10 กิจกรรมน่าทำ
ใน กำแพงเพชร

อุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชรได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกร่วมกับสุโขทัยและศรีสัชนาลัยตั้งแต่ปี 2534 พื้นที่แบ่งเป็นสองส่วนใหญ่ คือเขตในกำแพงที่อยู่กลางเมืองเก่าริมแม่น้ำปิง กับเขตอรัญญิกที่อยู่นอกกำแพงเมืองออกไปทางเหนือ ส่วนที่คนแวะชมกันมากที่สุดคือเขตในกำแพง เพราะรวมโบราณสถานสำคัญไว้ใกล้กันและเดินถึงกันได้ วัดพระแก้วเป็นวัดใหญ่กลางเมืองที่อยู่ติดกับเขตวัง ภายในมีเจดีย์ประธานฐานสิงห์ล้อม เจดีย์ทรงกลมที่ฐานประดับช้างรอบ วิหาร มณฑป และองค์พระพุทธรูปศิลาแลงที่เหลือให้เห็นเค้าโครงชัดเจน ถัดไปทางทิศตะวันออกคือวัดพระธาตุที่มีเจดีย์ฐานสี่เหลี่ยมเป็นประธาน ทั้งหมดสร้างด้วยศิลาแลงสีน้ำตาลแดงซึ่งเป็นวัสดุเด่นของเมืองนี้ ต่างจากอิฐแบบอยุธยา

จุดที่ทำให้ที่นี่ต่างจากอุทยานฯ อื่นคือบรรยากาศที่ยังเงียบและคนไม่พลุกพล่านเท่าสุโขทัย เดินชมได้แบบสบาย ๆ ไม่ต้องแย่งมุมถ่ายรูป ลานหญ้ากว้างมีต้นไม้ใหญ่ให้ร่มเงา เหมาะกับการเดินเล่นช่วงเช้าหรือเย็นที่แดดไม่แรง องค์พระและเจดีย์ที่ผ่านกาลเวลาหลายร้อยปีให้ภาพที่มีเสน่ห์แบบดิบ ๆ โดยเฉพาะตอนแสงเฉียงยามเย็นที่ศิลาแลงจะออกสีอุ่น หลายคนที่รีวิวบอกตรงกันว่าห้องน้ำสะอาด มีที่จอดรถสะดวก และค่าเข้าถูกเมื่อเทียบกับสิ่งที่ได้เห็น บนแพลตฟอร์มรีวิวอย่าง Tripadvisor สถานที่นี้ได้คะแนนเฉลี่ยราว 4.5 เต็ม 5 จากรีวิวกว่าสองร้อยราย เสียงส่วนใหญ่ชมความสงบ ความสมบูรณ์ของโบราณสถาน และความคุ้มค่า

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือพื้นที่กลางแจ้งเกือบทั้งหมดและมีร่มเงาไม่ทั่วถึง ช่วงกลางวันแดดแรงและร้อนจัด ควรเลี่ยงมาช่วงเช้าก่อนสิบโมงหรือหลังบ่ายสามเย็น พกหมวก แว่นกันแดด และน้ำดื่มไปด้วย ข้อสองคือป้ายบอกทางและข้อมูลในบางจุดมีน้อย เดินวนแล้วอาจสับสนว่าส่วนไหนคือวัดอะไร ถ้าอยากเข้าใจเรื่องราวควรแวะพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติกำแพงเพชรที่อยู่ใกล้กันก่อน หรือจ้างไกด์ท้องถิ่น ข้อสามคือเขตในกำแพงกับเขตอรัญญิกอยู่คนละที่และเก็บค่าเข้าแยกกัน ถ้าอยากชมทั้งสองส่วนควรเผื่อเวลาและงบไว้ อีกทั้งการเดินระหว่างจุดใช้เวลาพอสมควร คนที่เดินไม่ไหวสามารถนำรถเข้าไปจอดใกล้ ๆ ได้ แต่เสียค่านำรถเข้าเพิ่ม และควรเตรียมเงินสดไว้จ่ายหน้าด่านเพราะบางจุดไม่รับโอน

เขตอรัญญิกคือพื้นที่นอกกำแพงเมืองด้านทิศเหนือของอุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร ตั้งอยู่บนเนินเขาลูกรังกว้างราว 1,600 ไร่ เป็นที่ตั้งของกลุ่มวัดในป่าที่พระสงฆ์สายอรัญวาสีใช้ปฏิบัติธรรมสมัยสุโขทัย สำรวจพบโบราณสถานแล้วหลายสิบแห่ง วัดหลักที่คนนิยมแวะคือวัดช้างรอบ วัดพระสี่อิริยาบถ วัดพระนอน และวัดอาวาสใหญ่ จุดที่คนพูดถึงมากที่สุดคือวัดช้างรอบ ตัววัดอยู่บนเนินสูงสุดของเขต มีเจดีย์ประธานทรงระฆังขนาดใหญ่ ฐานสี่เหลี่ยมประดับช้างปูนปั้นครึ่งตัวล้อมรอบ 68 เชือก มีบันไดขึ้นทั้งสี่ด้าน ส่วนวัดพระสี่อิริยาบถมีมณฑปประดิษฐานพระพุทธรูปสี่อิริยาบถ คือ ยืน เดิน นั่ง และนอน สลักจากศิลาแลงตามแบบศิลปะสุโขทัย แม้เหลือสมบูรณ์เพียงองค์พระยืนก็ยังเห็นความงามของฝีมือช่างชัดเจน

