เขื่อนเจ้าพระยา ชัยนาท
เขื่อนทดน้ำแห่งแรกของไทย

🔄 อัปเดตล่าสุด 21 มิ.ย. 2026

ถ้าขับรถผ่านชัยนาทแล้วมีเวลาแวะสักที่ เขื่อนเจ้าพระยาคือจุดที่คนพื้นที่มักแนะนำก่อนอย่างอื่น มันอยู่บนแม่น้ำเจ้าพระยาช่วงคุ้งบางกระเบียน ตำบลบางหลวง อำเภอสรรพยา ห่างจากตัวเมืองชัยนาทลงมาทางใต้ราว 6 กิโลเมตร ขับไม่ถึงสิบนาทีก็ถึง เป็นที่เที่ยวที่ไม่ต้องเสียค่าเข้า เดินเล่นได้ทั้งวัน และมีหลายอย่างให้ทำมากกว่าที่คิด

เขื่อนทดน้ำแห่งแรกของไทย ที่นี่สำคัญยังไง

เขื่อนเจ้าพระยาเป็นเขื่อนทดน้ำขนาดใหญ่แห่งแรกของประเทศไทย ตัวเขื่อนเป็นคอนกรีตเสริมเหล็ก ยาวประมาณ 237.50 เมตร สูงราว 16.5 เมตร พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ เสด็จมาเป็นประธานพิธีเปิดเมื่อวันที่ 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2500 เขื่อนนี้ไม่ได้สร้างไว้กักเก็บน้ำเป็นอ่างใหญ่แบบเขื่อนผลิตไฟฟ้า แต่ทำหน้าที่ทดน้ำให้ยกระดับสูงขึ้น แล้วผันเข้าคลองส่งน้ำไปหล่อเลี้ยงนาข้าวที่ราบภาคกลางสองฝั่งแม่น้ำ

พูดง่าย ๆ คือข้าวที่ราบภาคกลางจำนวนมหาศาลได้น้ำจากระบบที่เริ่มต้นตรงเขื่อนนี้ เวลายืนอยู่บนสันเขื่อนแล้วมองสายน้ำไหลผ่านบานประตู ก็พอจะรู้สึกได้ว่าทำไมที่นี่ถึงถูกเรียกว่าเป็นจุดเริ่มต้นของการชลประทานสมัยใหม่ของไทย

บานประตูเขื่อน 16 บาน จุดที่คนชอบมายืนดู

ไฮไลต์ที่เห็นแล้วจำได้เลยคือบานประตูระบายน้ำ เป็นบานประตูเหล็กรูปโค้ง สูงประมาณ 7.50 เมตร เรียงต่อกัน 16 ช่อง แต่ละช่องกว้างราว 12.50 เมตร เวลาฤดูน้ำหลากแล้วเปิดบานประตูพร้อมกันหลายช่อง น้ำสีปูนไหลทะลักลงท้ายเขื่อนเป็นแนวยาว เสียงดังสนั่น เป็นภาพที่หลายคนตั้งใจมาดูช่วงปลายฝนโดยเฉพาะ

• เดินบนสันเขื่อน — มีทางเดินทอดยาวข้ามแม่น้ำ มองเห็นบานประตูทุกช่องและสายน้ำด้านล่างแบบเต็มตา
• มุมถ่ายรูป — แนวบานประตูเรียงยาวเป็นฉากหลังที่ถ่ายออกมาแล้วดูยิ่งใหญ่ โดยเฉพาะตอนแดดเฉียงช่วงเย็น
• ช่วงน้ำหลาก — ปลายฝนต้นหนาว (กันยายน–พฤศจิกายน) มักเปิดประตูระบายน้ำเยอะ ภาพน้ำไหลแรงน่าดูที่สุด

ให้อาหารปลาใต้เขื่อน กิจกรรมที่เด็ก ๆ ชอบ

ใต้เขื่อนฝั่งท้ายน้ำเป็นแหล่งรวมปลาแม่น้ำเจ้าพระยาตัวใหญ่ พอมีคนมาให้อาหารเป็นประจำ ฝูงปลาก็มารวมกันหนาแน่น มีคนขายขนมปังและอาหารปลาเป็นถุงอยู่แถวนั้น ซื้อมาโยนทีฝูงปลาแย่งกันจนน้ำเดือดพล่าน เป็นกิจกรรมง่าย ๆ ที่เด็ก ๆ สนุก และผู้ใหญ่ก็เพลินไปด้วย

