เที่ยวลำพูน
ไปไหนดี

วัดพระธาตุหริภุญชัยเป็นวัดคู่บ้านคู่เมืองลำพูนและเป็นจุดเริ่มต้นที่คนส่วนใหญ่เลือกก่อนเมื่อมาถึง เพราะตั้งอยู่ใจกลางเมืองเก่า เดินหรือปั่นจักรยานจากจุดไหนในเขตกำแพงเมืองก็ถึงได้ง่าย องค์พระธาตุเป็นเจดีย์ทรงระฆังสีทองอร่าม สร้างครอบพระบรมสารีริกธาตุมาตั้งแต่สมัยหริภุญไชย และยังเป็นพระธาตุประจำปีเกิดของคนเกิดปีระกา ทำให้มีคนเดินทางมาไหว้ขอพรตลอดทั้งปี รอบองค์พระธาตุมีซุ้มประตู วิหารหลวง หอไตร และหมู่พระพุทธรูปเก่าแก่ให้เดินชม สถาปัตยกรรมล้านนาแท้ทั้งลายปูนปั้น หน้าบัน และช่อฟ้าใบระกา เห็นได้ชัดในทุกมุม

จุดเด่นของที่นี่คือเก็บไฮไลต์ของเมืองได้ครบในจุดเดียวและใช้เวลาไม่นาน เหมาะมากกับคนที่มีเวลาแค่ครึ่งวันหรือแวะระหว่างทางไปเชียงใหม่ นอกจากไหว้พระธาตุแล้ว หลายคนยังชอบเดินชมซุ้มโขงประตูทางเข้า สิงห์คู่หน้าวัด และหอระฆังใบใหญ่ที่ว่ากันว่าเป็นหนึ่งในระฆังที่ใหญ่ที่สุดของภาคเหนือ บริเวณวัดกว้างขวางร่มรื่น เดินชมสบาย และอยู่ติดถนนสายหลักของเมือง ออกจากวัดก็เจอร้านของฝาก ร้านข้าวแกงเมือง และตลาดในตัวเมืองได้ทันที

เรื่องที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา คือวัดนี้เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์และมีคนมาไหว้พระเยอะ ควรแต่งกายสุภาพ ปิดไหล่ปิดเข่า และถอดรองเท้าเมื่อขึ้นวิหาร ช่วงกลางวันแดดในลานวัดค่อนข้างแรงเพราะเป็นลานโล่ง ไปช่วงเช้าตรู่หรือเย็นก่อนวัดปิดจะสบายกว่าและแสงสวยกว่าสำหรับถ่ายรูปองค์พระธาตุ วันสำคัญทางศาสนาหรือช่วงงานประเพณีสรงน้ำพระธาตุคนจะแน่นเป็นพิเศษ ใครไม่ชอบที่พลุกพล่านควรเลี่ยงวันเหล่านั้น ที่จอดรถรอบวัดมีจำกัดในวันคนเยอะ หากมาช่วงเทศกาลควรเผื่อเวลาหาที่จอด

โซนนี้เหมาะกับคนที่อยากเข้าถึงประวัติศาสตร์ลำพูนแบบลึกกว่าการไหว้พระทั่วไป เพราะรวมโบราณสถานยุคหริภุญไชยที่เก่าแก่ที่สุดของเมืองไว้ด้วยกัน จุดหลักคือวัดจามเทวี ซึ่งมีเจดีย์สุวรรณจังโกฏหรือที่คนเรียกกันติดปากว่ากู่กุด เป็นเจดีย์ทรงสี่เหลี่ยมซ้อนกันห้าชั้น แต่ละชั้นมีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืนรอบด้าน ถือเป็นต้นแบบสถาปัตยกรรมหริภุญไชยที่หาชมได้ยาก และเชื่อกันว่าเป็นที่บรรจุอัฐิของพระนางจามเทวี ปฐมกษัตริย์ผู้สร้างเมือง ใกล้กันยังมีเจดีย์รัตนะทรงแปดเหลี่ยมอีกองค์ให้ชม บรรยากาศในวัดร่มครึ้มด้วยต้นไม้ใหญ่ ให้ความรู้สึกสงบและเก่าขลัง

