เที่ยวแพร่
ไปไหนดี

แพะเมืองผีคือหมุดที่คนพูดถึงมากที่สุดเวลานึกถึงแพร่ เป็นวนอุทยานที่มีเสาดินและหน้าผาดินรูปทรงประหลาด เกิดจากชั้นดินและหินทรายอ่อนที่ถูกน้ำฝนและลมกัดเซาะมานานจนกลายเป็นแท่งดินยอดแหลม บางต้นมีก้อนหินแข็งวางอยู่บนยอดคล้ายหมวก ทำหน้าที่กันไม่ให้ดินใต้ก้อนถูกชะไปเร็วเท่าดินรอบข้าง เดินเข้าไปในเขตนี้แล้วรู้สึกเหมือนหลุดเข้าไปในภูมิประเทศคนละแบบกับป่าเหนือทั่วไป ชื่อ "แพะเมืองผี" มาจากคำเมืองที่ "แพะ" หมายถึงป่าละเมาะ รวมกับความเงียบวังเวงของสถานที่จนคนแต่ก่อนเล่าต่อกันว่าน่ากลัว

เส้นทางเดินชมจัดไว้เป็นวงรอบ เดินไม่นานก็เห็นจุดเด่นได้เกือบครบ ทั้งลานเสาดิน หน้าผาดินสูง และจุดชมวิวที่มองเห็นกลุ่มเสาดินเป็นวงกว้าง เหมาะกับคนที่อยากได้ภาพถ่ายแนวธรรมชาติแปลกตาโดยไม่ต้องเดินป่าหนัก ผู้ใหญ่และเด็กโตเดินได้สบาย เพราะทางส่วนใหญ่เป็นทางดินและบันไดที่ทำไว้ให้ ช่วงที่สวยที่สุดคือตอนเช้าและช่วงเย็นที่แดดเฉียงทำให้เสาดินมีมิติและเงาชัด ส่วนสีดินจะสดที่สุดหลังหน้าฝนที่ดินยังไม่แห้งจนซีด

สิ่งที่ควรรู้แบบตรง ๆ คือแพะเมืองผีอยู่นอกเมืองราว 12 กิโลเมตร และรถสาธารณะเข้าถึงไม่สะดวก คนไม่มีรถส่วนตัวควรเช่ามอเตอร์ไซค์หรือเหมารถไป กลางวันแดดค่อนข้างแรงและมีเงาไม้น้อยในลานเสาดิน ควรเตรียมหมวก น้ำดื่ม และครีมกันแดด หน้าฝนทางดินอาจลื่นและบางช่วงเดินลำบาก ควรใส่รองเท้าที่เกาะพื้นดี และไม่ควรปีนหรือจับเสาดินเพราะเปราะและพังง่าย ทั้งยังเป็นการเร่งให้ธรรมชาติที่ใช้เวลาก่อตัวนานเสียหายเร็วขึ้น

ถ้าอยากเข้าใจว่าทำไมแพร่ถึงได้ชื่อเรื่องเรือนไม้เก่า ให้เริ่มที่คุ้มเจ้าหลวง อาคารสองชั้นทรงยุโรปผสมล้านนาที่สร้างในสมัยเจ้าหลวงเมืองแพร่องค์สุดท้าย ตัวอาคารก่ออิฐฉาบปูนแต่ประดับด้วยงานไม้ฉลุลวดลายอ่อนช้อยตามช่องลมและระเบียง ภายในเปิดเป็นพิพิธภัณฑ์ให้เดินชมข้าวของเครื่องใช้ ภาพถ่ายเก่า และห้องต่าง ๆ ที่จัดแสดงเรื่องราวของเมืองแพร่ จุดที่คนพูดถึงคือใต้ถุนที่เคยใช้เป็นที่คุมขังนักโทษในอดีต ทำให้ที่นี่มีทั้งความสวยงามและเรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์ปนกัน

เดินหรือขับต่อไม่ไกลคือบ้านวงศ์บุรี เรือนไม้สักสองชั้นทาสีชมพูอ่อนที่สร้างโดยตระกูลคหบดีค้าไม้ของเมือง ถือเป็นบ้านไม้สักที่สมบูรณ์และสวยที่สุดหลังหนึ่งของแพร่ จุดเด่นคืองานไม้ฉลุที่หน้าจั่ว ช่องลม และชายคาที่ละเอียดจนเหมือนลูกไม้ ภายในยังเก็บเฟอร์นิเจอร์ ของสะสม และเอกสารเก่าของตระกูลไว้ให้ชม หลายคนที่ไปมาชอบตรงที่ได้เห็นวิถีชีวิตคหบดีเมืองเหนือสมัยก่อนแบบจับต้องได้ และเป็นมุมถ่ายภาพย้อนยุคที่สวยทั้งภายนอกและภายใน

ข้อดีของสายนี้คือทั้งสองแห่งอยู่ในเขตเมืองเก่า เดินหรือขับสั้น ๆ ถึงกัน เหมาะกับคนไม่มีรถและเก็บได้ในครึ่งวัน สิ่งที่ควรรู้คือทั้งสองที่เป็นอาคารอนุรักษ์ พื้นไม้และบันไดเก่าจึงควรเดินเบามือเบาเท้า บางห้องห้ามถ่ายภาพหรือห้ามจับสิ่งของ ควรดูป้ายและทำตามที่เจ้าหน้าที่แจ้ง บ้านวงศ์บุรีมีค่าเข้าชมเล็กน้อยและมีเวลาเปิด-ปิดที่ควรเช็กก่อน โดยเฉพาะช่วงกลางวันถึงบ่ายที่แสงเข้าเรือนไม้สวยและเหมาะกับการถ่ายภาพมากที่สุด

