เทียบภูเขา-ทะเลหมอก
เมือง เลย ไปที่ไหนดี

ภูกระดึงคือจุดที่หนักที่สุดในสี่ที่ และเป็นตัวเลือกของคนที่อยากได้ประสบการณ์เดินป่าเต็มตัว จุดเด่นไม่ใช่แค่วิวบนยอด แต่เป็นการเดินเท้าขึ้นไปเองราวเก้ากิโลเมตรกว่าจะถึงที่พัก ทางขึ้นช่วงแรกจากที่ทำการอุทยานยาวราวห้ากิโลเมตรครึ่ง เป็นทางชันสลับบันไดหินและรากไม้จนถึงจุดที่เรียกว่าหลังแป จากนั้นยังต้องเดินบนที่ราบยอดต่ออีกราวสามกิโลเมตรครึ่งกว่าจะถึงศูนย์วังกวางที่เป็นลานกางเต็นท์และบ้านพัก บนยอดเป็นที่ราบกว้างมีทุ่งหญ้า ป่าสน ลำธาร และจุดชมวิวหลายแห่ง ไฮไลต์ที่คนพูดถึงมากที่สุดคือผาหล่มสักซึ่งเป็นหน้าผายื่นเหนือทะเลภูเขา จุดชมพระอาทิตย์ตกที่สวยจุดหนึ่งของไทย และผานกแอ่นสำหรับชมพระอาทิตย์ขึ้นตอนเช้า

สิ่งที่ทำให้ภูกระดึงต่างจากภูอื่นในเลยคือระบบลูกหาบ นักท่องเที่ยวเดินขึ้นเองด้วยสัมภาระเบา ๆ ส่วนของหนักอย่างเต็นท์ ถุงนอน อาหาร และกระเป๋าจ้างลูกหาบชาวบ้านแบกขึ้นไปให้ที่วังกวาง คิดค่าจ้างตามน้ำหนักเป็นกิโลกรัม จึงควรชั่งของและตัดสิ่งที่ไม่จำเป็นออกก่อนเพื่อคุมค่าใช้จ่าย ทริปภูกระดึงจึงมักเป็นอย่างน้อยสองวันหนึ่งคืน วันแรกเดินขึ้นและพักบนยอด วันรุ่งขึ้นเดินเที่ยวจุดชมวิวรอบที่ราบก่อนเดินลง หลายคนต่อเป็นสามวันเพื่อเก็บน้ำตกและผาให้ครบโดยไม่ต้องเร่ง เพราะระยะทางบนยอดระหว่างจุดต่าง ๆ ก็ไกลพอสมควร

สิ่งที่ต้องบอกกันตรง ๆ ก่อนตัดสินใจคือการเดินขึ้นหนักจริง ทางชันช่วงใกล้หลังแปเล่นเอาหลายคนหอบและใช้เวลาห้าถึงเจ็ดชั่วโมง คนที่ไม่ค่อยได้ออกกำลังกายควรฝึกเดินและเตรียมสภาพร่างกายล่วงหน้า ใส่รองเท้าเกาะพื้นดีและพกน้ำให้พอ ตลอดทางมีจุดพักและร้านขายน้ำเป็นระยะช่วยได้มาก อีกเรื่องคือฤดูกาล อุทยานเปิดให้ขึ้นราวเดือนตุลาคมถึงพฤษภาคม และปิดพักฟื้นป่าช่วงหน้าฝนประมาณมิถุนายนถึงกันยายน จึงต้องเช็กวันเปิด-ปิดและจองที่พักหรือลานกางเต็นท์ล่วงหน้าโดยเฉพาะช่วงหยุดยาวและปลายปีที่คนแน่นมาก ที่พักบนยอดเป็นแบบพื้นฐาน หน้าหนาวหนาวจัด และถ้าเข่าหรือหัวใจมีปัญหาควรปรึกษาแพทย์ก่อน เพราะทั้งขาขึ้นและขาลงกดดันข้อเข่าไม่น้อย

ถ้าอยากได้ทะเลหมอกและอากาศหนาวแต่ไม่อยากเดินขึ้นเขาเป็นวัน ภูเรือคือคำตอบที่ตรงข้ามกับภูกระดึงเลย เพราะขับรถขึ้นได้จนเกือบถึงยอดที่สูงราวหนึ่งพันสามร้อยหกสิบห้าเมตรจากระดับน้ำทะเล จุดที่คนตั้งใจมาคือการรอชมพระอาทิตย์ขึ้นเหนือทะเลหมอกในเช้ามืดหน้าหนาว เมื่อฟ้าเริ่มสาง ไอหมอกจะลอยคลุมหุบเขาด้านล่างแล้วค่อย ๆ เปิดออกพร้อมแสงแรกของวัน บนยอดยังมีจุดชมวิวและลานหินหลายแห่งให้เดินเล่นถ่ายรูป เช่น หน้าผาสัมพันธ์และผาโหล่นน้อย ชื่อเสียงอีกอย่างของภูเรือคือเป็นจุดที่อากาศหนาวที่สุดแห่งหนึ่งของไทย บางปีอุณหภูมิลดต่ำจนเกิดแม่คะนิ้งบนยอดหญ้า

