มัสยิดกลางจังหวัดปัตตานี
โดมเขียวริมสระสะท้อนเงา คู่เมืองปัตตานี

หัวใจของแลนด์มาร์กนี้คือตัวอาคารมัสยิดทรงสถาปัตยกรรมอิสลาม โดมกลางขนาดใหญ่สีเขียวขนาบด้วยโดมบริวารและหอคอยมินาเรตทรงสูงสองข้าง ผนังตกแต่งลวดลายและซุ้มโค้งแบบอิสลาม ด้านหน้ามัสยิดคือจุดที่ทำให้ที่นี่ต่างจากมัสยิดทั่วไป นั่นคือสระน้ำสี่เหลี่ยมยาวที่ทอดตัวตรงหน้าองค์มัสยิด เมื่อผิวน้ำนิ่งในวันฟ้าโปร่ง จะสะท้อนเงาโดมและหอคอยลงบนน้ำเป็นภาพสมมาตรสวยงาม จนคนตั้งฉายาเปรียบกับทัชมาฮาลของอินเดีย มุมถ่ายรูปที่คนนิยมที่สุดคือยืนที่ปลายสระด้านตรงข้าม เก็บภาพองค์มัสยิดพร้อมเงาสะท้อนเต็มสระในเฟรมเดียว ช่วงเช้าและช่วงเย็นแดดไม่แรง ผิวน้ำนิ่ง จะได้ภาพที่สวยที่สุด

มากกว่าความสวย มัสยิดกลางปัตตานีคือศูนย์กลางทางจิตวิญญาณของจังหวัด เป็นมัสยิดประจำจังหวัดที่ชาวมุสลิมในพื้นที่ใช้ประกอบศาสนกิจจริงทุกวัน ทั้งการละหมาดห้าเวลา การละหมาดวันศุกร์ที่คนมารวมกันจำนวนมาก และงานสำคัญทางศาสนาตลอดปี การมาเยือนที่นี่จึงเป็นโอกาสได้สัมผัสวิถีชีวิตและวัฒนธรรมมุสลิมของชายแดนใต้แบบใกล้ชิด ไม่ใช่แค่มาถ่ายรูปแล้วไป ควรเข้าใจว่านักท่องเที่ยวคือผู้มาเยือนศาสนสถานของคนอื่น การวางตัวสุภาพและเคารพสถานที่จึงเป็นเรื่องสำคัญที่สุด

เรื่องมารยาทการเข้าชมที่ต้องรู้ก่อนไปมีหลายข้อ ข้อแรกคือการแต่งกาย ควรแต่งกายสุภาพมิดชิด งดเสื้อสายเดี่ยว เสื้อแขนกุด กางเกงหรือกระโปรงสั้นเหนือเข่า สุภาพสตรีควรมีผ้าคลุมศีรษะปิดผม (ฮิญาบหรือผ้าคลุมไหล่ที่นำมาคลุมผมได้) เมื่อเข้าเขตมัสยิด ข้อสองคือต้องถอดรองเท้าก่อนเข้าตัวอาคารเสมอ ข้อสามคือเลี่ยงช่วงเวลาละหมาด โดยเฉพาะละหมาดวันศุกร์ช่วงเที่ยง เพราะเป็นเวลาที่ผู้มาประกอบศาสนกิจใช้พื้นที่ นักท่องเที่ยวไม่ควรรบกวน โดยทั่วไปวันศุกร์มัสยิดจะไม่เปิดให้นักท่องเที่ยวเข้าชมภายใน เพราะเป็นวันละหมาดใหญ่ ควรเลือกไปวันอื่นแทน และหากไม่ใช่มุสลิม บางส่วนภายในอาจสงวนไว้เฉพาะผู้มาละหมาด ควรสอบถามหรือสังเกตป้ายและปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ นอกจากนี้ควรพูดคุยเบา ๆ ไม่ส่งเสียงดัง และขออนุญาตก่อนถ่ายภาพผู้คนที่กำลังประกอบศาสนกิจ