เสน่ห์ของเขตอรัญญิกอยู่ที่บรรยากาศร่มรื่นและเงียบสงบ ต้นไม้ใหญ่ปกคลุมทั่วบริเวณ ทำให้เดินหรือปั่นจักรยานชมได้สบายแม้แดดจัด อุทยานฯ มีจักรยานให้เช่าราคาถูก และมีเส้นทางลาดยางเชื่อมระหว่างวัดต่าง ๆ ให้ปั่นวนได้ครบในครึ่งวัน กำแพงเพชรเป็นหนึ่งในสามเมืองมรดกโลกร่วมกับสุโขทัยและศรีสัชนาลัย แต่มีนักท่องเที่ยวน้อยกว่ามาก คนที่มาจึงได้เดินชมโบราณสถานแบบไม่ต้องแย่งมุมถ่ายรูปกับใคร รีวิวส่วนใหญ่ชมว่าที่นี่สงบ ถ่ายรูปสวย และดูแลรักษาความสะอาดดี ป้ายอธิบายมีทั้งภาษาไทยและอังกฤษ ช่วงเวลาที่เที่ยวสบายที่สุดคือตอนเช้าก่อน 10 โมงหรือช่วงบ่ายแก่ ๆ ที่แดดเริ่มอ่อนและแสงสวยกำลังดีสำหรับถ่ายภาพเจดีย์กับต้นไม้

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา คือช้างปูนปั้นรอบเจดีย์วัดช้างรอบผุพังไปตามกาลเวลาพอสมควร งวงช้างหลายเชือกหักหายไปหมดแล้ว คนที่คาดหวังจะเห็นรูปช้างสมบูรณ์อาจรู้สึกว่าเหลือแต่เค้าโครง แต่ถ้ามองในแง่ร่องรอยประวัติศาสตร์อายุเกือบเจ็ดร้อยปีก็ยังน่าทึ่ง จุดต่าง ๆ ในเขตอรัญญิกอยู่ห่างกันพอสมควรและมีร่มเงาไม่ทั่วถึงทุกวัด เดินเท้าอย่างเดียวอาจเหนื่อยและร้อน จึงควรเช่าจักรยานหรือขับรถเข้าไป เตรียมน้ำดื่ม หมวก และครีมกันแดดไปด้วย ร้านค้าและห้องน้ำมีไม่มากในเขตนี้ ควรจัดการธุระให้เรียบร้อยตั้งแต่ศูนย์บริการนักท่องเที่ยว และหลีกเลี่ยงช่วงกลางวันที่แดดแรงจัดจะเที่ยวได้สนุกกว่า

บ่อน้ำพุร้อนพระร่วง หรือที่คนท้องถิ่นเรียกกันว่าบ่อสามหมื่น เป็นแหล่งน้ำแร่ร้อนธรรมชาติของกำแพงเพชร ตั้งอยู่ที่ตำบลลานดอกไม้ อำเภอเมือง ห่างจากตัวเมืองราวสิบสามกิโลเมตรตามทางหลวงหมายเลข 101 น้ำร้อนผุดขึ้นมาจากใต้ดินหลายจุดในพื้นที่ อุณหภูมิของน้ำอยู่ราวสี่สิบถึงหกสิบห้าองศาเซลเซียส ทางองค์การบริหารส่วนจังหวัดจัดพื้นที่ให้เป็นแหล่งพักผ่อน มีทั้งบ่อสำหรับลงแช่เท้า ศาลานั่งเล่น และห้องอาบน้ำแร่ส่วนตัวไว้บริการ รอบบริเวณจัดสวนไว้ให้ร่มรื่น เดินเล่นได้สบาย เหมาะกับคนที่ขับรถผ่านกำแพงเพชรแล้วอยากหาที่แวะยืดเส้นยืดสายและแช่น้ำอุ่นคลายเมื่อยสักครึ่งวัน

