เดินทางไป
แม่ฮ่องสอนยังไงดี

สำหรับคนที่มีเวลาน้อยหรือเมารถง่าย การบินเชียงใหม่-แม่ฮ่องสอนคือทางเลือกที่เร็วและสบายที่สุด เที่ยวบินใช้เวลาบนอากาศราว 30 นาที เทียบกับการนั่งรถบนถนนภูเขาที่กินเวลา 6-8 ชั่วโมง เป็นเครื่องบินใบพัดขนาดเล็กที่บินข้ามแนวเทือกเขาลงสู่สนามบินแม่ฮ่องสอนซึ่งอยู่กลางเมืองพอดี ลงเครื่องแล้วเข้าที่พักในเมืองได้แทบจะทันที เหมาะมากกับทริปสั้นสุดสัปดาห์ คนที่ทนทางโค้งไม่ไหว หรือครอบครัวที่มีเด็กเล็กและผู้สูงอายุที่นั่งรถนาน ๆ ลำบาก

ข้อจำกัดที่ต้องเข้าใจคือ เที่ยวบินและจำนวนที่นั่งในเส้นทางนี้มีจำกัด บางช่วงมีไม่กี่เที่ยวต่อวัน ควรจองล่วงหน้าโดยเฉพาะช่วงหน้าหนาวที่คนไปแม่ฮ่องสอนเยอะ ราคาตั๋วต่อเที่ยวก็สูงกว่าการเดินทางทางบกพอสมควร และเพราะเป็นสนามบินในหุบเขา เที่ยวบินอาจดีเลย์หรือยกเลิกได้ถ้าสภาพอากาศไม่ดีหรือทัศนวิสัยต่ำ ควรเผื่อแผนสำรองไว้ ที่สำคัญคือเมื่อถึงแม่ฮ่องสอนแล้วยังต้องคิดต่อเรื่องการเดินทางในจังหวัด เพราะจุดเที่ยวอยู่ไกลกันและรถสาธารณะมีน้อย คนที่บินมามักจองทัวร์หรือรถเช่าพร้อมคนขับไว้ล่วงหน้าเพื่อไปจุดต่าง ๆ

ถ้าอยากขับรถไปเองแต่เป็นคนเมารถง่าย ทางหลวง 108 ผ่านแม่สะเรียงเป็นเส้นที่ควรเลือก เส้นนี้อ้อมลงทางใต้ของจังหวัด ผ่านฮอด แม่สะเรียง แม่ลาน้อย และขุนยวม ก่อนเข้าเมืองแม่ฮ่องสอน ระยะทางยาวกว่าเส้นปายและใช้เวลาราว 7-8 ชั่วโมงจากเชียงใหม่ แต่จุดที่หลายคนเลือกคือทางโค้งน้อยกว่าและช่วงโค้งไม่จัดต่อเนื่องเท่าเส้น 1095 ทำให้คนที่นั่งรถทางเขานาน ๆ แล้วเวียนหัวรับได้ง่ายกว่า การเช่ารถขับเองยังได้อิสระเต็มที่ แวะจุดพัก จุดชมวิว หรือเมืองเล็ก ๆ ระหว่างทางได้ตามใจ และคุ้มขึ้นเมื่อมากันหลายคนเพราะหารค่าน้ำมันและค่าเช่าต่อหัวถูกลง

สิ่งที่ต้องเตรียมใจคือ ระยะทางที่ยาวทำให้คนขับเหนื่อยล้าได้ ควรผลัดกันขับถ้าทำได้ พักเป็นระยะ และไม่ฝืนขับตอนง่วง แม้จะโค้งน้อยกว่า 1095 แต่ก็ยังเป็นถนนภูเขาที่ต้องใช้สมาธิ ปั๊มน้ำมันและร้านค้าระหว่างทางบางช่วงห่างกัน ควรเติมน้ำมันให้เต็มก่อนขึ้นเขาและเผื่อน้ำดื่มกับของกินติดรถ ถ้าเช่ารถ ควรทำประกันที่คุ้มครองเต็ม ตรวจสภาพยางและเบรกให้ดีเพราะต้องใช้เบรกลงเขาบ่อย และถ่ายรูปรอบคันก่อนรับรถเก็บไว้เป็นหลักฐาน หลายคนใช้เส้น 108 ขาไปแล้ววนออกเส้น 1095 ผ่านปายขากลับ เพื่อได้เห็นวิวทั้งสองเส้นในทริปเดียว

