ถ้ำเขาฆ้องชัย–ผาแรด
กลุ่มเขาหินปูนนอกเมือง

🔄 อัปเดตล่าสุด 21 มิ.ย. 2026

ถ้าเที่ยวในเมืองอุทัยฯ มาแล้วทั้งวัดท่าซุง ตรอกโรงยา ล่องเรือสะแกกรัง พอวันถัดไปอยากออกไปสูดอากาศป่าเขาบ้าง ให้มุ่งหน้าฝั่งตะวันตกของจังหวัด เส้นลานสัก–บ้านไร่ ที่นี่ภูมิประเทศเปลี่ยนไปคนละเรื่อง จากทุ่งนาราบเรียบกลายเป็นเขาหินปูนรูปทรงแปลกตาโผล่เป็นลูก ๆ ข้างในหลายลูกมีถ้ำ บางลูกปีนขึ้นไปเป็นจุดชมวิวได้ เราคัดมาเฉพาะที่ไปจริงได้และคุ้มค่าเหนื่อย

ถ้ำเขาฆ้องชัย — อุโมงค์หินกลางทุ่งลานสัก

เขาฆ้องชัยอยู่ในเขตอำเภอลานสัก เป็นเทือกเขาหินปูนสูงราว 353 เมตร จุดเด่นอยู่ที่ปากถ้ำด้านหน้าซึ่งกว้างและตื้นเหมือนอุโมงค์ขนาดใหญ่ เดินเข้าไปได้สบาย ไม่ต้องมุดต้องคลาน นักโบราณคดีเชื่อว่าเคยมีมนุษย์ก่อนประวัติศาสตร์อาศัยอยู่ เพราะเคยพบเครื่องมือหินและเศษภาชนะดินเผาในบริเวณนี้ ทำให้ถ้ำนี้มีทั้งมุมธรรมชาติและมุมประวัติศาสตร์ในที่เดียว

ช่วงเย็น ๆ จะเห็นฝูงค้างคาวบินออกจากถ้ำเป็นสายยาว เป็นภาพที่หลายคนตั้งใจมารอดูโดยเฉพาะ ตัวเขาอยู่ไม่ไกลถนนสายหลัก ขับรถเข้าถึงเชิงเขาได้ แล้วเดินขึ้นไม่นานก็ถึงปากถ้ำ เหมาะแวะระหว่างทางก่อนเข้าบ้านไร่

เขาผาแรด — ถ้ำหินงอกหินย้อยลูกเล็กที่คนน้อย

เขาผาแรดเป็นภูเขาลูกย่อม สูงประมาณ 376 เมตร อยู่ห่างจากเขาพระยาพายเรือราว 8 กิโลเมตร ข้างในมีถ้ำที่เต็มไปด้วยหินงอกหินย้อยรูปทรงแปลก ๆ และมีค้างคาวอาศัยอยู่เช่นกัน เป็นถ้ำขนาดกะทัดรัดที่คนไปน้อย เลยยังเงียบสงบและได้บรรยากาศสำรวจจริง ๆ ไม่พลุกพล่านเหมือนถ้ำดัง

เพราะเป็นถ้ำที่ยังไม่ได้จัดการนักท่องเที่ยวเต็มรูปแบบ ทางเดินบางช่วงค่อนข้างมืดและลื่น แนะนำพกไฟฉายหรือไฟหน้าผากไปเอง อย่าพึ่งแสงมือถืออย่างเดียว และไม่ควรเข้าคนเดียวถ้าไม่คุ้นทาง

ถ้ำพุหวาย — ถ้ำหินปูนที่ใหญ่ที่สุดของจังหวัด

ถ้าจะเลือกถ้ำเด็ดที่สุดในกลุ่มนี้ คนพื้นที่จะชี้ไปที่ถ้ำพุหวาย ในเขตวนอุทยานเขาวง อำเภอบ้านไร่ เป็นถ้ำหินปูนขนาดใหญ่ที่ลึกและซับซ้อน ข้างในมีหินงอกหินย้อยหลากรูปทรง ทั้งรูปเจดีย์ อ่างน้ำหินปูน ไปจนถึงม่านน้ำตกหินปูนที่เป็นไฮไลต์ บางมุมเคยถูกใช้เป็นโลเคชันถ่ายละครมาแล้ว