จุดที่คนมาแช่กันมากคือบ่อแช่เท้าและห้องอาบน้ำแร่ ความร้อนจากน้ำแร่ช่วยให้รู้สึกผ่อนคลายกล้ามเนื้อ เสียงจากรีวิวจริงบนเว็บท่องเที่ยวหลายแห่งพูดตรงกันว่าที่นี่สะอาด เป็นระเบียบ ราคาค่าบริการไม่แพง และคนไม่แน่นเท่าน้ำพุร้อนดังทางภาคเหนือ จึงได้บรรยากาศเงียบสบายกว่า หลายคนแนะนำให้เตรียมชุดว่ายน้ำหรือชุดที่เปียกได้มาเปลี่ยน เพราะจะได้ลงแช่ได้เต็มที่ ส่วนใครไม่อยากเปียกก็นั่งแช่เท้าริมบ่อได้ ค่าบริการแบ่งเป็นค่าเข้ากับค่าใช้ห้องอาบน้ำแร่ส่วนตัวที่คิดเพิ่มต่อครั้ง ควรสอบถามอัตราล่าสุดที่จุดบริการหน้างานอีกที เพราะราคาปรับได้ตามช่วงเวลา สถานที่เปิดให้บริการทุกวันตั้งแต่ราวแปดโมงเช้าถึงห้าโมงเย็น

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือน้ำในบ่อร้อนจริงตามธรรมชาติ บางจุดร้อนถึงระดับที่ลงแช่นานไม่ได้ ควรค่อย ๆ ลงและทดสอบอุณหภูมิก่อน คนที่มีโรคประจำตัวเรื่องหัวใจหรือความดันควรระวังและไม่แช่นานเกินไป ข้อสองคือสิ่งอำนวยความสะดวกเป็นแบบเรียบง่ายตามสวนสาธารณะต่างจังหวัด ไม่ใช่รีสอร์ตสปาหรู ใครคาดหวังบริการระดับสปาโรงแรมอาจรู้สึกว่าธรรมดา ข้อสามคือที่นี่อยู่นอกเมืองและไม่มีขนส่งสาธารณะเข้าถึงสะดวก ควรมีรถส่วนตัวหรือเช่ารถ และเนื่องจากเป็นแหล่งน้ำร้อนกลางแจ้ง ช่วงกลางวันหน้าร้อนอากาศอาจอบอ้าว แนะนำให้ไปช่วงเช้าหรือใกล้เย็นจะสบายตัวกว่า เตรียมผ้าเช็ดตัว น้ำดื่ม และเงินสดไปด้วย เพราะร้านค้าและช่องทางจ่ายเงินในพื้นที่มีจำกัด

น้ำตกคลองลานเป็นน้ำตกเด่นของอุทยานแห่งชาติคลองลาน อยู่ทางตะวันตกของจังหวัดกำแพงเพชรติดแนวเทือกเขา ตัวน้ำตกไหลลงจากหน้าผาหินสูงราว 90-100 เมตร แผ่เป็นสายกว้างลงสู่แอ่งน้ำใหญ่ด้านล่าง จุดที่คนชอบคือเดินเข้าถึงง่ายมาก จากลานจอดรถเดินตามทางเรียบเข้าไปแค่ 5-10 นาทีก็ถึงตัวน้ำตก ไม่ต้องปีนเขาหรือลุยเส้นทางยาก จึงเหมาะกับครอบครัวที่พาเด็กหรือผู้ใหญ่ไปด้วย บริเวณแอ่งน้ำด้านล่างเล่นน้ำได้ในจุดที่เจ้าหน้าที่กำหนด น้ำเย็นใสมาจากป่าต้นน้ำ รอบ ๆ ร่มรื่นด้วยไม้ใหญ่ ถ่ายรูปสวยทั้งมุมเต็มตัวน้ำตกและมุมใกล้ที่เห็นละอองน้ำ

ช่วงเวลาที่น้ำเยอะและสวยที่สุดคือหน้าฝนถึงต้นหนาว ราวเดือนกรกฎาคมถึงพฤศจิกายน สายน้ำจะเต็มหน้าผาและเสียงดังกึกก้อง ส่วนหน้าแล้งราวมีนาคมถึงพฤษภาคมน้ำจะน้อยลงเห็นหน้าผาหินชัดขึ้นแต่ไม่อลังเท่า การเข้าชมต้องจ่ายค่าธรรมเนียมอุทยานแห่งชาติที่ด่านหน้าทางเข้า คนไทยกับต่างชาติจ่ายคนละอัตราและมีค่ารถแยกอีกเล็กน้อย ภายในอุทยานฯ มีลานจอดรถ ห้องน้ำ ร้านอาหารและร้านค้าสวัสดิการ รวมถึงลานกางเต็นท์และบ้านพักสำหรับคนอยากค้างคืน ใครมาเป็นรอบวันก็เดินชมน้ำตก เล่นน้ำ แล้วเดินทางต่อได้สบาย เพราะที่นี่อยู่ริมเส้นทางสายกำแพงเพชร-คลองลาน-อุ้มผาง เหมาะแวะพักยืดเส้นระหว่างขับรถทางไกล

