เดินทางไป & เที่ยวใน
น่าน ยังไงดี

เที่ยวบินคือวิธีไปน่านที่เร็วที่สุด สนามบินน่านนคร (รหัส NNT) มีเที่ยวบินตรงจากกรุงเทพฯ ทั้งดอนเมืองและสุวรรณภูมิ ใช้เวลาบินราวหนึ่งชั่วโมงยี่สิบนาที เทียบกับรถทัวร์หรือขับรถที่กินเวลาสิบชั่วโมงขึ้นไป ข้อดีที่หลายคนชอบคือสนามบินอยู่ในตัวเมืองน่าน ห่างจากเขตเมืองเก่าเพียงไม่กี่กิโลเมตร ลงเครื่องแล้วนั่งรถเข้าที่พักในเมืองเก่าได้ในสิบถึงสิบห้านาที เหมาะมากกับคนที่มีวันหยุดจำกัดและอยากใช้เวลาไปกับการเที่ยวมากกว่าการเดินทาง โดยเฉพาะทริปสั้นสองถึงสามวัน

ข้อจำกัดที่ต้องเข้าใจคือน่านเป็นสนามบินเมืองรอง เที่ยวบินต่อวันมีจำนวนจำกัดและใช้เครื่องบินใบพัดขนาดเล็กเป็นหลัก ทำให้ที่นั่งเต็มเร็วในหน้าหนาวและช่วงวันหยุดยาว ควรจองล่วงหน้าและเทียบราคาหลายสายการบิน เพราะราคาแกว่งตามช่วงเวลาค่อนข้างมาก อีกเรื่องคือลงเครื่องแล้วยังต้องหาพาหนะเที่ยวต่ออยู่ดี ในเมืองเก่าปั่นจักรยานหรือเดินได้ แต่ถ้าจะไปปัว บ่อเกลือ หรือขึ้นดอย ควรวางแผนเช่ารถหรือเหมารถไว้ล่วงหน้า เพราะรถสาธารณะจากสนามบินและในจังหวัดมีน้อย

รถทัวร์และรถตู้เป็นวิธีไปน่านที่ประหยัดที่สุดสำหรับคนที่ไม่มีรถและไม่อยากบิน มีรถออกจากสถานีขนส่งหมอชิตในกรุงเทพฯ ไปลงที่สถานีขนส่งจังหวัดน่านในตัวเมือง ผู้ให้บริการมีทั้งเจ้าใหญ่ที่คุ้นชื่อและรถร่วม เที่ยวส่วนใหญ่เป็นรอบกลางคืน ขึ้นรถช่วงค่ำแล้วถึงน่านตอนเช้า ทำให้ประหยัดทั้งค่าที่พักหนึ่งคืนและได้เริ่มเที่ยวได้เลย ใช้เวลาบนรถราวสิบถึงสิบเอ็ดชั่วโมง มีชั้นที่นั่งให้เลือกตั้งแต่ปรับอากาศทั่วไปจนถึงรถ VIP ที่เบาะเอนได้มากกว่าและที่นั่งน้อยลงเพื่อความสบาย

ข้อที่ต้องเผื่อใจคือระยะเวลาที่นานมากเมื่อเทียบกับการบิน การนั่งรถยาวข้ามคืนไม่ใช่ทุกคนจะนอนหลับได้ดี ถ้าร่างกายไม่ไหวกับการเดินทางยาวอาจเสียวันแรกไปกับความอ่อนเพลีย ควรเลือกที่นั่งชั้นที่นอนสบายหน่อยถ้างบพอ และจองล่วงหน้าในช่วงหน้าหนาวหรือวันหยุดยาวเพราะที่นั่งเต็มเร็ว อีกเรื่องเหมือนกับการบินคือ ถึงน่านแล้วยังต้องหาพาหนะเที่ยวต่อ ในเมืองเก่าปั่นจักรยานหรือเดินได้ แต่จุดไกลอย่างปัวหรือบ่อเกลือต้องเช่ารถหรือเหมารถ ควรวางแผนส่วนนี้ไว้ตั้งแต่ก่อนออกเดินทาง

การมีรถเป็นวิธีเที่ยวน่านที่คล่องที่สุด เพราะจุดเที่ยวเด่น ๆ ของจังหวัดกระจายห่างกันมากและรถสาธารณะแทบไปไม่ถึง เมืองเก่าอยู่ตรงกลาง ปัวอยู่ทางเหนือราวหกสิบกิโลเมตร ต่อไปบ่อเกลือและดอยภูคาเป็นถนนขึ้นเขา ส่วนดอยเสมอดาวอยู่ทางใต้ในอำเภอนาน้อยราวแปดสิบกิโลเมตร มีรถจึงไปได้ทุกที่ตามใจโดยไม่ต้องรอ ทางเลือกมีสองแบบ แบบแรกคือขับรถมาเองจากกรุงเทพฯ ใช้เวลาราวเก้าถึงสิบชั่วโมง หรือจากเชียงใหม่ราวหกชั่วโมง เหมาะกับคนที่อยากได้รถคู่ใจตลอดทริป แบบที่สองคือบินหรือนั่งรถทัวร์มาก่อนแล้วเช่ารถในตัวเมืองน่านหรือที่สนามบิน คิดค่าเช่าเป็นรายวันบวกค่าน้ำมัน ซึ่งยิ่งมากันหลายคนยิ่งหารต่อหัวถูกลง ใครไม่อยากขับเองก็มีบริการเหมารถพร้อมคนขับที่พาวนจุดหลักได้ในวันเดียว

