🔄 อัปเดตล่าสุด 21 มิ.ย. 2026
พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านจ่าทวีไม่ใช่พิพิธภัณฑ์ที่รัฐสร้าง แต่เป็นของที่ชายคนหนึ่งเก็บมาด้วยมือตัวเอง จ่าสิบเอกทวี บูรณเขตต์ เป็นคนพิษณุโลกโดยกำเนิด เกิดที่บ้านครองเตาไห ตำบลหัวรอ เคยรับราชการทหารตำแหน่งช่างเขียน แล้วไปฝึกการหล่อโลหะกับกรมศิลปากร ได้เรียนวิชาปั้นจากอาจารย์ระดับ ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี จนกลายเป็นช่างหล่อพระพุทธชินราชจำลองที่ใกล้เคียงองค์จริงที่สุดคนหนึ่งของเมืองไทย ระหว่างทำงานช่าง ท่านก็ตระเวนเก็บข้าวของพื้นบ้านที่คนเริ่มทิ้งเริ่มเลิกใช้ เพราะกลัวว่าวันหนึ่งจะไม่มีใครจำได้ว่าคนรุ่นก่อนอยู่กันมายังไง
ปี 2566 ท่านได้รับการประกาศเป็น ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ และก่อนหน้านั้นยังเป็น "ศิลปาจารย์" คนแรกของประเทศ ฉะนั้นที่ที่เรากำลังจะเดินเข้าไปไม่ใช่แค่โกดังของเก่า แต่เป็นงานทั้งชีวิตของคนคนหนึ่งที่ตั้งใจรักษารากเหง้าของถิ่นไว้
ข้างในมีอะไรให้ดูบ้าง
พื้นที่จัดแสดงเป็นเรือนไม้ไทยหลายหลังในสวนร่มรื่น ของที่เก็บไว้รวมกันนับหมื่นชิ้น แบ่งคร่าว ๆ ตามวิถีชีวิต เดินดูช้า ๆ ได้เป็นชั่วโมง ไฮไลต์ที่คนชอบกันมีประมาณนี้
- เครื่องมือดักจับสัตว์ — กับดัก ลอบ ไซ แร้ว ที่คนสมัยก่อนใช้หากินในนาในป่า บางชิ้นออกแบบฉลาดจนคนยุคนี้ดูแล้วยังทึ่ง
- เครื่องจักสาน — กระบุง ตะกร้า งอบ เสื่อ สานจากไม้ไผ่และหวาย ลายมือคนเหนือตอนล่างแท้ ๆ
- เครื่องมือทำมาหากิน — เครื่องวิดน้ำเข้านาด้วยมือ เครื่องสีข้าวไม้ ครกกระเดื่อง อุปกรณ์ทำไร่ทำนายุคก่อนเครื่องจักร
- เครื่องปั้นดินเผาและเครื่องใช้ในครัว — หม้อ ไห โอ่ง เตาดิน ของใช้ในครัวเรือนที่เห็นแล้วนึกถึงบ้านยาย
- ข้าวของในชีวิตประจำวัน — เครื่องมือช่าง เครื่องดนตรี ของเล่นเด็ก เครื่องแต่งกาย ปะปนกันไปตามแต่ละเรือน
เดินยังไงให้ได้อรรถรส
ของที่นี่ไม่ได้มีป้ายอธิบายละเอียดทุกชิ้นแบบพิพิธภัณฑ์สมัยใหม่ ถ้ามากันหลายคนลองให้ผู้ใหญ่ที่เคยเห็นของพวกนี้สมัยเด็กเล่าให้ฟัง จะสนุกกว่าอ่านป้ายเยอะ เด็ก ๆ ก็จะได้เห็นของจริงที่เคยมีแค่ในหนังสือเรียน
อยากเที่ยว พิษณุโลก ให้สนุกขึ้น? จองทัวร์ & กิจกรรม