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา คือหินรอบตัวน้ำตกและทางเดินช่วงใกล้แอ่งน้ำลื่นมาก โดยเฉพาะหน้าฝนที่หินเปียกและมีตะไคร่ ควรใส่รองเท้าที่มีดอกยางเกาะพื้นและเดินระวังทุกก้าว อย่าปีนขึ้นไปยืนถ่ายรูปบนหินเหนือน้ำตกเพราะเคยมีคนพลาดลื่น หน้าฝนน้ำอาจหลากแรงและเปลี่ยนระดับเร็ว ให้เล่นน้ำเฉพาะจุดที่เจ้าหน้าที่อนุญาตและคอยฟังประกาศ ช่วงวันหยุดยาวคนค่อนข้างเยอะ ที่จอดรถและจุดเล่นน้ำอาจแน่น มาถึงเช้าจะสบายกว่า และเนื่องจากเป็นพื้นที่ป่า ควรเตรียมยากันยุง เก็บขยะกลับ และไม่ให้อาหารสัตว์ป่า สัญญาณโทรศัพท์บางช่วงอ่อน จึงควรเช็กเส้นทางและเวลาเปิด-ปิดของด่านก่อนออกเดินทาง

อุทยานแห่งชาติแม่วงก์คร่อมพื้นที่รอยต่อกำแพงเพชรกับนครสวรรค์ เป็นผืนป่าตะวันตกที่ยังสมบูรณ์และเป็นบ้านของสัตว์ป่าหลายชนิด จุดที่คนขึ้นไปกันมากที่สุดคือช่องเย็น จุดชมวิวบนสันเขาที่ระดับความสูงราว 1,300 เมตร ชื่อช่องเย็นบอกลักษณะของที่นี่ตรงตัว เพราะเป็นช่องลมระหว่างเขาที่ลมพัดผ่านตลอดและอากาศเย็นเกือบทั้งปี หน้าหนาวอุณหภูมิลงต่ำจนต้องใส่เสื้อกันหนาว และเช้าวันที่ฟ้าเปิดจะเห็นทะเลหมอกลอยเต็มหุบเขาเบื้องล่าง เป็นภาพที่หลายคนตั้งใจขับรถขึ้นมาค้างคืนเพื่อรอดูโดยเฉพาะ ระหว่างทางขึ้นยังมีจุดแวะถ่ายรูปวิวเป็นระยะ และช่วงปลายฝนต้นหนาวป่าจะเขียวจัดที่สุด

การเดินทางเข้าถึงต้องขับรถเองเป็นหลัก ที่ทำการอุทยานอยู่ริมทางหลวงหมายเลข 1117 เขต อ.คลองลาน จากตัวเมืองกำแพงเพชรใช้เวลาราวหนึ่งชั่วโมงครึ่งถึงที่ทำการ จ่ายค่าธรรมเนียมเข้าอุทยานที่ด่านแล้วจึงขับต่อขึ้นช่องเย็นอีกช่วงหนึ่ง เส้นทางขึ้นเขาเป็นถนนลาดยางแต่แคบ ชัน และคดเคี้ยวต่อเนื่อง บางช่วงลาดชันมากจนรถเก๋งเครื่องเล็กหรือคนขับที่ไม่ชินทางภูเขาต้องใช้ความระมัดระวังเป็นพิเศษ เจ้าหน้าที่มักแนะนำให้ขึ้นช่วงกลางวันที่ทัศนวิสัยดี ใครอยากเห็นทะเลหมอกเช้าจึงนิยมขับขึ้นไปค้างคืนที่ลานกางเต็นท์หรือบ้านพักของอุทยานด้านบน แล้วตื่นเช้ารอชมหมอกตรงจุดชมวิว ควรจองที่พักหรือลานเต็นท์ล่วงหน้าในหน้าหนาวเพราะคนเยอะและที่จำกัด

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ตามตรงคือช่องเย็นเป็นธรรมชาติล้วน ไม่มีร้านค้าหรือสิ่งอำนวยความสะดวกมากบนยอด ต้องเตรียมน้ำ อาหาร และของใช้ขึ้นไปเอง สัญญาณโทรศัพท์แทบไม่มี และทะเลหมอกก็ขึ้นอยู่กับสภาพอากาศล้วน ๆ บางเช้าฟ้าปิดหรือฝนพรำก็อาจไม่เห็นหมอกเลย ช่วงที่ลุ้นได้มากที่สุดคือหน้าหนาวราวเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ ส่วนหน้าฝนถนนลื่นและบางช่วงอาจปิดเพื่อความปลอดภัย ควรตรวจสอบสถานะเปิด-ปิดกับทางอุทยานก่อนออกเดินทาง เตรียมเสื้อกันหนาว ไฟฉาย และน้ำมันรถให้เต็มถังก่อนขึ้นเขา เพราะไม่มีปั๊มระหว่างทางช่วงท้าย ขับด้วยความเร็วต่ำและระวังสัตว์ป่าที่อาจข้ามถนนโดยเฉพาะช่วงเช้ามืดและพลบค่ำ