ความที่ท้ายเขื่อนมีปลาชุม บริเวณนี้เลยมีตลาดปลาท้ายเขื่อนที่ชาวประมงเอาปลาแม่น้ำมาขายกันคึกคัก ทั้งปลาคัง ปลากราย ปลาแรด ปลาหนังตัวโต ๆ หลายร้านเป็นแหล่งส่งให้ร้านอาหาร ใครชอบปลาแม่น้ำสด ๆ แวะดูได้เพลิน และมักได้ราคาดีกว่าซื้อในเมือง

นั่งเล่นริมน้ำยามเย็น ดูพระอาทิตย์ตก

ช่วงเวลาที่เขื่อนเจ้าพระยาน่าอยู่ที่สุดคือบ่ายแก่ ๆ ถึงเย็น แดดเริ่มอ่อน ลมแม่น้ำพัดเย็นสบาย คนพื้นที่มักมานั่งเล่นริมน้ำ บางคนมาออกกำลังกาย เดินเล่นบนสะพาน บ้างก็หิ้วของกินมานั่งปิกนิกรับลม พอตะวันคล้อยต่ำ ท้องฟ้าเหนือแม่น้ำเปลี่ยนเป็นสีส้มทอง สะท้อนผิวน้ำสวยจนเป็นจุดถ่ายพระอาทิตย์ตกที่คนชัยนาทชอบมากันประจำ

กินอะไรดีแถวเขื่อน

รอบ ๆ เขื่อนและริมแม่น้ำเจ้าพระยามีร้านอาหารริมน้ำและคาเฟ่ให้แวะหลายแบบ เด่นที่สุดคือเมนูปลาแม่น้ำสด ๆ ที่หาได้ตรงนี้ ปลาคังลวกจิ้ม ต้มยำปลา ปลาเผา ปลาทอด กินวิวแม่น้ำไปด้วย ส่วนสายกาแฟก็มีคาเฟ่ริมน้ำให้นั่งจิบยามเย็นรับวิวพระอาทิตย์ตก

• ร้านอาหารริมน้ำเจ้าพระยา — เมนูปลาแม่น้ำสด ปลาคัง ปลากราย กินคู่วิวแม่น้ำ บรรยากาศสบาย ๆ
• คาเฟ่ริมน้ำ — แถวสรรพยามีคาเฟ่ริมแม่น้ำหลายร้าน เหมาะนั่งจิบกาแฟยามเย็น รับลมเย็น ๆ
• ตลาดปลาท้ายเขื่อน — ซื้อปลาแม่น้ำสดกลับบ้าน หรือดูบรรยากาศตลาดประมงคึกคัก

ไปต่อที่ไหนได้บ้าง รอบเขื่อน

ข้อดีของเขื่อนเจ้าพระยาคืออยู่ไม่ไกลจากที่เที่ยวเด่น ๆ ของชัยนาทหลายแห่ง จัดเป็นทริปวันเดียวเดินสายได้สบาย

เที่ยวเขื่อนเจ้าพระยาครึ่งวัน จัดยังไงดี

การเดินทางและช่วงเวลาที่เหมาะ

• จากตัวเมืองชัยนาท — ลงใต้มาทางอำเภอสรรพยาราว 6 กิโลเมตร มีป้ายบอกทางชัดเจน ขับรถสะดวก มีที่จอดรถ
• เวลาเปิด — บริเวณรอบเขื่อนเดินเล่นได้ทั้งวัน ช่วงที่น่ามาที่สุดคือบ่ายแก่–เย็นเพื่อเลี่ยงแดดและทันพระอาทิตย์ตก
• ฤดูที่น้ำสวย — ปลายฝน (กันยายน–พฤศจิกายน) มักเปิดบานประตูระบายน้ำเยอะ ได้เห็นน้ำไหลแรง