เที่ยวอุทยาน
เขาสามร้อยยอด ไปจุดไหนดี

ถ้ำพระยานครเป็นจุดที่ทำให้เขาสามร้อยยอดเป็นที่รู้จักในวงกว้าง จุดขายคือพระที่นั่งคูหาคฤหาสน์ ศาลาไม้จตุรมุขทรงไทยที่สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 ตั้งอยู่กลางถ้ำใหญ่ที่มีช่องเปิดบนเพดาน ทำให้ช่วงสายมีลำแสงอาทิตย์ลอดลงมาต้องหลังคาศาลาพอดี กลายเป็นภาพที่คนตั้งใจเดินทางมาถ่ายกันเยอะที่สุดของอุทยาน ตัวถ้ำอยู่ในภูเขาริมทะเลเขตบ้านบางปู การเข้าถึงมีสองทางหลัก คือนั่งเรือหางยาวจากหาดบางปูอ้อมเขาไปลงที่หาดแหลมศาลา หรือเดินข้ามเขาจากบางปูลงหาดแหลมศาลาเอง จากนั้นทั้งสองทางต้องเดินปีนขึ้นเขาต่อไปอีกช่วงหนึ่งกว่าจะถึงปากถ้ำ เทียบกับอีกสามจุดในบทความนี้ ถ้ำพระยานครใช้แรงมากที่สุด แต่ก็ให้ภาพที่จำได้ไม่ลืมเช่นกัน

วิธีเที่ยวที่นิยมคือเริ่มจากหาดบางปู ถ้าไม่อยากเดินข้ามเขาช่วงแรกให้นั่งเรือหางยาวไปลงหาดแหลมศาลาแล้วค่อยเดินขึ้นถ้ำ ทางขึ้นถ้ำเป็นทางปีนเขาที่มีบันไดและหินสลับกันราว 430 เมตร ชันพอสมควรและลื่นได้ถ้าฝนตก ควรใส่รองเท้าผ้าใบหรือรองเท้าที่เกาะพื้นดี ช่วงเวลาที่คนตั้งใจมากันคือราว 10.00 ถึง 11.00 น. เพราะเป็นช่วงที่แสงอาทิตย์ทำมุมลงมาต้องพระที่นั่งพอดี ให้ภาพลำแสงที่ชัดที่สุด แต่ก็เป็นช่วงที่คนแน่นที่สุดด้วย การไปช่วงหน้าแล้งราวเดือนพฤศจิกายนถึงเมษายนจะเดินสบายกว่าและทะเลนิ่งเรือออกได้ง่าย ควรเช็กเวลาเปิด-ปิดและสภาพอากาศกับทางอุทยานก่อนไป โดยเฉพาะเรื่องเรือที่ขึ้นกับคลื่นลม

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือจุดนี้ต้องใช้แรงจริง ทางขึ้นถ้ำชันและร้อน คนที่มีปัญหาเข่า หัวใจ หรือพาผู้สูงอายุและเด็กเล็กมาควรประเมินร่างกายก่อน และเผื่อเวลาให้เดินช้า ๆ ข้อสองคือลำแสงลงถ้ำขึ้นอยู่กับสภาพอากาศ วันที่ฟ้าปิดหรือมีเมฆมากอาจไม่เห็นลำแสงชัดอย่างในรูปที่เห็นกันทั่วไป จึงไม่การันตีทุกวัน ข้อสามคือช่วงวันหยุดยาวคนจะเยอะมาก ทั้งคิวเรือ ทางเดินขึ้นถ้ำ และมุมถ่ายรูปในถ้ำต้องรอ ใครอยากได้บรรยากาศสบาย ๆ ควรไปวันธรรมดาและออกเช้า และควรเตรียมน้ำดื่ม หมวก กับรองเท้าที่เดินเขาได้ไปเอง เพราะบนถ้ำไม่มีร้านค้า

บึงบัวเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำขนาดใหญ่ในเขตอุทยานเขาสามร้อยยอด เป็นคนละแนวกับถ้ำพระยานครอย่างชัดเจน เพราะที่นี่ไม่ต้องปีนเขาเลย จุดเด่นคือสะพานไม้ที่ทอดยาวเข้าไปกลางทุ่งบัว ให้เดินเข้าไปถ่ายรูปดอกบัวที่ขึ้นเต็มผืนน้ำ โดยมีภูเขาหินปูนของเขาสามร้อยยอดเป็นฉากหลัง บริเวณนี้ยังเป็นแหล่งดูนกน้ำและนกอพยพที่คนเล่นกล้องนิยมมากัน เพราะมีทั้งนกอีโก้ง นกกาบบัว และนกน้ำอีกหลายชนิดตามฤดูกาล บรรยากาศโดยรวมเงียบสงบ เหมาะกับการเดินเล่นช้า ๆ ในตอนเช้าหรือเย็น มากกว่าจะเป็นจุดหวือหวา เทียบกับถ้ำพระยานครที่เน้นความอลังการและใช้แรง บึงบัวเด่นเรื่องความสบายและได้ใกล้ชิดธรรมชาติแบบไม่เหนื่อย

วิธีเที่ยวที่ลงตัวคือขับรถมาเอง เพราะจุดต่าง ๆ ในอุทยานกระจายกันและรถสาธารณะเข้าถึงยาก มีรถแล้วจะแวะบึงบัวเป็นจุดเดินเบา ๆ คั่นกับจุดที่ใช้แรงมากอย่างถ้ำพระยานครได้ดี ช่วงเวลาที่สวยที่สุดคือเช้าตรู่ที่อากาศเย็นและนกออกหากิน หรือช่วงเย็นก่อนพระอาทิตย์ตกที่แสงนุ่มเหมาะถ่ายรูปทุ่งบัว สำหรับดอกบัว ช่วงที่บานสวยและน้ำในบึงเต็มมักเป็นปลายฝนต้นหนาวราวเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ ส่วนคนที่ตั้งใจมาดูนกควรพกกล้องซูมหรือกล้องส่องทางไกลมาด้วย และเดินเบา ๆ ไม่ส่งเสียงดังเพื่อไม่ให้นกตกใจบิน การเช็กสภาพน้ำในบึงกับทางอุทยานก่อนไปจะช่วยไม่ให้ผิดหวัง เพราะบางช่วงหน้าแล้งจัดน้ำอาจลดและบัวน้อยลง

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือปริมาณดอกบัวและน้ำในบึงเปลี่ยนตามฤดู บางช่วงที่น้ำน้อยหรือหมดฤดูบัว ภาพทุ่งบัวอาจไม่เต็มอย่างในรูปที่เห็นกันบ่อย ๆ จึงควรเช็กช่วงเวลาก่อนไป ข้อสองคือสะพานไม้บางช่วงเป็นทางเดินกลางแดด ไม่มีที่ร่มมากนัก ควรมาช่วงเช้าหรือเย็น เตรียมหมวก แว่นกันแดด และน้ำดื่มไปด้วย ข้อสามคือแม้จะเดินสบาย แต่ก็ควรระวังพื้นสะพานไม้ที่อาจลื่นช่วงเช้าที่มีน้ำค้างหรือหลังฝน และดูแลเด็กเล็กไม่ให้วิ่งบนสะพาน เพราะข้างทางเป็นน้ำ โดยรวมบึงบัวเป็นจุดที่เที่ยวง่ายและปลอดภัย เหมาะเป็นตัวเลือกสำหรับคนที่อยากได้ธรรมชาติแบบไม่ต้องออกแรงมาก