ช่วงที่คนนิยมขึ้นมากที่สุดคือปลายฝนต้นหนาวจนถึงหน้าหนาว ราวเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ เพราะอากาศเย็นสบายและมีโอกาสเจอทะเลหมอกสูง เดินทางได้ทั้งขับรถส่วนตัวขึ้นเอง หรือเหมารถ-จองทัวร์จากตัวเมืองเลยและเชียงคานที่มักจับคู่ภูเรือกับที่เที่ยวใกล้เคียง ผู้ที่อยากอยู่รับเช้ามืดบนยอดนิยมกางเต็นท์หรือพักบ้านพักในเขตอุทยานฯ ซึ่งต้องจองล่วงหน้าโดยเฉพาะช่วงไฮซีซัน การเข้าเขตอุทยานฯ มีค่าธรรมเนียมตามอัตราของกรมอุทยานฯ คนไทยและต่างชาติจ่ายคนละราคาและคิดค่านำรถเข้าเพิ่ม ควรเตรียมเงินสดส่วนนี้ไว้

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้แบบตรงไปตรงมา คือหน้าหนาวบนยอดภูเรือหนาวจัดจริง โดยเฉพาะเช้ามืดที่ลมแรง อุณหภูมิอาจลงใกล้ศูนย์องศาในบางวัน ต้องเตรียมเสื้อกันหนาวหนา ๆ หมวก และถุงมือไปให้พร้อม ช่วงวันหยุดยาวและเทศกาลหน้าหนาวคนขึ้นเยอะมาก รถติดสะสมตั้งแต่ทางขึ้นจนถึงจุดจอด และจุดชมพระอาทิตย์ขึ้นก็แน่นจนต้องไปจับที่แต่เนิ่น ๆ ทะเลหมอกเองก็ไม่การันตีทุกวัน ขึ้นอยู่กับสภาพอากาศ บางเช้าฟ้าโปร่งไม่มีหมอกหรือมีเมฆบัง นอกจากนี้ถนนช่วงขึ้นยอดบางตอนแคบและชัน คนขับควรคุ้นกับการขับทางเขาและเช็กสภาพรถ โดยเฉพาะเบรก ก่อนขึ้น

ภูป่าเปาะได้ฉายา “ฟูจิเมืองเลย” เพราะเวลามองจากจุดชมวิวจะเห็นภูหอ ภูเขายอดตัดของอำเภอภูหลวงตั้งอยู่ไกล ๆ เมื่อมีทะเลหมอกลอยคลุมฐานภูในเช้าหน้าหนาว ทรงของภูหอที่โผล่พ้นหมอกจะดูคล้ายภูเขาไฟฟูจิของญี่ปุ่นจนกลายเป็นภาพจำของที่นี่ ตัวภูป่าเปาะอยู่ที่บ้านผาหวาย ตำบลปวนพุ อำเภอหนองหิน ห่างจากตัวเมืองเลยราว 45 กิโลเมตร บนภูมีจุดชมวิวทั้งหมด 4 จุด แต่ละจุดห่างกันราว 200-300 เมตร คนส่วนใหญ่นิยมขึ้นไปถึงจุดที่ 4 ซึ่งเห็นวิวรอบทิศ และเป็นมุมที่ถ่ายภูหอกับทะเลหมอกได้สวยที่สุด

จุดที่ทำให้ภูป่าเปาะต่างจากภูกระดึงและภูเรืออย่างชัดเจนคือวิธีขึ้นภู เพราะทางขึ้นชันและเป็นดินลูกรัง รถทั่วไปขึ้นเองไม่สะดวก ต้องนั่งรถอีแต๊กของวิสาหกิจชุมชนบ้านผาหวายที่ชาวบ้านในพื้นที่ให้บริการ ค่าบริการอยู่ที่ราวคนละหกสิบบาทสำหรับผู้ใหญ่และสี่สิบบาทสำหรับเด็ก นั่งได้ราวเจ็ดถึงเก้าคนต่อคัน เงินส่วนนี้กลับเข้าชุมชนโดยตรง ใครไม่อยากขับรถเองจากตัวเมืองก็มีทัวร์แบบเหมารวมรับส่งให้เลือก ช่วงเวลาที่คุ้มที่สุดคือไปให้ถึงก่อนพระอาทิตย์ขึ้น เพราะทะเลหมอกจะหนาที่สุดตอนเช้ามืดแล้วค่อย ๆ จางเมื่อแดดขึ้น หากไปสายเกินไปมักเหลือแต่วิวภูเขาโล่ง ๆ ไม่มีหมอกให้ถ่าย