• เวลาเปิด — เข้าชมได้ทุกวัน ประมาณ 08.00–16.00 น. ควรไปช่วงเช้าถึงบ่ายต้น ๆ จะมีเวลาเดินสบาย
• คนนำทาง — ติดต่อเจ้าหน้าที่/คนนำทางได้ที่บริเวณปากถ้ำ เพราะข้างในมืดและทางแยกเยอะ เดินเองอาจหลง
• เวลาเดิน — เดินชมรอบในถ้ำราว 1 ชั่วโมง พื้นเปียกลื่นเป็นช่วง ๆ ใส่รองเท้าที่เกาะพื้นดี
• ค้างคาว — เป็นแหล่งค้างคาวจำนวนมาก ช่วงเย็นมีฝูงบินออก กลิ่นในถ้ำค่อนข้างแรง คนแพ้กลิ่นเตรียมใจ

เขาปลาร้า — ปีนเขาดูภาพเขียนสีก่อนประวัติศาสตร์

สำหรับสายที่ชอบเดินขึ้นเขาแลกกับวิวและเรื่องราว เขาปลาร้า (เขาภูปลาร้า) คือหมุดที่ต้องมี บนผนังถ้ำมีภาพเขียนสีโบราณอายุราว 3,000–5,000 ปี เป็นภาพคนจูงวัว ขบวนแห่ และสัตว์เลี้ยง สะท้อนวิถีชุมชนเกษตรกรรมยุคก่อนประวัติศาสตร์ในแถบนี้ เป็นแหล่งโบราณคดีที่กรมศิลปากรขึ้นทะเบียนไว้

การขึ้นไปดูภาพต้องปีนและมุดเข้าถ้ำพอสมควร ไม่ใช่ทางเดินสบาย ๆ ควรไปกับคนนำทางท้องถิ่นและสวมรองเท้าที่ลุยได้ แต่พอขึ้นไปถึง วิวที่ราบอุทัยฯ และเรื่องราวคนโบราณบนผนังหินก็คุ้มกับเหงื่อที่เสียไป

วัดถ้ำเขาวง — ถ้ำใต้เรือนไม้สักกลางหุบเขา

ถ้าอยากได้ถ้ำที่เดินง่ายและได้บรรยากาศสวยในคราวเดียว วัดถ้ำเขาวงที่ตำบลบ้านไร่คือคำตอบที่ลงตัว วัดนี้ซ่อนอยู่กลางหุบเขา จุดที่คนพูดถึงคืออาคารเรือนไทยไม้สี่ชั้น สร้างจากไม้สักและไม้มะค่า มีสะพานไม้ทอดยาวข้ามสระน้ำ ส่วนตัวถ้ำอยู่ในบริเวณวัด เดินชมได้ไม่ยาก เหมาะพาผู้ใหญ่ไปด้วย

เที่ยวสายธรรมชาติบ้านไร่–ลานสัก ครึ่งวันถึงเต็มวัน

กลุ่มเขาหินปูนนี้กระจายตัวกว้าง ขับรถเองสะดวกที่สุด เพราะรถสาธารณะเข้าจุดธรรมชาติยาก เราจัดเส้นให้ลองทำตามได้ทั้งแบบครึ่งวันและเต็มวัน

ข้อควรรู้ก่อนไปลุยถ้ำ–เขา

• พกไฟฉาย/ไฟหน้าผาก — หลายถ้ำไม่มีไฟส่องตลอดทาง แสงมือถืออย่างเดียวไม่พอ
• รองเท้าเกาะพื้นดี — พื้นถ้ำหินปูนเปียกลื่นแทบทุกแห่ง รองเท้าแตะไม่เหมาะ
• คนนำทางท้องถิ่น — ถ้ำพุหวายและเขาปลาร้าควรมีคนนำ ทางแยกเยอะและบางจุดต้องปีน
• เลี่ยงหน้าฝนจัด — ทางขึ้นเขาลื่นและถ้ำบางช่วงน้ำท่วม ปลายฝนต้นหนาวคืออากาศดีสุด
• เคารพค้างคาวและถ้ำ — ไม่ส่องไฟแรงรบกวนฝูงค้างคาว ไม่จับหินงอกหินย้อย เพราะหยุดการเติบโตถาวร