หาดแหลมศาลาเป็นหาดเล็กที่ซ่อนอยู่ในอ้อมภูเขาหินปูนของเขาสามร้อยยอด จุดเด่นคือความเงียบและฉากหลังที่เป็นเขาโอบรอบหาด ทำให้เป็นหาดที่ต่างจากหาดทั่วไปตรงที่ต้องตั้งใจเดินทางเข้าไปถึงจะเจอ การเข้าถึงทำได้สองทางเหมือนถ้ำพระยานคร คือนั่งเรือหางยาวจากหาดบางปูอ้อมเขาเข้ามา หรือเดินข้ามเขาจากบางปูลงมาที่หาด หาดแหลมศาลายังเป็นจุดตั้งต้นสำคัญ เพราะทางขึ้นถ้ำพระยานครเริ่มจากหาดนี้ หลายคนจึงใช้หาดแหลมศาลาเป็นทั้งจุดพักก่อนปีนถ้ำและจุดนั่งพักหลังลงจากถ้ำ บริเวณหาดมีศูนย์บริการนักท่องเที่ยว ลานพัก และร้านสวัสดิการเล็ก ๆ ของอุทยาน ส่วนหาดสามพระยาที่อยู่ในโซนใกล้กันเป็นหาดยาวที่ขับรถถึงได้และมีลานกางเต็นท์ เหมาะกับสายแคมป์ปิ้งที่อยากค้างคืนริมทะเลในเขตอุทยาน เทียบกับถ้ำพระยานครที่เน้นภาพและใช้แรง โซนหาดนี้เด่นเรื่องความเงียบและการพักผ่อน

วิธีเที่ยวที่ลงตัวคือวางหาดแหลมศาลาให้อยู่ในแผนเดียวกับถ้ำพระยานคร เพราะเป็นทางผ่านกันอยู่แล้ว มาถึงบางปูแล้วนั่งเรือหรือเดินข้ามเขาลงหาดแหลมศาลา พักเติมแรงที่หาดก่อน แล้วค่อยปีนขึ้นถ้ำ ขาลงก็แวะนั่งเล่นที่หาดได้อีกรอบ ส่วนใครที่อยากได้หาดแบบขับรถถึงและค้างคืนให้เลือกหาดสามพระยาที่มีลานกางเต็นท์ ช่วงเวลาที่เที่ยวสบายที่สุดคือเช้าถึงสายก่อนแดดแรง และควรมาช่วงหน้าแล้งราวเดือนพฤศจิกายนถึงเมษายนที่ทะเลนิ่งและเรือออกได้ง่าย เพราะการเข้าหาดแหลมศาลาด้วยเรือขึ้นอยู่กับคลื่นลมโดยตรง การเช็กสภาพอากาศและเวลาเรือกับทางอุทยานก่อนไปจะช่วยให้วางแผนได้แม่นขึ้น

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือหาดแหลมศาลาไม่ใช่หาดที่ขับรถถึงหน้าหาด ต้องนั่งเรือหรือเดินข้ามเขาเข้ามา ช่วงคลื่นลมแรงเรืออาจงดออกและต้องเดินข้ามเขาแทน ควรเผื่อแผนสำรองไว้ ข้อสองคือสิ่งอำนวยความสะดวกบนหาดมีจำกัดแบบหาดในเขตอุทยาน ร้านค้าไม่มาก ควรเตรียมน้ำดื่มและของกินติดตัวไปพอสมควร โดยเฉพาะถ้าจะปีนถ้ำต่อ ข้อสามคือการค้างคืนที่ลานกางเต็นท์หาดสามพระยาต้องเตรียมอุปกรณ์หรือติดต่อเช่าเต็นท์กับอุทยานล่วงหน้า และช่วงวันหยุดยาวลานเต็นท์เต็มเร็ว ควรจองหรือสอบถามก่อนเดินทาง โดยรวมโซนหาดนี้เหมาะกับคนที่อยากได้ความเงียบและธรรมชาติมากกว่าความสะดวกสบายแบบหาดในเมือง