อีกสองจุดที่มักเที่ยวต่อในโซนเดียวกันคืออนุสาวรีย์พระนางจามเทวี ที่ตั้งอยู่ในสวนสาธารณะหนองดอกใกล้วัด เป็นจุดที่คนลำพูนมาสักการะและถ่ายรูป และกู่ช้างกู่ม้า โบราณสถานอิฐเก่าที่เชื่อกันว่าเป็นสุสานช้างศึกและม้าศึกคู่พระบารมีของพระนาง กู่ช้างมีลักษณะเป็นเจดีย์ทรงกระบอกปลายมนคล้ายช้าง ส่วนกู่ม้าเป็นเจดีย์ขนาดเล็กกว่าอยู่ใกล้กัน แม้จะเป็นซากอิฐเรียบง่ายแต่ก็ผูกกับตำนานการสร้างเมืองที่คนท้องถิ่นเล่าสืบต่อกันมา รวมสามจุดนี้เข้าด้วยกันจะได้ภาพประวัติศาสตร์หริภุญไชยที่ต่อเนื่องกัน

เรื่องที่ควรรู้ก่อนไปตามตรง คือจุดต่าง ๆ ในโซนนี้ไม่ได้อยู่ติดกันทั้งหมด วัดจามเทวีและอนุสาวรีย์อยู่ฝั่งตะวันตกของเมือง ส่วนกู่ช้างกู่ม้าอยู่คนละฝั่ง จึงควรมีรถหรือมอเตอร์ไซค์เพื่อขับเชื่อมกันจะสะดวกกว่าเดิน โบราณสถานหลายจุดเป็นซากอิฐเก่าที่เน้นคุณค่าทางประวัติศาสตร์มากกว่าความอลังการ ใครคาดหวังวัดใหญ่สวยงามอาจรู้สึกเรียบไป การมีข้อมูลหรือไกด์เล่าประวัติจะช่วยให้เห็นคุณค่าได้มากขึ้น บริเวณกู่ช้างกู่ม้าค่อนข้างเงียบและมีร่มเงาน้อยในบางมุม ควรเตรียมหมวกและน้ำดื่ม และแต่งกายสุภาพเมื่อเข้าเขตวัด

ใครที่ไม่ได้มาลำพูนเพื่อไหว้พระอย่างเดียว แต่อยากได้บรรยากาศเมืองเก่าเนิบ ๆ โซนนี้ตอบได้ดีที่สุด ตัวเมืองเก่าลำพูนมีผังเป็นรูปหอยสังข์ ล้อมด้วยกำแพงเมืองและคูน้ำเก่าที่ยังเห็นแนวชัดเจน เดินเล่นรอบคูเมืองจะเจอประตูเมืองเก่า ศาลเจ้า บ้านไม้เก่า และวัดเล็ก ๆ แทรกอยู่ตามซอย บรรยากาศเงียบสงบไม่พลุกพล่านเหมือนเมืองท่องเที่ยวใหญ่ ทำให้เดินถ่ายรูปได้เรื่อย ๆ ช่วงหลังลำพูนมีคาเฟ่น่านั่งเปิดใหม่หลายร้านทั้งในเขตเมืองเก่าและริมแม่น้ำกวง หลายร้านรีโนเวตจากบ้านไม้หรืออาคารเก่า ให้ทั้งกาแฟดีและมุมถ่ายรูปสวยในตัว

อีกฝั่งที่ไม่ควรพลาดคือย่านเวียงยอง ซึ่งอยู่ตรงข้ามแม่น้ำกวงทางทิศตะวันออกของเมือง ข้ามสะพานไปนิดเดียวก็ถึง เวียงยองเป็นชุมชนเก่าที่ขึ้นชื่อเรื่องผ้าทอ โดยเฉพาะผ้าไหมยกดอกลำพูนที่เป็นงานหัตถกรรมประจำจังหวัด เดินในย่านนี้จะเจอบ้านเก่า วัดเก่าอย่างวัดพระยืนที่มีเจดีย์ทรงมณฑปเป็นเอกลักษณ์ และร้านขายผ้าทอพื้นเมือง เหมาะกับคนที่อยากเห็นวิถีชีวิตจริงและซื้อของฝากงานคราฟต์ติดมือกลับบ้าน รวมสองฝั่งเข้าด้วยกันจะได้ทั้งเมืองเก่า คาเฟ่ และงานหัตถกรรมในทริปเดียว

