ตลาดน้ำสมุทรสงคราม
ไปตลาดไหนดี

ตลาดน้ำอัมพวาเป็นตลาดน้ำที่รู้จักกันกว้างที่สุดของสมุทรสงคราม และเป็นภาพจำเวลาพูดถึงเที่ยวแม่กลอง จุดที่ทำให้ต่างจากตลาดน้ำอื่นในจังหวัดคือเปิดช่วงบ่ายยาวไปถึงค่ำ ไม่ใช่รอบเช้าเหมือนตลาดน้ำดั้งเดิม บรรยากาศจึงเป็นแนวเดินเล่นกินของยามเย็นริมคลอง สองฝั่งคลองอัมพวาเป็นห้องแถวไม้เก่าที่ปรับเป็นร้านอาหาร คาเฟ่ ร้านขายของฝาก และที่พักโฮมสเตย์ ส่วนในคลองมีเรือพายขายอาหารทะเลย่าง เช่น กุ้ง หอย ปลาหมึก ให้สั่งแล้วนั่งกินริมตลิ่งได้เลย นอกจากนี้ยังมีขนมไทยโบราณ ก๋วยเตี๋ยว และของกินเล่นให้ลองเดินชิมไปเรื่อย ๆ

เมื่อเทียบกับท่าคาและบางน้อย จุดเด่นของอัมพวาคือความคึกคัก มีของกินและร้านค้าให้เลือกเยอะที่สุด เปิดในช่วงเย็นที่คนเลิกงานหรือมาเที่ยวสุดสัปดาห์แวะได้สะดวก และเป็นจุดตั้งต้นของการล่องเรือชมหิ่งห้อยตอนค่ำที่ทำต่อกันได้พอดี แต่ข้อที่ต้องบอกตามตรงคือด้วยความดัง อัมพวาจึงมีคนเยอะมากโดยเฉพาะเย็นวันเสาร์และวันหยุดยาว ทางเดินริมคลองแคบและแออัด ที่จอดรถเต็มเร็วและอาจต้องจอดไกลแล้วเดินเข้า คนที่มองหาบรรยากาศตลาดน้ำเงียบสงบแบบดั้งเดิมอาจรู้สึกว่าที่นี่เป็นตลาดท่องเที่ยวมากกว่าวิถีชุมชนจริง ๆ

เรื่องที่ควรรู้ก่อนไป ข้อแรกคือวันและเวลา อัมพวาเปิดเฉพาะวันศุกร์ เสาร์ อาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์ ตั้งแต่ช่วงเที่ยงบ่ายไปจนค่ำราวสองทุ่มถึงสามทุ่ม วันธรรมดาส่วนใหญ่ตลาดจะเงียบและร้านปิด ควรวางแผนให้ตรงวัน ข้อสองคือถ้าตั้งใจจะล่องเรือหิ่งห้อยต่อ ควรมาถึงก่อนมืดเพื่อเดินตลาดให้ทันแล้วค่อยลงเรือรอบค่ำ และจองหรือจับจองเรือไว้ล่วงหน้าในวันคนเยอะ ข้อสามคือเรื่องที่จอดรถ วันหยุดควรมาแต่หัววันหรือใช้บริการจุดจอดรอบนอกแล้วเดินเข้า จะช่วยลดเวลาวนหาที่จอด

ท่าคาเป็นตลาดน้ำที่คนอยากเห็นบรรยากาศดั้งเดิมมักเลือกมากกว่าอัมพวา จุดขายคือที่นี่ยังมีแม่ค้าชาวสวนพายเรือนำผัก ผลไม้ อาหาร และขนมจากในสวนออกมาขายกันจริง ไม่ใช่แค่เรือขายของสำหรับนักท่องเที่ยว บรรยากาศเป็นตลาดน้ำรอบเช้าที่เงียบและเป็นกันเอง สองฝั่งคลองเป็นสวนมะพร้าวและบ้านไม้ชาวบ้าน คนที่ชอบถ่ายรูปวิถีชีวิตริมคลองและอยากสัมผัสตลาดน้ำแบบที่ยังผูกกับชุมชนเกษตรจริงจะได้อารมณ์แบบนั้นที่ท่าคา นอกจากเดินซื้อของริมตลิ่งแล้ว ยังมีบริการนั่งเรือชมสวนเลียบคลองให้เห็นวิถีชาวสวนมะพร้าวและสวนผลไม้แถบนี้

