เที่ยวแพร่
เดินทางยังไงดี

รถทัวร์เป็นวิธีไปแพร่ที่ใช้กันมากที่สุดและประหยัดที่สุดสำหรับคนที่ไม่มีรถส่วนตัว มีรถออกจากสถานีขนส่งหมอชิต 2 ในกรุงเทพฯ ไปลงที่สถานีขนส่งจังหวัดแพร่ในตัวเมือง มีทั้งเจ้าใหญ่ที่คุ้นชื่ออย่างสมบัติทัวร์และรถร่วมอีกหลายเจ้า เที่ยววิ่งทั้งกลางวันและกลางคืน คนส่วนใหญ่เลือกรอบกลางคืนที่ขึ้นรถช่วงค่ำแล้วถึงแพร่ตอนเช้า ทำให้ประหยัดค่าที่พักหนึ่งคืนและได้เริ่มเที่ยวได้เลย ใช้เวลาบนรถราวเจ็ดถึงแปดชั่วโมง ซึ่งสั้นกว่าไปน่านพอสมควร มีชั้นที่นั่งให้เลือกตั้งแต่ปรับอากาศชั้นธรรมดาจนถึงรถ VIP ที่เบาะเอนได้มากกว่าและที่นั่งน้อยลงเพื่อความสบาย ราคาตั๋วอยู่ในหลักสี่ร้อยเศษถึงหกร้อยกว่าบาทต่อเที่ยวตามชั้นที่นั่ง

ข้อที่ต้องเผื่อใจคือการนั่งรถยาวข้ามคืนไม่ใช่ทุกคนจะนอนหลับได้ดี ถ้าร่างกายไม่ไหวกับการเดินทางยาวอาจเสียวันแรกไปกับความอ่อนเพลีย ควรเลือกที่นั่งชั้นที่นอนสบายหน่อยถ้างบพอ และจองล่วงหน้าในช่วงหน้าหนาว วันหยุดยาว และเทศกาลเพราะที่นั่งเต็มเร็ว อีกเรื่องคือถึงสถานีขนส่งแพร่แล้วยังต้องหาพาหนะเที่ยวต่อ ในเมืองเก่านั่งรถสองแถวหรือมอเตอร์ไซค์รับจ้างเข้าที่พักได้ แต่จุดไกลอย่างวัดพระธาตุช่อแฮหรือแพะเมืองผีต้องเช่ารถหรือเหมารถสองแถว ควรวางแผนส่วนนี้ไว้ตั้งแต่ก่อนออกเดินทางเพราะที่สถานีหารถไปจุดไกลได้ไม่สะดวกนัก

หลายคนวางแผนจะบินไปแพร่เพราะจังหวัดมีสนามบินเป็นของตัวเอง คือท่าอากาศยานแพร่ รหัส PRH ที่อยู่ในเขตตัวเมือง แต่เรื่องที่ต้องพูดกันตรง ๆ ก่อนคือปัจจุบันสนามบินแพร่ยังไม่มีเที่ยวบินพาณิชย์ประจำให้บริการ หลังจากสายการบินที่เคยบินเส้นทางดอนเมือง-แพร่ด้วยเครื่องบินใบพัดยุติเส้นทางลง ทำให้ตอนนี้ผู้โดยสารทั่วไปยังจองตั๋วบินตรงลงแพร่ไม่ได้ แม้ตัวอาคารสนามบินจะได้รับการปรับปรุงไว้แล้วก็ตาม สถานการณ์แบบนี้อาจเปลี่ยนได้ในอนาคตถ้ามีสายการบินกลับมาเปิดเส้นทาง จึงควรเช็กข้อมูลล่าสุดกับเว็บสายการบินหรือเว็บจองตั๋วก่อนวางแผนทุกครั้ง