อุทยานแห่งชาติคลองวังเจ้าอยู่ฝั่งตะวันตกของกำแพงเพชร คาบเกี่ยวไปถึงอำเภอวังเจ้า จังหวัดตาก มีพื้นที่ป่ากว้างราวเจ็ดร้อยกว่าตารางกิโลเมตร เป็นป่าต้นน้ำของแม่น้ำปิงที่ยังสมบูรณ์และคนไม่พลุกพล่านเท่าอุทยานฯ ดังในภาคเหนือ จุดที่คนแวะกันมากคือน้ำตกที่อยู่ใกล้ที่ทำการ อย่างน้ำตกคลองวังเจ้าและน้ำตกคลองสมอกล้วยที่เดินเข้าไม่ไกล ส่วนน้ำตกที่ท้าทายกว่าคือน้ำตกเต่าดำซึ่งเป็นน้ำตกหลายชั้นสูงหลายร้อยเมตร และน้ำตกนางนวลที่ต้องไต่เขาลงไปพอสมควร ทั้งสองจุดหลังนี้ต้องแจ้งเจ้าหน้าที่ก่อนและควรมีคนนำทาง เพราะเส้นทางลึกและชัน คนที่มาส่วนใหญ่จึงแยกเป็นสองกลุ่ม กลุ่มมาเที่ยวน้ำตกใกล้ที่ทำการแบบครึ่งวัน กับกลุ่มสายเดินป่าที่ตั้งใจมาค้างคืนเพื่อลุยเส้นทางไกล

กิจกรรมหลักคือเดินป่าเล่นน้ำตกและกางเต็นท์นอนในป่า ช่วงปลายฝนต้นหนาวประมาณเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์เป็นช่วงที่คนนิยมมาที่สุด เพราะน้ำในน้ำตกยังเยอะ อากาศเย็นสบาย และเป็นฤดูที่เปิดเส้นทางเดินขึ้นดอยเย็น ยอดเขาสูงเกือบสองพันเมตรที่ต้องเดินหลายวัน สายผจญภัยที่ฟิตพอจะได้ทะเลหมอกและป่าดิบเขาที่หาดูยากในแถบภาคกลางตอนบน ส่วนคนที่ไม่อยากลุยหนักก็เที่ยวน้ำตกใกล้ที่ทำการ พักบ้านพักอุทยานฯ หรือกางเต็นท์ริมลำธารได้แบบสบาย ค่าเข้าอุทยานฯ ถือว่าถูกมากเมื่อเทียบกับที่ได้ ผู้ใหญ่หลักสิบบาท เด็กครึ่งราคา ผู้สูงอายุเข้าฟรี บวกค่ารถอีกเล็กน้อย ทำให้เป็นปลายทางธรรมชาติที่คุ้มค่าสำหรับคนที่ขับรถเที่ยวเอง

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือที่นี่ไม่ใช่แหล่งจองตั๋วออนไลน์ ตัวค่าเข้าจ่ายหน้าด่านเป็นเงินสด แพลตฟอร์มจองทำได้แค่ช่วยหาที่พักกับทัวร์เดินป่าในกำแพงเพชรและตากไว้ต่อโปรแกรม ข้อสองคือน้ำตกเต่าดำและนางนวลไม่ใช่ที่ที่เดินเข้าเองง่าย ต้องแจ้งอุทยานฯ ก่อน บางเส้นทางต้องมีเจ้าหน้าที่นำ และในหน้าฝนทางลื่นและลำธารอาจเชี่ยว ควรเช็กสภาพเส้นทางกับเจ้าหน้าที่ล่วงหน้าทางโทรศัพท์ ข้อสามคือสัญญาณโทรศัพท์ในป่ามีจำกัด ควรเตรียมของกินของใช้ ไฟฉาย ยากันยุงและยาประจำตัวไปให้พร้อม ข้อสี่คือหน้าแล้งราวมีนาคมถึงพฤษภาคมน้ำในน้ำตกจะน้อยลงชัดเจน ถ้าตั้งใจมาเล่นน้ำควรเลี่ยงช่วงนี้ และเพราะเป็นป่าต้นน้ำที่ยังสมบูรณ์ ควรเก็บขยะกลับ ไม่ส่งเสียงดังรบกวนสัตว์ป่า และไม่ก่อไฟนอกจุดที่อุทยานฯ กำหนด