เมื่อเทียบกับอัมพวาที่คึกคักช่วงเย็นและเน้นกินเที่ยว ท่าคาต่างออกไปตรงที่เป็นตลาดรอบเช้า เงียบกว่า คนน้อยกว่า และให้ความรู้สึกเก่าแท้มากกว่า เหมาะกับคนที่ตื่นเช้าได้และอยากเลี่ยงฝูงนักท่องเที่ยว แต่ข้อที่ต้องเข้าใจตามจริงคือความคึกคักของท่าคาไม่สม่ำเสมอทุกสัปดาห์ เพราะแต่เดิมตลาดนัดเรือที่นี่ยึดตามปฏิทินจันทรคติ คือคึกเป็นพิเศษในวันข้างขึ้นข้างแรมบางวัน ปัจจุบันเปิดเสาร์-อาทิตย์เป็นหลักเพื่อรองรับนักท่องเที่ยว แต่จำนวนเรือพายและความคึกคักจะต่างกันไปในแต่ละสัปดาห์ บางวันเรือเยอะ บางวันเรือน้อย คนที่คาดหวังเรือพายเต็มคลองทุกครั้งอาจผิดหวังได้ ควรสอบถามชาวบ้านหรือเช็กวันตามจันทรคติก่อนไป

เรื่องที่ควรรู้ก่อนไป ข้อแรกคือเวลา ท่าคาเป็นตลาดรอบเช้าที่เรือจะเยอะช่วงเช้าตรู่ถึงสาย ราวหกโมงถึงสิบเอ็ดโมง มาสายเกินไปเรืออาจเริ่มกลับและตลาดเริ่มวาย ควรมาก่อนเก้าโมงเช้าจะได้บรรยากาศเต็มที่ ข้อสองคือวันที่เรือคึกขึ้นกับปฏิทินจันทรคติ ถ้าอยากเห็นเรือพายเยอะควรถามวันนัดเรือกับคนในพื้นที่ล่วงหน้า ข้อสามคือการเดินทาง ท่าคาอยู่ห่างจากตัวเมืองและตลาดน้ำอัมพวาพอสมควร รถสาธารณะเข้าถึงน้อย ควรมีรถส่วนตัวหรือเหมารถ และเผื่อเวลาเดินทางช่วงเช้าให้พอ

บางน้อยเป็นตลาดริมคลองเก่าในอำเภอบางคนที ที่คนอยากได้บรรยากาศชุมชนเงียบ ๆ ไม่พลุกพล่านเลือกมาแทนอัมพวา จุดเด่นคือย่านห้องแถวไม้และตึกเก่าริมคลองบางน้อยที่ยังคงสภาพดั้งเดิม เดินทอดน่องดูสถาปัตยกรรมไม้ ป้ายร้านเก่า และวิถีชีวิตของชาวชุมชนได้เรื่อย ๆ ที่นี่ไม่ได้เน้นเรือพายขายของกลางคลองแบบท่าคา แต่เป็นตลาดบกริมคลองที่มีของกินพื้นถิ่น ขนมโบราณ ก๋วยเตี๋ยว ร้านกาแฟย้อนยุค และร้านของเก่าให้แวะ บรรยากาศออกไปทางย่านเมืองเก่าริมน้ำที่มีเสน่ห์แบบเรียบง่าย เหมาะกับคนชอบเดินถ่ายรูปมุมเงียบ ๆ มากกว่าความคึกคัก

เมื่อเทียบกับอัมพวาที่คนเยอะและท่าคาที่เน้นเรือพายรอบเช้า บางน้อยอยู่ตรงกลางในแง่ของความสงบ คือมีของให้เดินชิมและถ่ายรูปแต่คนไม่แน่นเท่าอัมพวา จึงเหมาะเป็นจุดแวะเสริมในทริปตลาดน้ำสมุทรสงคราม มากกว่าจะเป็นจุดหมายหลักจุดเดียวทั้งวัน ข้อที่ต้องบอกตามตรงคือด้วยความที่เป็นตลาดชุมชนเล็ก ๆ ร้านค้าและของกินจึงมีไม่มากเท่าอัมพวา บางช่วงบางร้านอาจปิด และความคึกคักขึ้นกับวันและช่วงเทศกาล คนที่คาดหวังตลาดใหญ่มีของครบอาจรู้สึกว่าน้อยไป แต่ถ้ามองหาบรรยากาศเดินเล่นย่านเก่าเงียบ ๆ ที่นี่ให้ความรู้สึกนั้นได้ดี