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ตามตรงคือทะเลหมอกเป็นปรากฏการณ์ตามฤดูกาล เห็นชัดเฉพาะช่วงหน้าหนาวราวเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ และเฉพาะเช้าตรู่ที่อากาศเอื้อ บางวันแม้เป็นหน้าหนาวก็อาจไม่มีหมอกเลย จึงไม่ควรคาดหวังว่าจะเจอทุกครั้ง หน้าฝนและหน้าร้อนยังขึ้นไปชมวิวเขียว ๆ กับทุ่งได้ แต่โอกาสเจอหมอกน้อยลงมาก อีกเรื่องคือช่วงไฮซีซันหน้าหนาวคนขึ้นภูเยอะ ต้องรอคิวรถอีแต๊กและจุดชมวิวที่ 4 ค่อนข้างแน่น การไปวันธรรมดาหรือไปให้เช้ากว่าคนอื่นจะช่วยได้มาก บนภูอากาศเย็นและลมแรง ควรเตรียมเสื้อกันหนาว และสวมรองเท้าที่เดินทางดินลูกรังได้สะดวก

สวนหินผางามได้ฉายาว่า “คุนหมิงเมืองเลย” เพราะเป็นพื้นที่ป่าหินปูนที่ยอดหินแหลมคมโผล่ขึ้นมาเป็นแนวคล้ายป่าหินที่เมืองคุนหมิงของจีน อยู่ในอำเภอหนองหิน แถบเดียวกับภูป่าเปาะ จุดเด่นคือได้เดินลัดเลาะไปตามช่องหินและซอกหินที่เรียงตัวซับซ้อนจนคล้ายเขาวงกต สลับกับต้นไม้และเถาวัลย์ที่ขึ้นแทรกตามซอก บรรยากาศร่มครึ้มต่างจากการขึ้นภูโล่ง ๆ อย่างภูเรือหรือภูป่าเปาะ ที่นี่เหมาะกับคนที่อยากได้กิจกรรมกลางแจ้งแบบเดินเบา ๆ ชมความแปลกของหิน ไม่ต้องปีนป่ายหรือเดินขึ้นเขาชันเป็นวันเหมือนภูกระดึง

สิ่งที่ทำให้สวนหินผางามต่างจากอีกสามที่คือระบบไกด์ท้องถิ่น เพราะเส้นทางในสวนหินคดเคี้ยวและมีช่องหินแคบหลายจุดจนหลงได้ง่าย ทางสวนจึงให้ชาวบ้านในพื้นที่นำทางเป็นรอบ ๆ ไกด์จะพาเดินตามเส้นทางที่ปลอดภัย เล่าเรื่องหินและจุดถ่ายรูป และคอยช่วยตรงช่วงที่ต้องมุดหรือปีนข้ามหินเตี้ย ๆ ค่าเข้าและค่าบำรุงสถานที่ไม่แพง ส่วนค่าไกด์มักคิดเป็นกลุ่มต่อรอบ จึงคุ้มกว่าถ้ามากันหลายคน หลายคนนิยมเที่ยวสวนหินผางามต่อกับภูป่าเปาะในทริปเดียว เพราะอยู่ใกล้กัน โดยขึ้นภูป่าเปาะดูทะเลหมอกตอนเช้ามืดแล้วค่อยมาเดินสวนหินตอนสายที่แดดยังไม่แรงมาก

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ตรง ๆ คือถึงจะไม่ใช่การเดินป่าหนัก แต่เส้นทางในสวนหินก็มีช่วงที่ต้องเลาะช่องหินแคบ ก้มมุด และเดินบนพื้นต่างระดับที่อาจลื่นได้ ควรสวมรองเท้าที่เกาะพื้นดีและระวังหัวกับเข่า คนที่ตัวใหญ่หรือกลัวที่แคบอาจรู้สึกอึดอัดในบางช่วง ช่วงหน้าฝนหินและพื้นดินจะลื่นกว่าปกติ ต้องเดินระวังมากขึ้น ส่วนหน้าร้อนกลางวันจะร้อนและอบในซอกหิน แนะนำให้ไปช่วงเช้าหรือปลายฝนต้นหนาวที่อากาศกำลังดี พกน้ำติดตัว และควรเดินตามไกด์ตลอด ไม่แยกออกไปเองเพราะทางในสวนหินหลงง่ายจริง