9 กิจกรรมน่าทำ
ใน เลย

เชียงคานเป็นอำเภอเล็ก ๆ ริมแม่น้ำโขงของจังหวัดเลย เสน่ห์อยู่ที่ถนนชายโขง ตรอกเรือนไม้เก่าอายุหลายสิบปีที่ยังเปิดเป็นบ้านคน ร้านกาแฟ เกสต์เฮาส์ และร้านของกิน พอตกเย็นถนนสายนี้จะกลายเป็นถนนคนเดินยาวราว 1 กิโลเมตร มีแผงขายของกินพื้นถิ่น ของฝาก งานคราฟต์ และเสื้อผ้าเรียงสองข้างทาง เดินชิล ๆ ชมบ้านไม้ แวะกินไปเรื่อย ๆ ได้ทั้งครอบครัวและคู่รัก จุดที่คนนิยมคือการหามุมนั่งริมโขงจิบกาแฟหรือเบียร์ดูพระอาทิตย์ตกฝั่งลาว และการเช่าจักรยานปั่นเล่นรอบเมืองในตอนกลางวันที่ถนนยังเงียบ

อีกสองกิจกรรมที่ทำให้คนตั้งใจมาค้างคืนคือการตักบาตรข้าวเหนียวยามเช้าและการขึ้นภูทอกดูทะเลหมอก ช่วงราวตี 5 ถึง 6 โมงเช้า ชาวบ้านและนักท่องเที่ยวจะนั่งเรียงรายริมถนนรอใส่บาตรข้าวเหนียวให้พระเดินรับ เป็นภาพที่เงียบสงบต่างจากความคึกคักตอนกลางคืน ส่วนภูทอกเป็นจุดชมวิวบนเนินนอกเมือง มองลงมาเห็นเมืองเชียงคาน แม่น้ำโขง และฝั่งลาว ในหน้าหนาวช่วงเช้ามืดมักมีทะเลหมอกลอยเหนือแม่น้ำ ปกติต้องนั่งรถสองแถวหรือรถนำเที่ยวขึ้นไปเพราะทางค่อนข้างชัน จองที่พักในตัวเมืองไว้ก่อนจะสะดวกต่อทั้งการเดินถนนคนเดินตอนค่ำและตื่นเช้าไปทำสองกิจกรรมนี้

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ตามที่คนไปมาแล้วเล่าตรง ๆ คือช่วงหน้าหนาว วันหยุดยาว และเทศกาล คนจะแน่นมาก ทั้งที่พักเต็มเร็วและถนนคนเดินเบียดจนเดินช้า ร้านค้าหลายเจ้าขายของคล้าย ๆ กันทั้งของกินและของฝาก บางคนรู้สึกว่าซ้ำและไม่ต่างจากถนนคนเดินที่อื่นมากนัก ขณะที่หน้าร้อนหรือวันธรรมดานอกฤดู เมืองจะเงียบ ร้านเปิดไม่ครบ และไม่มีทะเลหมอกให้ดูบนภูทอก การมาช่วงวันธรรมดาต้นหน้าหนาวจึงมักได้บรรยากาศกำลังดี ไม่แน่นเกินไปแต่ร้านยังเปิดพอสมควร ควรจองที่พักล่วงหน้าโดยเฉพาะถ้าตั้งใจมาเสาร์-อาทิตย์หรือช่วงปีใหม่

แก่งคุดคู้เป็นแก่งหินขนาดใหญ่ที่ขวางอยู่กลางแม่น้ำโขง ห่างจากตัวอำเภอเชียงคานไปทางเหนือน้ำราว 3-4 กิโลเมตร เป็นจุดชมวิวริมโขงที่คนไปเชียงคานมักแวะ เพราะได้เห็นทั้งแก่งหิน สายน้ำ และภูเขาฝั่งลาวในมุมเดียว ช่วงที่แก่งสวยที่สุดคือหน้าแล้งราวเดือนกุมภาพันธ์ถึงพฤษภาคม ตอนน้ำโขงลดจนหินโผล่พ้นน้ำเป็นแนวยาว มองเห็นเป็นเกาะแก่งและมีหาดทรายให้เดินลงไปเล่นได้ ส่วนช่วงเย็นเป็นเวลายอดนิยมเพราะได้นั่งกินลมชมพระอาทิตย์ตกริมน้ำ บรรยากาศสบาย ๆ เหมาะกับคนที่อยากพักจากความคึกคักของถนนคนเดินในตัวเมือง

รอบแก่งมีร้านอาหารและร้านของฝากเรียงรายริมโขง ของกินที่คนนิยมสั่งคือกุ้งเต้น (กุ้งฝอยน้ำโขงสด ๆ คลุกน้ำยำ) และมะพร้าวแก้วซึ่งเป็นของฝากขึ้นชื่อของเชียงคาน หลายร้านกวนและตากมะพร้าวแก้วให้เห็นกันสด ๆ หน้าร้าน นอกจากนั่งกินชมวิว ยังมีบริการเรือหางยาวพานั่งชมแก่งและล่องดูสองฝั่งไทย-ลาว รอบละราวหนึ่งชั่วโมง คิดเป็นเหมาลำนั่งได้หลายคน เหมาะกับกลุ่มเพื่อนหรือครอบครัวที่มาด้วยกัน คนที่ขับรถมาเองจอดได้บริเวณลานหน้าแก่ง ส่วนคนที่ไม่ได้ขับรถมักใช้วิธีเช่ารถพร้อมคนขับหรือรวมแก่งคุดคู้ไว้ในทัวร์เที่ยวเชียงคานครึ่งวัน แล้วต่อด้วยจุดอื่นอย่างภูทอกหรือถนนคนเดิน