เรื่องที่ควรรู้ก่อนไป ข้อแรกคือวันและเวลา บางน้อยคึกช่วงเสาร์-อาทิตย์รอบเช้าถึงบ่าย ราวแปดโมงถึงสี่โมงเย็น บางร้านทยอยปิดช่วงบ่าย ควรมาช่วงเช้าถึงเที่ยงจะได้บรรยากาศและร้านเปิดครบกว่า วันธรรมดามักเงียบมาก ข้อสองคือขนาดตลาดไม่ใหญ่ ใช้เวลาเดินไม่นาน จึงควรจัดรวมกับตลาดน้ำอื่นหรือจุดเที่ยวใกล้เคียงอย่างวัดบางกุ้งในวันเดียว ข้อสามคือการเดินทาง อยู่ห่างจากตัวเมืองแม่กลองพอสมควรและรถสาธารณะเข้าถึงน้อย ควรมีรถส่วนตัวหรือเหมารถ และควรสอบถามวันเปิดล่วงหน้าเพราะตลาดชุมชนเล็กอาจปรับวันเปิดได้

ล่องเรือชมหิ่งห้อยเป็นกิจกรรมที่ทำให้อัมพวาไม่ได้มีดีแค่ตลาดน้ำยามเย็น หลังเดินตลาดและกินของค่ำเสร็จ นักท่องเที่ยวจำนวนมากจะลงเรือออกไปตามลำคลองสาขาและแม่น้ำแม่กลองเพื่อชมหิ่งห้อยที่มาเกาะอยู่ตามต้นลำพูริมน้ำ เมื่อถึงจุดที่มีต้นลำพูหนาแน่น แสงกะพริบของหิ่งห้อยหลายพันตัวจะพราวไปทั้งต้นเหมือนไฟประดับกลางความมืด เป็นภาพที่หาดูได้ยากในเมือง เรือที่ใช้ส่วนใหญ่เป็นเรือหางยาวหรือเรือของโฮมสเตย์และผู้ประกอบการท้องถิ่น ออกเป็นรอบช่วงค่ำหลังฟ้ามืดสนิท ใช้เวลาล่องราวหนึ่งถึงหนึ่งชั่วโมงครึ่ง เป็นกิจกรรมเบา ๆ ที่พาได้ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ และมักทำต่อจากการเดินตลาดอัมพวาในทริปเดียว

เมื่อเทียบกับการเดินตลาดสามแห่งข้างต้นที่เป็นกิจกรรมกลางวัน ล่องเรือหิ่งห้อยเป็นกิจกรรมกลางคืนที่เติมเต็มทริปให้ครบทั้งวัน แต่มีเรื่องที่ต้องเข้าใจตามจริงและสำคัญมาก คือการเห็นหิ่งห้อยไม่การันตี และขึ้นกับฤดูกับสภาพแวดล้อมโดยตรง หิ่งห้อยจะเห็นชัดและสวยที่สุดในช่วงหน้าฝนราวเดือนพฤษภาคมถึงตุลาคมที่ต้นลำพูออกใบเขียวหนาและความชื้นสูง ส่วนหน้าแล้งจะเห็นน้อยลงมาก นอกจากนี้คืนที่ฟ้าโปร่งเดือนมืดจะเห็นแสงชัดกว่าคืนพระจันทร์เต็มดวงหรือคืนที่มีแสงไฟรบกวนมาก คนที่ตั้งความหวังว่าต้องเห็นหิ่งห้อยพราวเต็มต้นทุกครั้งอาจผิดหวังได้ ควรมองเป็นการล่องเรือสัมผัสธรรมชาติยามค่ำและลุ้นโชคมากกว่าการดูโชว์ที่รับประกันผล

เรื่องที่ควรรู้ก่อนไป ข้อแรกคือฤดูและคืน เลือกไปหน้าฝนและคืนเดือนมืดจะเห็นหิ่งห้อยมากกว่า เลี่ยงคืนพระจันทร์เต็มดวง ข้อสองคือเรื่องอนุรักษ์ ควรเลือกเรือที่วิ่งช้า ไม่ส่องไฟแรงใส่ต้นลำพูและไม่จอดเทียบเขย่าต้นไม้ เพราะแสงจ้าและการรบกวนทำให้หิ่งห้อยลดลงในระยะยาว การเลือกเรือที่ทำถูกวิธีช่วยให้หิ่งห้อยอยู่กับอัมพวาต่อไป ข้อสามคือความปลอดภัยและความสบาย เป็นการล่องเรือกลางคืน ควรสวมเสื้อชูชีพ เตรียมยากันยุงและเสื้อกันลม และถ้าไปวันคนเยอะควรจองเรือหรือติดต่อโฮมสเตย์ไว้ล่วงหน้าเพราะเรือรอบค่ำเต็มไว