สำหรับคนที่มีเวลาน้อยและยังอยากประหยัดเวลาด้วยการบิน ทางเลือกที่ใช้กันจริงคือบินลงจังหวัดใกล้เคียงแล้วต่อรถเข้าแพร่ จังหวัดที่ใกล้และมีเที่ยวบินมากกว่าคือลำปาง เชียงราย และเชียงใหม่ บินจากกรุงเทพฯ ราวหนึ่งชั่วโมงยี่สิบนาที จากนั้นต่อรถตู้หรือเหมารถเข้าแพร่ โดยลำปางอยู่ใกล้ที่สุดต่อรถราวหนึ่งชั่วโมงครึ่งถึงสองชั่วโมง เชียงรายราวสามชั่วโมง ส่วนเชียงใหม่จะไกลกว่าเล็กน้อย วิธีนี้ต้องเผื่อทั้งเวลาและค่ารถต่ออีกทอด เมื่อรวมเวลาเดินทางทั้งหมดแล้วบางครั้งไม่ได้เร็วกว่าการนั่งรถทัวร์ตรงจากกรุงเทพฯ มากนัก จึงควรเทียบเวลารวมและค่าใช้จ่ายทั้งสองทางก่อนตัดสินใจ

การมีรถเป็นวิธีเที่ยวแพร่ที่คล่องที่สุด เพราะจุดเที่ยวของจังหวัดมีทั้งในเมืองและกระจายออกไปนอกเมือง เมืองเก่ากับคุ้มเจ้าหลวง บ้านวงศ์บุรี วัดหลวง อยู่ใจกลาง ส่วนวัดพระธาตุช่อแฮอยู่ห่างเมืองราวเก้ากิโลเมตร แพะเมืองผีที่เป็นเสาดินรูปทรงแปลกตาอยู่คนละทิศ และยังมีอุทยานกับหมู่บ้านทำผ้าหม้อห้อมที่บ้านทุ่งโฮ้งให้แวะ รถสาธารณะเข้าถึงจุดเหล่านี้ไม่สะดวก การมีรถจึงไปได้ทุกที่ตามใจโดยไม่ต้องรอ ทางเลือกมีสองแบบ แบบแรกคือขับรถมาเองจากกรุงเทพฯ ใช้เวลาราวเจ็ดถึงแปดชั่วโมง หรือจากลำปางเพียงราวหนึ่งชั่วโมงครึ่งถึงสองชั่วโมง เหมาะกับคนที่อยากได้รถคู่ใจตลอดทริป แบบที่สองคือนั่งรถทัวร์มาก่อนแล้วเช่ารถในตัวเมืองแพร่ คิดค่าเช่าเป็นรายวันบวกค่าน้ำมัน ยิ่งมากันหลายคนยิ่งหารต่อหัวถูกลง ใครไม่อยากขับเองก็มีบริการเหมารถพร้อมคนขับที่พาวนจุดหลักได้ในวันเดียว

เรื่องที่ต้องเตรียมคือ ตามกฎหมายต้องมีใบขับขี่ที่ถูกต้อง ชาวต่างชาติควรมีใบขับขี่สากล (IDP) และควรทำประกันให้ครอบคลุม ถนนในตัวเมืองแพร่และเส้นหลักขับสบาย แต่บางเส้นที่ไปวัดบนเนินหรือออกต่างอำเภอมีช่วงคดโค้งและขึ้นเนิน ควรวางแผนจับกลุ่มจุดเที่ยวที่อยู่ทิศเดียวกันไว้ในวันเดียว เช่น เก็บช่อแฮกับจุดใกล้เคียงไว้ด้วยกัน แล้วเก็บแพะเมืองผีหรือจุดต่างอำเภอไว้อีกวัน จะได้ไม่เสียเวลาวิ่งย้อนไปมา เติมน้ำมันให้พอก่อนออกนอกเมืองเพราะปั๊มบางช่วงห่างกัน ถ้าเช่ารถควรถ่ายรูปหรือวิดีโอรอบคันก่อนรับรถและเลือกประกันที่คุ้มครองเต็ม ส่วนคนที่ขับมาไกลจากกรุงเทพฯ ควรแบ่งขับเป็นช่วงและแวะพักเป็นระยะ อย่าฝืนขับรวดเดียวเพราะเส้นทางยาว