ทางหลวง 1095 เป็นเส้นที่ขึ้นชื่อที่สุดของแม่ฮ่องสอน มีป้ายบอกว่า 1,864 โค้ง ตลอดเส้นทางจากเชียงใหม่ผ่านปายและปางมะผ้าเข้าเมืองแม่ฮ่องสอน ระยะทางสั้นกว่าเส้นแม่สะเรียงและใช้เวลาราว 6-7 ชั่วโมง จุดขายคือได้แวะปายที่เป็นเมืองยอดนิยม และผ่านปางมะผ้าที่มีถ้ำน้ำลอดกับจุดชมวิวบ้านจ่าโบ่ระหว่างทาง คนที่ขับทางเขาเป็นและไม่เมารถจะสนุกกับเส้นนี้ เพราะวิวสองข้างทางสวยและมีจุดแวะเยอะ หลายคนซอยการเดินทางด้วยการค้างปายหนึ่งคืนก่อนขับต่อ ทำให้ทั้งไม่เหนื่อยเกินไปและได้เที่ยวปายไปในตัว

เรื่องที่ต้องพูดกันตรง ๆ คือ เส้น 1095 โค้งจัดและต่อเนื่องจริง โดยเฉพาะช่วงขึ้นเขาก่อนถึงปายและช่วงปางมะผ้า คนเมารถง่ายมักทรมานกับเส้นนี้ ถ้าเป็นผู้โดยสารควรกินยาแก้เมารถก่อนออกเดินทาง นั่งเบาะหน้า มองไกลไปข้างหน้าแทนการก้มเล่นมือถือ และจอดพักเป็นระยะ ส่วนคนขับต้องชำนาญการเข้าโค้งและใช้เกียร์ต่ำช่วยเบรกตอนลงเขา ไม่เหยียบเบรกแช่จนเบรกร้อน หน้าฝนถนนลื่นและอาจมีหมอกหนาทำให้ทัศนวิสัยต่ำ ต้องเพิ่มความระวังเป็นพิเศษ ถ้าเช่ารถควรเลือกรถที่สภาพดี เบรกและยางพร้อม ทำประกันเต็ม และถ่ายรูปรอบคันก่อนรับรถ ใครที่รู้ตัวว่าทนโค้งไม่ไหวจริง ๆ การบินหรือเลือกเส้น 108 ที่โค้งน้อยกว่าเป็นทางที่สบายกว่ามาก

รถตู้และรถทัวร์เป็นวิธีเดินทางไปแม่ฮ่องสอนที่ประหยัดที่สุดและไม่ต้องขับรถเอง ออกจากสถานีขนส่งในเชียงใหม่ไปยังสถานีขนส่งแม่ฮ่องสอน มีทั้งรอบที่วิ่งเส้นแม่สะเรียงและรอบที่วิ่งเส้นปายแล้วแต่ผู้ให้บริการ ค่าโดยสารต่อที่นั่งถูกกว่าตั๋วเครื่องบินและการเช่ารถมาก เหมาะกับคนที่เดินทางคนเดียว งบจำกัด หรือไม่มั่นใจจะขับรถบนถนนภูเขาเอง ข้อดีคือได้คนขับที่ชินเส้นทางพาไป ไม่ต้องเครียดกับการเข้าโค้งและลงเขาเอง และได้นั่งชมวิวสองข้างทางไปเรื่อย ๆ