จองออนไลน์ล่วงหน้าผ่าน Klook หรือ GetYourGuide มักได้ราคาดีกว่าหน้างานและไม่ต้องต่อคิว เลือกเฉพาะกิจกรรมที่อยากทำจริง ๆ ราคาและที่ว่างดูสด ๆ ได้ในแต่ละเว็บ
โรงหล่อพระบูรณะไทย ฝั่งตรงข้าม
เยื้อง ๆ ฝั่งตรงข้ามพิพิธภัณฑ์คือ โรงหล่อพระบูรณะไทย ที่จ่าทวีตั้งขึ้นเอง เป็นที่หล่อพระพุทธชินราชจำลองส่งไปทั่วประเทศ ถ้าช่วงที่ไปมีช่างกำลังทำงาน จะได้เห็นขั้นตอนการปั้นหุ่น เข้าดินไฟ เทโลหะ ของจริงแบบที่หาดูยาก แนะนำให้เดินข้ามไปดูด้วย เพราะมันคืออีกครึ่งหนึ่งของเรื่องราว ครึ่งหนึ่งจ่าทวีเก็บอดีตไว้ อีกครึ่งท่านสร้างงานพุทธศิลป์ที่ยังมีชีวิตอยู่
เวลาเปิด ค่าเข้า และการเดินทาง
- เวลาเปิด: อังคาร–อาทิตย์ ประมาณ 08:30–16:30 น. (ปิดวันจันทร์) — ก่อนไปเช็กเพจเฟซบุ๊กของพิพิธภัณฑ์อีกทีเผื่อปรับเวลา
- ค่าเข้า: ผู้ใหญ่ราว 50 บาท เด็กราว 20 บาท (อาจปรับได้ตามช่วง)
- ที่ตั้ง: ถนนวิสุทธิกษัตริย์ ในเขตเทศบาลเมืองพิษณุโลก ห่างจากตัวเมืองและสถานีรถไฟไม่กี่กิโลเมตร
- การเดินทาง: นั่งรถแดง (สองแถว) ในเมือง แท็กซี่ หรือขับรถ/มอเตอร์ไซค์ไปเองสะดวกสุด มีที่จอดรถ
- ใช้เวลา: เดินดูแบบสบาย ๆ ราว 1–1.5 ชั่วโมง รวมโรงหล่อพระฝั่งตรงข้าม
เคล็ดลับช่วงเวลา
ของส่วนใหญ่อยู่ในเรือนไม้และในร่ม จึงไม่กลัวแดด แต่ช่วงบ่ายแก่ ๆ แสงในเรือนจะเริ่มน้อย ถ้าตั้งใจถ่ายรูปของจัดแสดงให้สวย แนะนำไปช่วงสายถึงบ่ายต้น ๆ ที่แสงยังดี
จับคู่เที่ยวที่ไหนต่อได้บ้าง
วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ (พระพุทธชินราช)
ไหว้พระคู่เมือง แล้วค่อยมาดูเบื้องหลังการหล่อพระที่โรงหล่อจ่าทวี เข้าใจเรื่องราวเชื่อมกันพอดี
ของกินตลาดริมน่านยามเย็น
ดูพิพิธภัณฑ์ช่วงกลางวันเสร็จ เย็นมาเดินกินของริมแม่น้ำน่าน ปิดท้ายวันแบบสบาย ๆ
สายบุญวัดในเมืองพิษณุโลก
พิษณุโลกมีวัดเก่าหลายแห่งในระยะใกล้ ต่อโปรแกรมไหว้พระชมศิลปะได้ในวันเดียว
สรุปสั้น ๆ พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านจ่าทวีคือที่เที่ยวที่ไม่หวือหวา แต่อยู่กับเรานานหลังเดินออกมา เพราะมันไม่ได้โชว์ของแพง แต่เล่าเรื่องคนธรรมดาที่อยู่บนแผ่นดินนี้มาก่อนเรา เหมาะกับคนที่อยากเข้าใจพิษณุโลกให้ลึกกว่าแค่ไหว้พระถ่ายรูป
วางแผนเที่ยวพิษณุโลกแบบเต็มวัน ทั้งวัด พิพิธภัณฑ์ และของกิน
ดูคู่มือเที่ยวพิษณุโลก →