เรื่องที่ต้องเตรียมใจแบบตรงไปตรงมาคือถนนในน่านหลายเส้นเป็นทางขึ้นดอยที่โค้งชันต่อเนื่อง โดยเฉพาะเส้นทาง 1256 จากปัวขึ้นดอยภูคาไปบ่อเกลือ และทางขึ้นดอยเสมอดาว คนเมารถง่ายควรกินยาก่อนขึ้นเขาและเลือกนั่งหน้ารถ รถควรอยู่ในสภาพดี เบรกและยางพร้อม เพราะบางช่วงชันและแคบ ควรเติมน้ำมันให้เต็มก่อนขึ้นเขาเพราะปั๊มระหว่างทางมีน้อย และเลี่ยงขับกลางคืนหรือตอนหมอกลงที่ทัศนวิสัยแย่ ถ้าเช่ารถควรถ่ายรูปหรือวิดีโอรอบคันก่อนรับรถและเลือกประกันที่คุ้มครองเต็ม ส่วนคนที่ขับมาไกลจากกรุงเทพฯ ควรแบ่งขับเป็นช่วงและแวะพักเป็นระยะ อย่าฝืนขับรวดเดียวเพราะเส้นทางยาวและช่วงท้ายเป็นเขา

เสน่ห์ของเมืองเก่าน่านคือความกะทัดรัดและบรรยากาศช้า ๆ วัดสำคัญอย่างวัดภูมินทร์ วัดพระธาตุช้างค้ำ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่าน ซุ้มต้นลีลาวดี ไปจนถึงร้านกาแฟและถนนคนเดินตอนเย็น อยู่ใกล้กันในระยะที่ปั่นจักรยานหรือเดินถึงได้สบาย ที่พักหลายแห่งในเมืองเก่ามีจักรยานให้ยืมฟรีหรือเช่าในราคาไม่กี่สิบถึงร้อยกว่าบาทต่อวัน ปั่นเลาะไปตามถนนเล็ก ๆ แวะวัด แวะคาเฟ่ แวะถ่ายรูป เป็นวิธีเที่ยวที่เข้ากับจังหวะเนิบ ๆ ของน่านมากกว่าการนั่งรถ นอกจากนี้เมืองน่านยังมีรถรางนำเที่ยวที่พาวนจุดสำคัญในเขตเมืองเก่า เหมาะกับคนที่ไม่อยากปั่นเองหรืออยากได้ข้อมูลระหว่างทาง

ข้อจำกัดที่ชัดเจนคือวิธีนี้ครอบคลุมแค่ในเขตเมืองเก่าเท่านั้น จุดเที่ยวไกลอย่างปัว บ่อเกลือ ดอยภูคา หรือดอยเสมอดาว อยู่ห่างออกไปหลายสิบกิโลเมตรบนถนนขึ้นเขา ปั่นจักรยานไปไม่ไหวและรถรางก็ไม่วิ่งถึง จึงต้องใช้รถยนต์ มอเตอร์ไซค์ หรือเหมารถแยกต่างหากสำหรับวันที่ออกนอกเมือง อีกเรื่องคือแดดกลางวันในน่านค่อนข้างร้อน ควรปั่นช่วงเช้าหรือบ่ายแก่ ๆ พกน้ำและหมวก และเช็กสภาพจักรยานกับเบรกก่อนออกตัว สรุปคือจักรยานและรถรางคุ้มและเข้ากับเมืองเก่ามาก แต่ควรใช้คู่กับพาหนะอื่นในวันที่จะไปจุดไกล

เช่ามอเตอร์ไซค์เป็นวิธีเที่ยวรอบจังหวัดน่านที่ประหยัดและคล่องตัว สกูตเตอร์ทั่วไปเช่าได้ราวสองร้อยห้าสิบถึงสามร้อยห้าสิบบาทต่อวัน ถูกกว่าเช่ารถยนต์ชัดเจน มีร้านเช่าในตัวเมืองน่านให้เลือก ใช้ได้ทั้งขี่เลาะเมืองเก่าและขี่ออกไปจุดไกลอย่างปัวหรือขึ้นดอย เหมาะกับคนที่เที่ยวคนเดียวหรือคู่ ขับมอเตอร์ไซค์เป็นอยู่แล้ว และอยากได้ความยืดหยุ่นแวะจอดถ่ายรูปตามจุดชมวิวเล็ก ๆ ระหว่างทางที่รถยนต์แวะยาก ในเมืองยังหาที่จอดง่ายและประหยัดน้ำมันกว่ารถยนต์มาก

แต่เรื่องที่ต้องพูดกันตรง ๆ คือถนนหลายเส้นในน่านเป็นทางขึ้นดอยที่โค้งชันต่อเนื่อง โดยเฉพาะเส้น 1256 ขึ้นดอยภูคาไปบ่อเกลือ และทางขึ้นดอยเสมอดาว ซึ่งท้าทายและเสี่ยงสำหรับคนไม่ชินการขี่ทางเขา ยิ่งช่วงหน้าหนาวที่หมอกลงหรือถนนชื้นก็ยิ่งลื่น ตามกฎหมายต้องมีใบขับขี่รถจักรยานยนต์คู่กับใบขับขี่สากล (IDP) ที่ระบุประเภทรถจักรยานยนต์ สวมหมวกกันน็อกทุกครั้ง และถ้าเกิดอุบัติเหตุโดยไม่มีใบอนุญาตที่ถูกต้อง ประกันมักไม่จ่าย ควรเลือกร้านที่ไม่ยึดพาสปอร์ตเป็นประกัน ถ่ายรูปรอยขีดข่วนรอบคันก่อนรับรถ เติมน้ำมันให้เต็มก่อนขึ้นเขาเพราะปั๊มมีน้อย และถ้าไม่มั่นใจฝีมือขี่ทางเขาจริง ๆ การเช่ารถยนต์หรือเหมารถจะปลอดภัยกว่าสำหรับจุดที่ต้องขึ้นดอย