เสน่ห์ของเมืองเก่าแพร่คือความกะทัดรัดและบรรยากาศเนิบ ๆ ที่ยังไม่พลุกพล่านเหมือนเมืองท่องเที่ยวใหญ่ จุดเด่นในเขตเมืองเก่าอย่างคุ้มเจ้าหลวงที่เป็นอาคารยุโรปผสมล้านนา บ้านวงศ์บุรีบ้านไม้สักโบราณสีชมพู วัดหลวง วัดพระบาทมิ่งเมือง ไปจนถึงกำแพงเมืองเก่าและประตูชัย อยู่ในระยะที่เดินหรือปั่นจักรยานถึงได้สบาย ที่พักหลายแห่งในย่านเมืองเก่ามีจักรยานให้ยืมฟรีหรือเช่าในราคาไม่กี่สิบถึงร้อยกว่าบาทต่อวัน เดินหรือปั่นเลาะไปตามถนนเล็ก ๆ แวะคุ้มเก่า แวะวัด แวะคาเฟ่ในตึกไม้เก่า เป็นวิธีเที่ยวที่เข้ากับจังหวะช้า ๆ ของแพร่มากกว่าการนั่งรถ และยังได้เห็นรายละเอียดของบ้านไม้และตรอกซอกซอยที่รถวิ่งผ่านไปเร็ว ๆ จะพลาด

ข้อจำกัดที่ชัดเจนคือวิธีนี้ครอบคลุมแค่ในเขตเมืองเก่าเท่านั้น จุดเที่ยวไกลอย่างวัดพระธาตุช่อแฮที่อยู่ห่างเมืองราวเก้ากิโลเมตร หรือแพะเมืองผีที่อยู่คนละอำเภอ เดินหรือปั่นจักรยานไปไม่ไหว จึงต้องใช้รถยนต์ มอเตอร์ไซค์ หรือเหมารถสองแถวแยกต่างหากสำหรับวันที่ออกนอกเมือง อีกเรื่องคือแดดกลางวันในแพร่ค่อนข้างร้อน ควรเดินหรือปั่นช่วงเช้าหรือบ่ายแก่ ๆ พกน้ำและหมวก และถ้าปั่นจักรยานให้เช็กสภาพเบรกกับยางก่อนออกตัว สรุปคือการเดินและปั่นจักรยานคุ้มและเข้ากับเมืองเก่าแพร่มาก แต่ควรใช้คู่กับพาหนะอื่นในวันที่จะไปจุดไกล

ในเมืองใหญ่อย่างกรุงเทพฯ หรือเชียงใหม่ การเรียก Grab เป็นเรื่องง่าย แต่ในแพร่ต้องทำความเข้าใจก่อนว่าบริการเรียกรถผ่านแอปมีจำกัดมาก จำนวนคนขับที่ออนไลน์ในจังหวัดน้อย ทำให้บางช่วงเวลาเรียกรถไม่ได้เลยหรือรอนานกว่าจะมีรถรับ โดยเฉพาะนอกตัวเมืองหรือช่วงดึก คนที่คุ้นกับการกดเรียกรถได้ทันทีเหมือนในเมืองใหญ่จึงไม่ควรพึ่งวิธีนี้เป็นทางหลัก แต่ถ้าจังหวะดีมีรถว่างก็สะดวกสำหรับการเดินทางเป็นครั้งคราว เช่น จากสถานีขนส่งเข้าที่พัก หรือไปกินข้าวจุดเดียวแล้วกลับ ค่าโดยสารคิดตามระยะทางตามปกติ