นครชุมเป็นชุมชนเก่าริมแม่น้ำปิงฝั่งตรงข้ามตัวเมืองกำแพงเพชร มีเรื่องราวยาวหลายร้อยปีตั้งแต่ยุคที่เป็นเมืองหน้าด่านคู่กับกำแพงเพชร เดินเข้ามาในย่านจะเห็นบ้านไม้เก่า ห้องแถวไม้ริมถนน และวัดพระบรมธาตุที่มีเจดีย์ทองเป็นหมุดหมายของชุมชน บรรยากาศโดยรวมยังคงกลิ่นอายเมืองเก่าที่ไม่พลุกพล่าน เดินเล่นเรื่อย ๆ ได้สบายใจ เหมาะกับคนที่อยากเห็นวิถีท้องถิ่นจริง ๆ มากกว่าแหล่งเที่ยวจัดฉาก จุดที่คนพูดถึงกันมากคือช่วงที่ชุมชนจัดตลาดย้อนยุคนครชุม แผงร้านจะทอดยาวราว 200 เมตรรอบสามแยกนครชุม แม่ค้าพ่อค้าหลายเจ้าแต่งชุดไทยมาขาย บางร้านใช้ใบตองห่อของและใช้ภาชนะแบบเก่า ทำให้เดินแล้วรู้สึกเหมือนย้อนเวลากลับไปหลายสิบปี

ของกินคือหัวใจของที่นี่ เดินไปเรื่อย ๆ จะเจอทั้งของคาวและของหวานพื้นถิ่นที่หากินยากในเมืองใหญ่ ตั้งแต่แกงขี้เหล็กแบบนครชุม ขนมไทยโบราณอย่างขนมครก ขนมเบื้อง ข้าวเกรียบปากหม้อ ไปจนถึงน้ำสมุนไพรและกาแฟโบราณ ราคาส่วนใหญ่อยู่หลักสิบถึงต้น ๆ หลักร้อย ซื้อชิมทีละอย่างได้ไม่หนักกระเป๋า นอกจากของกินยังมีงานหัตถกรรมชุมชน เช่น จักสานไม้ไผ่และงานใบลานให้เดินดูและอุดหนุนเป็นของฝากติดมือกลับบ้าน เดินตลาดเสร็จหลายคนต่อด้วยการแวะไหว้พระบรมธาตุที่อยู่ใกล้กัน หรือเดินเล่นดูบ้านไม้เก่าริมถนนสายในต่อ เป็นการปิดค่ำที่ได้ทั้งอิ่มท้องและได้เห็นเสน่ห์ของชุมชน

ก่อนไปควรเช็กวันและเวลาให้ดี เพราะตลาดย้อนยุคเปิดเป็นบางวันและเริ่มช่วงบ่ายแก่ต่อค่ำ ไม่ได้เปิดทุกวันเหมือนตลาดปกติ ถ้ามาผิดวันจะเจอแค่ย่านชุมชนเงียบ ๆ ที่ยังเดินดูบ้านเก่ากับไหว้พระได้ แต่จะไม่มีแผงของกินให้ชิม เสียงจากคนที่ไปมาส่วนใหญ่ชอบบรรยากาศและของกินพื้นบ้าน แต่ก็มีติงว่าช่วงเย็นวันหยุดคนค่อนข้างแน่นและที่จอดรถหายาก บางร้านของหมดเร็วถ้ามาช้า อากาศช่วงกลางวันของกำแพงเพชรร้อน จึงแนะนำให้มาช่วงเย็นที่แดดร่มลมตกจะเดินสบายกว่า พกเงินสดย่อยมาด้วยเพราะร้านเล็ก ๆ หลายเจ้าไม่รับโอนหรือบัตร และเผื่อเวลาเดินแบบไม่รีบจะได้เก็บบรรยากาศชุมชนเก่าริมปิงได้เต็มที่

ถ้ามาเที่ยวอุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชรแล้วอยากเข้าใจว่ากองอิฐและเจดีย์เก่าที่เห็นมีที่มายังไง พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กำแพงเพชร คือจุดที่ควรแวะก่อน อาคารตั้งอยู่ริมเขตเมืองเก่า เดินหรือขับรถต่อไปดูวัดโบราณได้สบาย ข้างในจัดแสดงโบราณวัตถุที่ขุดพบในเขตกำแพงเพชรและแถบสุโขทัย ทั้งเครื่องปั้นดินเผา เครื่องสังคโลก พระพุทธรูปศิลปะสุโขทัย และชิ้นเอกอย่างเทวรูปพระศิวะสำริดที่พบในเมืองนี้ ป้ายคำอธิบายมีทั้งไทยและอังกฤษ ทำให้เดินดูเองก็เก็บเรื่องราวได้ครบ หลายคนที่ไปมาบอกว่าพนักงานเป็นกันเองและบางครั้งพาเดินอธิบายให้ฟังโดยไม่คิดเงินเพิ่ม

เดินออกจากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติแล้วยังมีพิพิธภัณฑ์เรือนไทย (บางทีเรียกพิพิธภัณฑสถานจังหวัดกำแพงเพชร เฉลิมพระเกียรติ) อยู่ใกล้ ๆ ให้เดินต่อได้ ตรงนี้เป็นหมู่เรือนไม้ทรงไทยพื้นถิ่นยกใต้ถุนสูง จัดแสดงวิถีชีวิต ข้าวของเครื่องใช้ เครื่องมือทำมาหากิน และเรื่องราวชาวกำแพงเพชรในอดีต บรรยากาศร่มรื่น ถ่ายรูปสวย และช่วยให้เห็นภาพว่าคนแถบนี้อยู่กันมายังไงหลังยุคเมืองโบราณ การจับคู่สองที่นี้ในทริปเดียวจึงลงตัว เพราะได้ทั้งของจริงในตู้กระจกและบรรยากาศเรือนไม้ที่จับต้องได้ ค่าเข้าถูกมากเมื่อเทียบกับสิ่งที่ได้เรียนรู้ ใช้เวลารวมกันราวครึ่งวันแบบไม่ต้องรีบ

ข้อควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา คือพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติปิดวันจันทร์-อังคารและวันหยุดนักขัตฤกษ์บางวัน ควรเช็กวันเปิดให้ดีก่อนออกเดินทาง โดยเฉพาะถ้าตั้งใจมาเพื่อที่นี่โดยเฉพาะ ตัวอาคารไม่ได้ใหญ่มากและการจัดแสดงบางส่วนดูเก่า คนที่คาดหวังพิพิธภัณฑ์แบบอินเทอร์แอกทีฟทันสมัยอาจรู้สึกเรียบไปบ้าง ค่าเข้าต่างชาติกับคนไทยคิดคนละอัตราและรับเงินสดเป็นหลัก จึงควรเตรียมเงินสดไปเผื่อทั้งสองที่ เรื่องเดินทางแนะนำให้รวมไว้กับทริปอุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชรในวันเดียว เพราะอยู่โซนเดียวกัน เช่ารถหรือมอเตอร์ไซค์ในเมืองจะสะดวกกว่ารอรถสาธารณะ ช่วงกลางวันแดดแรง เดินชมตอนเช้าหรือบ่ายแก่ ๆ จะสบายตัวกว่า

วัดพระบรมธาตุนครชุมอยู่ฝั่งตะวันตกของแม่น้ำปิง ในย่านนครชุมที่เคยเป็นเมืองเก่าคู่กับเมืองกำแพงเพชร จุดที่ทุกคนมาดูคือองค์พระบรมธาตุเจดีย์สีทองอร่ามทั้งองค์ ทรงระฆังคว่ำแบบพม่า-มอญ มียอดฉัตรแหลมสูงเด่น หลายคนบอกว่าเห็นแล้วนึกถึงเจดีย์ชเวดากองที่พม่า เจดีย์องค์นี้เชื่อกันว่าบรรจุพระบรมสารีริกธาตุที่อัญเชิญมาแต่โบราณ เป็นพระบรมธาตุคู่บ้านคู่เมืองที่ชาวกำแพงเพชรนับถือมานาน รูปทรงเจดีย์ที่ปิดทองเต็มองค์ทำให้ถ่ายรูปออกมาสวยทั้งตอนแดดจัดและช่วงเย็นแสงนวล ในบริเวณวัดยังมีวิหารพระนอน พระอุโบสถ และธรรมจักรหินขนาดใหญ่ให้เดินชมและไหว้พระต่อได้ในรอบเดียว

การเดินทางง่ายเพราะวัดอยู่ไม่ไกลจากตัวเมือง ข้ามสะพานแม่น้ำปิงมาฝั่งนครชุมแล้วขับต่ออีกไม่กี่นาที มีที่จอดรถในวัด ใครไม่มีรถส่วนตัวก็เรียกรถรับจ้างหรือมอเตอร์ไซค์รับจ้างจากตัวเมืองได้ในราคาไม่กี่สิบบาท ตัววัดเป็นวัดที่ยังใช้งานจริงและเปิดให้เข้าไหว้พระทุกวัน เข้าชมฟรีไม่มีค่าเข้า ถ้าอยากทำบุญก็หยอดตู้บริจาคหรือซื้อดอกไม้ธูปเทียนที่หน้าวัดได้ตามศรัทธา ช่วงที่คนไปเยอะเป็นวันพระและเทศกาลสำคัญอย่างวันมาฆบูชา ที่มีประเพณีนบพระเล่นเพลงของจังหวัด ถ้าอยากได้บรรยากาศเงียบ ๆ เดินชมสบาย ๆ แนะนำให้ไปช่วงเช้าหรือวันธรรมดาที่คนไม่แน่น แดดยังไม่ร้อนจัด

