ประเพณีบุญบั้งไฟยโสธร
งานคู่เมืองระดับตำนาน จุดบั้งไฟขอฝนที่พญาแถน

ประเพณีบุญบั้งไฟยโสธรคืองานบุญขอฝนตามความเชื่ออีสานที่จัดจนกลายเป็นงานคู่เมืองที่คนทั้งประเทศรู้จัก แก่นของงานคือการจุดบั้งไฟส่งขึ้นฟ้าเพื่อวิงวอนพญาแถน เทพแห่งฝน ให้ปล่อยฝนลงมาก่อนหน้าทำนา ตัวงานแบ่งเป็นหลายวัน วันแรก ๆ เป็นการตั้งขบวนและตกแต่งบั้งไฟเอ้ วันกลางเป็นวันแห่ขบวนบั้งไฟเอ้และเซิ้งบั้งไฟไปตามถนนกลางเมือง ที่เห็นทั้งรถบั้งไฟประดับลายวิจิตร การแต่งกายพื้นเมือง และการฟ้อนเซิ้งที่สนุกสนานเป็นเอกลักษณ์ ส่วนวันสุดท้ายคือวันจุดบั้งไฟที่สวนสาธารณะพญาแถน ที่แต่ละคุ้มขนบั้งไฟแสนบั้งไฟล้านมาจุดแข่งกันว่าของใครขึ้นได้สูงและอยู่บนฟ้าได้นานกว่า

จุดที่ทำให้บุญบั้งไฟยโสธรต่างจากงานประเพณีทั่วไป คือมันเป็นงานที่คนในพื้นที่ลงมือทำเองจริงและสืบทอดกันมาหลายรุ่น ช่างบั้งไฟแต่ละคุ้มมีสูตรอัดดินปืนและวิธีทำหางบั้งไฟเป็นของตัวเอง การทำบั้งไฟเอ้ให้สวยและการทำบั้งไฟจริงให้ขึ้นสูงเป็นทั้งศิลปะและศักดิ์ศรีของหมู่บ้าน คนที่เคยไปดูมักเล่าตรงกันว่าบรรยากาศม่วนและมีชีวิตชีวา ได้เห็นวัฒนธรรมอีสานแบบที่ยังมีคนทำจริง ไม่ใช่การจัดโชว์ให้นักท่องเที่ยวดูอย่างเดียว วันจุดบั้งไฟเป็นช่วงที่คนลุ้นและเชียร์กันสุดเสียง เสียงบั้งไฟที่ยิงขึ้นฟ้าดังและกระแทกหูจริง สายควันยาวพุ่งขึ้นเป็นภาพที่คนจดจำ

ข้อที่ต้องเข้าใจก่อนไปคือเรื่องช่วงเวลา งานนี้จัดปีละครั้งเท่านั้น โดยยึดช่วงสุดสัปดาห์ที่สองของเดือนพฤษภาคมเป็นหลัก ปี 2569 คาดว่าราววันที่ 8-10 พฤษภาคม (ควรเช็กวันที่แน่นอนจากประกาศของจังหวัดอีกครั้ง เพราะกำหนดวันขยับได้เล็กน้อยในแต่ละปี) ถ้ามาช่วงอื่นของปีจะไม่มีขบวนแห่หรือการจุดบั้งไฟให้ดู เห็นได้แค่สวนสาธารณะพญาแถนที่เป็นสถานที่จัดงานและอนุสรณ์เกี่ยวกับบั้งไฟ อีกเรื่องที่ควรเตรียมใจคือช่วงงานคนแน่นมาก ที่พักในเมืองยโสธรเต็มเร็วและราคาขยับขึ้น ควรจองล่วงหน้าหลายสัปดาห์ และวันจุดบั้งไฟแดดร้อน เสียงดัง ควรดูอยู่ในระยะปลอดภัยตามที่เจ้าหน้าที่กำหนด เพราะบั้งไฟมีแรงและอันตรายถ้าเข้าใกล้เกินไป