จุดชมวิวเขาแดงอยู่ในเขตอำเภอกุยบุรี เป็นเนินเขาเตี้ยริมปากคลองเขาแดง จุดขายคือวิวมุมสูงที่มองลงไปเห็นแนวคลอง ทุ่งหญ้า ป่าชายเลน และทะเลรวมอยู่ในเฟรมเดียว ต่างจากถ้ำพระยานครที่ต้องปีนเขาหนักและหาดแหลมศาลาที่ต้องนั่งเรือ จุดชมวิวเขาแดงใช้แรงระดับปานกลาง มีทางเดินและบันไดขึ้นเนินช่วงสั้น ๆ ที่คนทั่วไปที่ร่างกายปกติเดินขึ้นได้ในเวลาไม่นาน ก็ได้วิวกว้างเป็นรางวัล บริเวณปากคลองเขาแดงด้านล่างยังมีกิจกรรมล่องเรือชมป่าชายเลนและวิถีชุมชนประมงเป็นตัวเลือกเสริม ส่วนโซนเขาเต่าที่อยู่ทางด้านหัวหิน-ปราณบุรีก็เป็นอีกจุดที่มีวิวทะเลและชุมชนประมงเล็ก ๆ ให้แวะ เทียบกับสามจุดก่อนหน้า เขาแดงเด่นเรื่องคุ้มแรง ใช้เวลาน้อยแต่ได้วิวกว้าง เหมาะกับคนที่อยากได้ภาพมุมสูงโดยไม่อยากเหนื่อยมาก

วิธีเที่ยวที่ลงตัวคือขับรถมาเองแล้วเดินขึ้นจุดชมวิวช่วงเช้าหรือเย็นที่แดดไม่แรง เพราะทางขึ้นส่วนใหญ่เป็นที่โล่ง ตอนกลางวันแดดจะร้อนและวิวมักมีหมอกแดดทำให้ถ่ายรูปได้ไม่ชัดเท่าช่วงเช้า-เย็น วันที่ฟ้าใสจะเห็นแนวทะเลกับทุ่งตัดกันชัดสวย ช่วงหน้าแล้งราวเดือนพฤศจิกายนถึงเมษายนฟ้าโปร่งกว่าและเดินสบายกว่าหน้าฝนที่ทางอาจลื่น ใครมีเวลาเหลือแนะนำให้จับคู่จุดชมวิวเขาแดงกับล่องเรือชมปากคลองเขาแดงในช่วงเวลาเดียวกัน จะได้เห็นทั้งวิวมุมสูงและวิถีป่าชายเลนจากระดับน้ำ ทำให้เข้าใจภูมิประเทศของอุทยานได้รอบด้านขึ้น และควรเผื่อเวลาสำหรับถ่ายรูปพระอาทิตย์ขึ้นหรือตกถ้าตั้งใจมาเก็บภาพแสงสวย

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือแม้จะเป็นเนินเตี้ย แต่ทางขึ้นก็มีช่วงชันและเป็นบันได-ทางหินอยู่บ้าง คนที่มีปัญหาเข่าหรือพาผู้สูงอายุมาควรเดินช้า ๆ และเผื่อเวลาพัก ข้อสองคือจุดชมวิวเป็นที่โล่งกลางแดด ควรมาช่วงเช้าหรือเย็นและเตรียมหมวก แว่นกันแดด กับน้ำดื่มไปด้วย ตอนเที่ยงแดดแรงและร้อนมาก ข้อสามคือความสวยของวิวขึ้นกับสภาพอากาศ วันที่ฟ้าปิดหรือมีหมอกแดดจะเห็นวิวไม่ชัดเท่าวันฟ้าใส และกิจกรรมล่องเรือปากคลองเขาแดงขึ้นกับระดับน้ำและคนพายเรือในพื้นที่ ควรสอบถามล่วงหน้า โดยรวมจุดชมวิวเขาแดงเป็นตัวเลือกที่คุ้มค่าสำหรับคนที่อยากได้วิวกว้างในเวลาสั้น ๆ และเที่ยวคู่กับจุดอื่นในอุทยานได้สบาย