมือง จากนั้นเดินต่อไม่ไกลถึงวัดมัชฌิมาวาส หรือที่คนสงขลาเรียกกันติดปากว่าวัดกลาง วัดคู่บ้านคู่เมืองที่มีพระอุโบสถงดงามและจิตรกรรมฝาผนังเก่า เป็นจุดที่คนท้องถิ่นมาไหว้พระและนักท่องเที่ยวแวะเก็บภาพสถาปัตยกรรมไทยผสมจีน

ปิดท้ายด้วยการเดินเล่นถ่ายรูปที่ประตูเมืองสงขลาและถนนสายเมืองเก่าอย่างนครนอก นครใน และนางงาม ตลอดสองข้างทางเรียงรายด้วยตึกแถวสไตล์ชิโน-ยูโรเปียน บ้านไม้เก่า ร้านกาแฟ ร้านของกิน และงานสตรีทอาร์ตที่แต้มสีให้ย่านมีชีวิต ทั้งสามจุดอยู่ในระยะเดินถึงกัน ไม่ต้องต่อรถ เหมาะกับคนที่ชอบค่อย ๆ เดิน แวะจิบกาแฟ แล้วซึมซับกลิ่นอายเมืองท่าเก่าไปเรื่อย ๆ ค่าเข้าพิพิธภัณฑ์ราคาไม่แพง คนไทยจ่ายเพียงหลักสิบบาท ส่วนวัดกับประตูเมืองเดินชมได้ฟรี จึงเป็นกิจกรรมที่งบน้อยก็เที่ยวได้เต็มอิ่ม ใครมีเวลาครึ่งวันในตัวเมืองสงขลาแล้วไม่รู้จะเริ่มตรงไหน เส้นทางเมืองเก่าสายนี้เที่ยวได้ครบทั้งประวัติศาสตร์ ศิลปะ และมุมถ่ายรูปสวย

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติปิดวันจันทร์-อังคารและวันหยุดนักขัตฤกษ์ ควรเช็กวันเปิดและเวลาทำการก่อนออกเดินทาง เพราะหลายคนพลาดมาถึงแล้วเจอประตูปิด ข้อสองคือย่านเมืองเก่าเดินกลางแดดค่อนข้างร้อน โดยเฉพาะช่วงเที่ยงถึงบ่าย ควรไปช่วงเช้าหรือเย็นที่แดดไม่แรงและแสงถ่ายรูปสวยกว่า พกน้ำ หมวก และร่มไปด้วยจะสบายตัว ข้อสามคือร้านรวงและคาเฟ่ในย่านหลายแห่งเปิดเฉพาะวันศุกร์-อาทิตย์หรือปิดไม่เป็นเวลา ถ้ามาวันธรรมดาบางร้านอาจปิด ควรเผื่อใจไว้ ข้อสี่คือการเข้าวัดมัชฌิมาวาสควรแต่งกายสุภาพ ปิดไหล่และเข่า และสำรวมเสียงเพราะเป็นวัดที่ยังใช้ประกอบศาสนกิจจริง หากขับรถมาเอง ที่จอดรถในย่านเมืองเก่าค่อนข้างจำกัดในวันหยุด แนะนำให้จอดรอบนอกแล้วเดินหรือเช่าจักรยานปั่นชมย่านจะสะดวกกว่า

เกาะหนูเกาะแมวเป็นสองเกาะเล็กกลางอ่าวที่กลายเป็นสัญลักษณ์ของเมืองสงขลา มองเห็นได้ชัดจากชายฝั่งแหลมสมิหลาและแหลมสนอ่อนที่อยู่ต่อเนื่องกัน ชื่อเกาะมาจากตำนานพื้นบ้านเรื่องหมากับแมวที่ว่ายน้ำตามเรือสำเภาแล้วกลายเป็นหิน รูปทรงของเกาะเมื่อมองจากฝั่งจึงคล้ายหนูกับแมวหมอบอยู่กลางทะเล จุดนี้เข้าชมได้ฟรีตลอดวัน ไม่มีค่าเข้า เดินเล่นริมหาดที่มีทิวสนร่มรื่นและลมทะเลพัดเย็นสบาย ใกล้กันยังมีอนุสาวรีย์นางเงือกทองและประติมากรรมแมวกับหนูที่เป็นจุดถ่ายรูปคู่เมืองสงขลา ทำให้แหลมสนอ่อนเป็นที่เดินเล่นยอดนิยมของทั้งคนสงขลาเองและนักท่องเที่ยวที่แวะมาในตัวเมือง

ช่วงเวลาที่คนมากันมากที่สุดคือตอนเย็นก่อนพระอาทิตย์ตก เพราะแหลมสนอ่อนหันหน้าออกทะเลฝั่งที่เห็นดวงอาทิตย์ค่อย ๆ ลับขอบน้ำ วิวเกาะหนูเกาะแมวตัดกับแสงสีส้มทองตอนเย็นเป็นภาพที่หลายคนตั้งใจมารอถ่าย บริเวณนี้มีลานกว้างให้นั่งพัก มีร้านอาหารทะเลและของกินเล่นริมหาดให้ซื้อระหว่างรอ บางคนเช่ามอเตอร์ไซค์หรือจักรยานปั่นเลียบชายหาดจากหาดสมิหลามาถึงแหลมสนอ่อนในทริปเดียว เพราะระยะทางไม่ไกลและเส้นทางเลียบทะเลตลอด เหมาะกับการวางเป็นกิจกรรมปิดท้ายวันหลังเที่ยวย่านเมืองเก่าสงขลาในช่วงกลางวัน แล้วมาจบที่ริมทะเลตอนเย็น

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา คือช่วงเย็นวันหยุดคนค่อนข้างเยอะ ทั้งลานจอดรถและจุดถ่ายรูปยอดนิยมอาจต้องรอคิว ควรไปถึงก่อนพระอาทิตย์ตกสักครึ่งชั่วโมงเพื่อหาที่จอดและเลือกมุมได้สบาย น้ำทะเลแถบนี้เป็นหาดเมืองที่เหมาะกับการเดินเล่นและถ่ายรูปมากกว่าการลงเล่นน้ำ บางช่วงมีขยะและคราบน้ำมันตามที่รีวิวบางรายติงไว้ จึงไม่ใช่หาดสำหรับว่ายน้ำจริงจัง ช่วงมรสุมปลายปีลมแรงและคลื่นสูง ท้องฟ้าอาจครึ้มจนไม่เห็นพระอาทิตย์ตกชัด ควรเช็กพยากรณ์อากาศก่อน และถ้าอยากออกทะเลไปใกล้เกาะหนูเกาะแมวจริง ๆ ต้องเช่าเรือประมงจากชาวบ้านแยกต่างหาก ซึ่งราคาต้องตกลงกันก่อนลงเรือ ตัวเกาะเองไม่มีท่าเทียบสำหรับขึ้นเดินเล่น ส่วนใหญ่จึงเป็นการชมและถ่ายรูปจากฝั่งเป็นหลัก