ทางเลือกที่ใช้ได้จริงกว่าในแพร่คือแท็กซี่ท้องถิ่นหรือรถเหมา ที่มักต้องโทรจองล่วงหน้าผ่านที่พักหรือเบอร์ที่คนท้องถิ่นแนะนำ ไม่ใช่การโบกริมถนนแบบเมืองใหญ่ วิธีที่นิยมคือเหมารถพร้อมคนขับไปเที่ยวจุดที่ต้องการ เช่น เหมาไปวัดพระธาตุช่อแฮแล้วรอรับกลับ หรือเหมาเป็นครึ่งวันถึงเต็มวันวนหลายจุด ราคาต่อรองกันได้และควรตกลงให้ชัดทั้งจุดที่จะไป เวลารอ และราคารวมก่อนออกเดินทาง เพื่อกันเข้าใจผิดภายหลัง สรุปคือ Grab และแท็กซี่เหมาในแพร่ใช้เป็นตัวเสริมได้เมื่อไม่มีรถของตัวเอง แต่ไม่ควรวางแผนทั้งทริปโดยพึ่งวิธีนี้อย่างเดียว ถ้าจะเที่ยวหลายจุดหลายวันการเช่ารถหรือมอเตอร์ไซค์คุ้มและแน่นอนกว่า

พอถึงตัวเมืองแพร่แล้ว วิธีเดินทางในเมืองที่คนท้องถิ่นใช้จริงคือรถสองแถว ซึ่งวิ่งจากสถานีขนส่งเข้าเมืองและตามเส้นทางหลักในราคาต่อเที่ยวไม่แพง ราวยี่สิบถึงสี่สิบบาท ขึ้นได้โดยโบกตามทางแล้วบอกจุดหมาย เหมาะกับการเดินทางระยะสั้นในเมือง เช่น จากสถานีขนส่งเข้าที่พักหรือไปตลาด นอกจากขึ้นตามรอบแล้วยังเหมาทั้งคันไปเที่ยวจุดที่ต้องการได้ เช่น เหมาไปวัดพระธาตุช่อแฮแล้วให้รอรับกลับ ซึ่งเป็นวิธีที่หลายคนใช้เมื่อไม่มีรถส่วนตัว ข้อที่ควรรู้คือรถสองแถวมีรอบจำกัดและเที่ยวสุดท้ายมักเป็นช่วงค่ำ กลางคืนแทบไม่มีวิ่ง จึงต้องวางแผนเวลาให้ดีและตกลงราคาก่อนขึ้นถ้าเป็นการเหมา

อีกทางที่คล่องตัวและประหยัดคือเช่ามอเตอร์ไซค์ สกูตเตอร์ทั่วไปเช่าได้ราวสองร้อยห้าสิบถึงสามร้อยห้าสิบบาทต่อวัน ถูกกว่าเช่ารถยนต์ชัดเจน มีร้านเช่าในตัวเมืองแพร่ ใช้ได้ทั้งขี่เลาะเมืองเก่าและขี่ออกไปจุดไกลอย่างช่อแฮหรือแพะเมืองผี เหมาะกับคนที่ขับมอเตอร์ไซค์เป็นอยู่แล้ว เที่ยวคนเดียวหรือคู่ และอยากได้ความยืดหยุ่นแวะจอดถ่ายรูปตามใจ ในเมืองยังหาที่จอดง่ายและประหยัดน้ำมันกว่ารถยนต์มาก แต่เรื่องความปลอดภัยต้องพูดกันตรง ๆ ตามกฎหมายต้องมีใบขับขี่รถจักรยานยนต์ ชาวต่างชาติควรมีใบขับขี่สากล (IDP) ที่ระบุประเภทรถจักรยานยนต์ สวมหมวกกันน็อกทุกครั้ง เพราะถ้าเกิดอุบัติเหตุโดยไม่มีใบอนุญาตที่ถูกต้อง ประกันมักไม่จ่าย ควรเลือกร้านที่ไม่ยึดพาสปอร์ตเป็นประกัน ถ่ายรูปรอยขีดข่วนรอบคันก่อนรับรถ และขี่ด้วยความระวังโดยเฉพาะเส้นที่ออกนอกเมือง