วัดพระธาตุช่อแฮเป็นวัดคู่บ้านคู่เมืองแพร่ที่คนมาแพร่ตั้งใจแวะกันแทบทุกคน จุดหมายหลักคือองค์พระธาตุเจดีย์ทรงล้านนาหุ้มทองจังโก ตั้งเด่นบนเนินในเขตวัด รอบองค์พระธาตุมีรั้วและซุ้มให้เดินประทักษิณกราบไหว้ พระธาตุช่อแฮยังเป็นพระธาตุประจำปีขาลตามความเชื่อเรื่องพระธาตุประจำปีเกิด คนที่เกิดปีเสือจึงนิยมมาสักการะสักครั้งในชีวิต ชื่อ "ช่อแฮ" มาจากผ้าแพรหรือธงที่ผู้คนนำมาถวายบูชาองค์พระธาตุมาแต่โบราณ

นอกจากองค์พระธาตุ ในเขตวัดยังมีพระอุโบสถและวิหารที่ตกแต่งด้วยงานปูนปั้น ลายทอง และกระจกสีแบบล้านนาให้เดินชม บรรยากาศโดยรวมเป็นวัดบนเนินที่ร่มรื่น มีบันไดนาคทอดขึ้นสู่ลานวัด และมีจุดให้จุดธูปเทียนบูชาและแขวนระฆังตามความเชื่อ ช่วงที่คึกคักที่สุดคืองานประเพณีไหว้พระธาตุช่อแฮราวเดือนกุมภาพันธ์ถึงมีนาคม ซึ่งมีขบวนแห่และผู้คนจากทั่วภาคเหนือมาร่วมงานจำนวนมาก

สิ่งที่ควรรู้คือช่อแฮอยู่นอกเมืองราว 9 กิโลเมตร มีรถสองแถวและรถรับจ้างวิ่งบ้าง แต่คนมีรถหรือเช่ามอเตอร์ไซค์จะสะดวกกว่า เพราะเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ ควรแต่งกายสุภาพ ปิดไหล่ปิดเข่า และถอดรองเท้าก่อนขึ้นวิหาร ช่วงเช้าก่อนสายอากาศยังไม่ร้อนและคนยังไม่มาก เดินกราบพระธาตุและถ่ายภาพได้สบายที่สุด ส่วนช่วงงานประเพณีและวันหยุดยาวคนเยอะ ที่จอดรถเต็มเร็ว และร้านค้าหน้าวัดค่อนข้างพลุกพล่าน ควรเผื่อเวลาและใจเย็นกับความหนาแน่น

ถ้าอยากได้ทริปแบบสบาย ๆ ไม่ต้องขับไกล สายเมืองเก่ากับผ้าหม้อห้อมคือคำตอบ เริ่มจากเขตเมืองเก่าแพร่ที่ยังมีคูน้ำและกำแพงดินโบราณล้อมรอบ เดินเล่นในเมืองจะเจอทั้งประตูชัยประตูเมืองเก่า วัดสำคัญอย่างวัดพระนอนและวัดจอมสวรรค์ที่มีเจดีย์และวิหารไม้สไตล์พม่า รวมถึงบ้านไม้เก่าและร้านกาแฟที่เปิดในเรือนเดิม เสน่ห์ของเมืองเก่าแพร่คือยังไม่พลุกพล่านเหมือนเมืองท่องเที่ยวใหญ่ เดินได้เรื่อย ๆ ในจังหวะช้า ๆ เห็นวิถีคนเมืองจริงปนกับร่องรอยประวัติศาสตร์

ของขึ้นชื่อที่ผูกกับแพร่มานานคือผ้าหม้อห้อม ผ้าฝ้ายย้อมครามสีน้ำเงินเข้มที่ชาวไทพวนบ้านทุ่งโฮ้งทำสืบต่อกันมาหลายชั่วอายุคน คำว่าหม้อห้อมมาจาก "หม้อ" ที่ใช้ย้อมกับต้น "ห้อม" ที่ให้สีคราม หมู่บ้านทุ่งโฮ้งอยู่ชานเมืองห่างออกไปราว 4 กิโลเมตร มีร้านผ้าหม้อห้อมเรียงรายให้เลือกซื้อทั้งเสื้อ ผ้าพันคอ และของแต่งบ้าน หลายร้านเปิดให้ลองเป็นเวิร์กช็อปย้อมผ้าด้วยตัวเอง มัดลายแล้วจุ่มลงหม้อครามได้ผ้าผืนเดียวในโลกกลับบ้าน เหมาะกับคนที่อยากได้กิจกรรมทำมือและของฝากที่มีเรื่องราว

ข้อดีของสายนี้คือปรับได้ตามเวลาที่มี เดินเมืองเก่าอย่างเดียวก็ได้ครึ่งวัน หรือเติมเวิร์กช็อปหม้อห้อมให้เต็มวัน และส่วนใหญ่อยู่ในหรือใกล้เมืองจึงไม่ต้องมีรถก็ไหว สิ่งที่ควรรู้คือร้านผ้าและเวิร์กช็อปบางแห่งควรโทรจองล่วงหน้าโดยเฉพาะวันธรรมดาหรือช่วงคนน้อย สีครามจากธรรมชาติติดมือและเสื้อผ้าได้ ควรใส่ชุดที่เปื้อนได้เวลาไปย้อมผ้า และผ้าย้อมครามแท้ช่วงแรกอาจตกสีเล็กน้อย ควรซักแยกในครั้งแรก ๆ ส่วนการเดินเมืองเก่ากลางวันแดดแรง แนะนำช่วงเย็นที่อากาศเย็นลงและแสงสวยกว่า