เรื่องที่ควรทำใจก่อนไปตามตรง คือลำพูนเป็นเมืองเล็กและเงียบ จุดเที่ยวในโซนนี้เน้นบรรยากาศและการเดินเล่นมากกว่าจะมีแลนด์มาร์กใหญ่ให้ตื่นตา คนที่ชอบกิจกรรมคึกคักหรือแหล่งช้อปปิ้งใหญ่อาจรู้สึกว่าเงียบไป คาเฟ่บางร้านเปิดเฉพาะบางวันหรือปิดเร็ว ควรเช็กเวลาเปิดปิดก่อนไปโดยเฉพาะวันธรรมดา การเดินรอบคูเมืองกลางวันแดดค่อนข้างแรงเพราะร่มเงาไม่ต่อเนื่อง ช่วงเย็นอากาศเย็นสบายและแสงสวยกว่าสำหรับถ่ายรูป ถ้าจะข้ามไปเวียงยองด้วยควรมีจักรยานหรือมอเตอร์ไซค์จะคล่องกว่าเดินเท้าอย่างเดียว

โซนนี้เหมาะกับคนที่มีรถและมีเวลาเต็มวัน อยากออกจากตัวเมืองไปหาวัดบนเนินกับธรรมชาติป่าเขา จุดแรกคือวัดพระพุทธบาทตากผ้า ในอำเภอป่าซาง ห่างจากตัวเมืองลำพูนราว 20 กิโลเมตร เป็นวัดสำคัญที่มีรอยพระพุทธบาทประดิษฐานอยู่ ชื่อวัดมาจากตำนานที่ว่าพระพุทธเจ้าเคยนำจีวรมาตากบนลานหินบริเวณนี้จนเกิดเป็นรอยตาราง วัดตั้งอยู่เชิงเขา มีบันไดนาคขึ้นไปยังเจดีย์และมณฑปบนเนิน เมื่อขึ้นไปถึงด้านบนจะเห็นวิวทุ่งนาและเมืองป่าซางเป็นแนวกว้าง เป็นวัดปฏิบัติธรรมที่บรรยากาศสงบ ต่างจากวัดกลางเมืองที่คนพลุกพล่านกว่า

จุดที่สองคืออุทยานแห่งชาติดอยขุนตาล อยู่ในอำเภอแม่ทาคาบเกี่ยวกับลำปาง ห่างจากตัวเมืองราว 40 ถึง 45 กิโลเมตร เป็นอุทยานป่าเขาที่ขึ้นชื่อเรื่องอากาศเย็นและเส้นทางเดินป่าขึ้นยอดดอยหลายยอด บนดอยมีบ้านพักและลานกางเต็นท์สำหรับคนที่อยากค้างคืนรับอากาศหนาว จุดที่คนรู้จักมากคืออุโมงค์รถไฟขุนตานซึ่งเป็นอุโมงค์รถไฟที่ยาวที่สุดในไทย ลอดใต้เทือกดอยขุนตาน สร้างตั้งแต่สมัยรัชกาลที่หก และยังมีขบวนรถไฟวิ่งผ่านจริง หลายคนนั่งรถไฟสายเหนือมาลงสถานีขุนตานเพื่อเดินขึ้นดอยโดยเฉพาะ ทำให้ที่นี่มีเสน่ห์ทั้งธรรมชาติและประวัติศาสตร์ทางรถไฟในที่เดียว

เรื่องที่ควรรู้ก่อนไปตามตรง คือทั้งสองจุดอยู่นอกเมืองและอยู่คนละทิศ ระยะห่างกันพอสมควร ควรมีรถส่วนตัวและวางแผนเวลาให้ดี ถ้าจะเก็บทั้งคู่ในวันเดียวจะค่อนข้างแน่น หลายคนเลือกไปจุดใดจุดหนึ่งต่อทริป วัดพระพุทธบาทตากผ้าต้องเดินขึ้นบันไดพอสมควรกว่าจะถึงเจดีย์บนเนิน คนเดินไม่ไหวควรเผื่อแรง ส่วนดอยขุนตาลถ้าตั้งใจเดินขึ้นยอดดอยต้องใช้เวลาและความฟิตพอควร เส้นทางเป็นทางเดินป่าจริง ควรไปช่วงฤดูหนาวที่อากาศเย็นสบายและปลอดฝน ช่วงหน้าฝนทางอาจลื่นและมีทาก เตรียมรองเท้าเดินป่า น้ำดื่ม และเช็กสภาพอากาศกับข้อมูลอุทยานก่อนออกเดินทาง