ข้อจำกัดที่ต้องรู้คือ ที่นั่งในรถตู้ค่อนข้างคับและนั่งติดกัน การเดินทางบนถนนภูเขา 6-8 ชั่วโมงที่มีทางโค้งเยอะทำให้คนเมารถง่ายทรมานได้ ควรกินยาแก้เมารถก่อนออกเดินทาง เลือกที่นั่งด้านหน้าถ้าทำได้ และหลีกเลี่ยงการก้มเล่นมือถือระหว่างทาง รถมักมีจุดแวะพักให้เข้าห้องน้ำและยืดเส้นยืดสายเป็นช่วง ๆ ควรจองล่วงหน้าโดยเฉพาะช่วงหน้าหนาวและวันหยุดยาวที่คนเดินทางเยอะ อีกเรื่องคือเมื่อถึงแม่ฮ่องสอนแล้วยังต้องคิดต่อเรื่องการเที่ยวในจังหวัด เพราะจุดเที่ยวอยู่ไกลกันและรถสาธารณะในเมืองมีน้อย คนที่มาด้วยรถตู้มักต่อด้วยการเช่ามอเตอร์ไซค์ จองทัวร์ หรือรถเช่าพร้อมคนขับเพื่อไปตามจุดต่าง ๆ

เมื่อถึงแม่ฮ่องสอนแล้ว ปัญหาต่อไปคือการเที่ยวในจังหวัด เพราะจุดเที่ยวอยู่ไกลกันมากและรถสาธารณะมีจำกัด รถสองแถวและรถรับจ้างในเมืองมีน้อย บริการเรียกรถแบบ Grab แทบไม่มี การเช่ามอเตอร์ไซค์จึงเป็นทางเลือกที่ถูกและคล่องตัวสำหรับคนที่ขับเป็น สกูตเตอร์เช่าได้ในราคาหลักร้อยต่อวันจากร้านในเมืองแม่ฮ่องสอนหรือปาย ใช้วิ่งเที่ยวรอบเมือง ขึ้นวัดพระธาตุดอยกองมู ไปสะพานซูตองเป้ หรือแวะจุดชมวิวใกล้ ๆ ได้สะดวก จอดง่าย และหารายจ่ายต่อวันถูกกว่าการเช่ารถยนต์หรือจ้างรถพร้อมคนขับ เหมาะกับคนเที่ยวคนเดียวหรือคู่ที่อยากอิสระ

แต่เรื่องที่ต้องพูดกันตรง ๆ คือ ถนนในแม่ฮ่องสอนหลายเส้นเป็นทางเขาชัน คดเคี้ยว และบางช่วงแคบ การขี่มอเตอร์ไซค์บนเส้นทางแบบนี้เสี่ยงสำหรับคนที่ไม่ชินทางเขา โดยเฉพาะช่วงหมอกลงตอนเช้าที่ทัศนวิสัยต่ำ และหน้าฝนที่ถนนลื่น ตามกฎหมายต้องมีใบขับขี่รถจักรยานยนต์คู่กับใบขับขี่สากล (IDP) และต้องสวมหมวกกันน็อกทุกครั้ง จุดเที่ยวหลายแห่งอย่างปางอุ๋ง ทุ่งบัวตองขุนยวม หรือถ้ำน้ำลอด อยู่ไกลจากตัวเมืองมากและเป็นทางเขายาว การขี่มอเตอร์ไซค์ไปเองอาจเหนื่อยและเสี่ยงเกินไป จุดไกลแบบนี้หลายคนเลือกจองทัวร์หรือรถเช่าพร้อมคนขับแทน แล้วใช้มอเตอร์ไซค์เฉพาะเที่ยวจุดใกล้เมือง ควรเลือกร้านที่ไม่ยึดพาสปอร์ต ตรวจสภาพเบรกและยางก่อนรับรถ และถ่ายรูปรอยขีดข่วนรอบคันไว้เป็นหลักฐาน ถ้าไม่มั่นใจฝีมือบนทางเขาจริง ๆ การจ้างรถพร้อมคนขับปลอดภัยกว่ามาก