เรื่องที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา คือที่นี่เป็นวัดและเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ จึงต้องแต่งกายสุภาพ งดกางเกงขาสั้นเหนือเข่า เสื้อสายเดี่ยว หรือเสื้อผ้าบางโปร่ง และต้องถอดรองเท้าก่อนขึ้นวิหารหรืออาคารที่มีป้ายกำกับ ตัวเจดีย์อยู่กลางลานโล่งที่แทบไม่มีร่มเงา ช่วงกลางวันแดดแรงและร้อนพอสมควร ควรพกหมวก แว่นกันแดด และน้ำดื่มไปด้วย พื้นลานบางส่วนเป็นกระเบื้องที่ร้อนเมื่อโดนแดด เดินเท้าเปล่าตอนบ่ายอาจแสบเท้า วัดนี้เน้นความสงบและการไหว้พระมากกว่าจะเป็นแหล่งกิจกรรมหรือของกินของขาย จึงเหมาะกับคนที่อยากแวะชมสถาปัตยกรรมและทำบุญมากกว่าคนที่มองหาความคึกคัก ควรสำรวมเสียงและกิริยาเพราะมีคนมาสวดมนต์และปฏิบัติธรรมในบางช่วงเวลา

สิริจิตอุทยานเป็นสวนสาธารณะริมแม่น้ำปิงกลางเมืองกำแพงเพชร พื้นที่ราว 170 ไร่ ที่คนท้องถิ่นใช้เป็นที่พักผ่อนและออกกำลังกายเป็นประจำ ภายในมีทั้งทางเดิน-ทางปั่นจักรยานเลียบน้ำ สนามเด็กเล่น สวนสุขภาพ ศาลาพักผ่อน สวนไม้ดอกไม้ประดับ และลานอนุรักษ์วัฒนธรรมไทยที่ทำเป็นเรือนไทยกับเวทีกลางแจ้งไว้จัดงานประเพณี จุดที่หลายคนชอบคือได้นั่งรับลมริมปิงตอนเย็น มองน้ำไหลผ่านเมืองไปเรื่อย ๆ เป็นมุมที่เงียบและร่มรื่นกว่าถนนกลางเมือง เข้าได้ฟรีไม่มีค่าเข้า จอดรถสะดวก จึงเป็นจุดแวะง่าย ๆ สำหรับคนที่มาเที่ยวอุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชรแล้วอยากหาที่นั่งเล่นต่อ

ช่วงเวลาที่สวนมีชีวิตชีวาที่สุดคือตอนเย็นราวสี่โมงถึงค่ำ อากาศเริ่มเย็นลง คนในเมืองทยอยมาวิ่ง เดิน ปั่นจักรยาน และพาเด็กมาเล่น รอบ ๆ มีสนามฟุตบอลและลานกีฬาให้คนมาออกกำลังใช้ร่วมกัน บางวันมีการจัดกิจกรรมหรือการแสดงวิถีไทยบนลานเวที ถ้าอยากได้บรรยากาศสงบ ๆ ให้มาช่วงเช้าแทน จะเจอคนเดินออกกำลังบาง ๆ กับอากาศสดชื่นริมน้ำ อีกมุมที่คนพูดถึงคือฝั่งตรงข้ามสวนติดแม่น้ำปิงมีบริการนวดฝ่าเท้าให้แวะผ่อนคลายหลังเดินเล่น ใครมาเป็นครอบครัวสามารถเตรียมเสื่อกับของกินมานั่งปิกนิกใต้ต้นไม้ริมน้ำได้สบาย ๆ

ข้อควรรู้ก่อนไปตามตรงคือที่นี่เป็นสวนสาธารณะของเมือง ไม่ใช่แหล่งท่องเที่ยวที่มีไฮไลต์ตูมตามหรือกิจกรรมให้ทำเยอะ เสน่ห์อยู่ที่ความเรียบง่ายและบรรยากาศริมน้ำ จึงเหมาะกับคนที่อยากพักขาและใช้เวลาช้า ๆ มากกว่าคนที่ตามหาจุดถ่ายรูปหวือหวา บางจุดของสวนอาจดูแลได้ไม่ทั่วถึงตลอดปีขึ้นอยู่กับช่วงงบประมาณและฤดูกาล หน้าฝนพื้นอาจแฉะและยุงเยอะช่วงพลบค่ำ ควรพกยากันยุงกับรองเท้าที่เดินสบายไปด้วย ช่วงหน้าน้ำหลากระดับแม่น้ำปิงจะสูงขึ้น บางปีน้ำอาจเอ่อเข้าพื้นที่ริมตลิ่ง ถ้ามาหน้าฝนควรเช็กสภาพอากาศก่อน โดยรวมเป็นจุดแวะฟรีที่คุ้มค่าเวลา ให้ได้สัมผัสชีวิตคนกำแพงเพชรริมแม่น้ำปิงแบบไม่ต้องวางแผนอะไรมาก