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้อย่างตรงไปตรงมา คือเสน่ห์ของแก่งขึ้นอยู่กับระดับน้ำมาก ถ้ามาช่วงหน้าฝนราวเดือนกรกฎาคมถึงตุลาคม น้ำโขงจะขึ้นสูงจนแก่งหินจมหายไปเกือบหมด เหลือเพียงผืนน้ำกว้าง ทำให้ภาพไม่ตรงกับที่หลายคนเห็นในรูป อีกเรื่องคือร้านค้าและร้านอาหารค่อนข้างเยอะและกระจุกตัว บางคนรู้สึกว่าดูพลุกพล่านและเชิงพาณิชย์ไปหน่อย ช่วงกลางวันแดดแรงและร้อน เพราะพื้นที่ริมโขงเปิดโล่ง ควรมาช่วงเช้าหรือเย็นจะสบายกว่า และเวลาเดินลงไปตามโขดหินหน้าแล้งให้ระวังหินลื่นและพื้นต่างระดับ สวมรองเท้าที่เกาะพื้นดีจะปลอดภัยกว่า

ภูกระดึงเป็นเส้นทางเดินขึ้นเขาที่คนไทยรู้จักกันมานาน จุดเด่นไม่ใช่แค่ยอดเขา แต่เป็นการเดินเท้าขึ้นไปเองราวเก้ากิโลเมตรกว่าจะถึงที่พัก ทางขึ้นช่วงแรกจากที่ทำการอุทยานยาวประมาณห้ากิโลเมตรครึ่ง เป็นทางชันสลับบันไดหินและรากไม้จนถึงจุดที่เรียกว่าหลังแป จากนั้นยังต้องเดินบนที่ราบยอดเขาต่ออีกราวสามกิโลเมตรครึ่งกว่าจะถึงศูนย์บริการวังกวางที่เป็นลานกางเต็นท์และบ้านพัก บนยอดเป็นที่ราบกว้างมีทุ่งหญ้า ป่าสน ลำธาร และจุดชมวิวหลายแห่ง ไฮไลต์ที่คนพูดถึงมากที่สุดคือผาหล่มสักซึ่งเป็นหน้าผายื่นออกไปเหนือทะเลภูเขา เป็นจุดชมพระอาทิตย์ตกที่สวยที่สุดจุดหนึ่ง และผานกแอ่นสำหรับชมพระอาทิตย์ขึ้นในตอนเช้า

สิ่งที่ทำให้ภูกระดึงต่างจากภูเขาทั่วไปคือระบบลูกหาบของอุทยาน นักท่องเที่ยวเดินขึ้นเองด้วยสัมภาระเบา ๆ ส่วนของหนักอย่างเต็นท์ ถุงนอน อาหาร และกระเป๋าเดินทางจ้างลูกหาบชาวบ้านแบกขึ้นไปให้ที่วังกวาง ค่าจ้างคิดตามน้ำหนักเป็นกิโลกรัม จึงควรชั่งของและตัดสิ่งที่ไม่จำเป็นออกก่อนเพื่อคุมค่าใช้จ่าย บนยอดมีบ้านพักของอุทยาน ลานกางเต็นท์ ร้านอาหาร และจุดเช่าเครื่องนอน การไปภูกระดึงจึงมักเป็นทริปอย่างน้อยสองวันหนึ่งคืน วันแรกเดินขึ้นและพักบนยอด วันรุ่งขึ้นเดินเที่ยวจุดชมวิวรอบที่ราบก่อนเดินลง หลายคนต่อเป็นสามวันเพื่อเก็บน้ำตกและผาให้ครบโดยไม่ต้องเร่ง เพราะระยะทางบนยอดระหว่างจุดต่าง ๆ ก็ไกลพอสมควร

สิ่งที่ต้องบอกกันตรง ๆ ก่อนตัดสินใจไปคือการเดินขึ้นหนักจริง ทางชันช่วงใกล้หลังแปเล่นเอาหลายคนหอบและใช้เวลาห้าถึงเจ็ดชั่วโมง คนที่ไม่ค่อยได้ออกกำลังกายควรฝึกเดินและเตรียมสภาพร่างกายล่วงหน้า ใส่รองเท้าที่เกาะพื้นดีและพกน้ำให้พอ ตลอดทางมีจุดพักและร้านขายน้ำเป็นระยะช่วยได้มาก ข้อสำคัญอีกเรื่องคือฤดูกาล อุทยานเปิดให้ขึ้นราวเดือนตุลาคมถึงพฤษภาคม และปิดพักฟื้นสภาพป่าช่วงหน้าฝนประมาณเดือนมิถุนายนถึงกันยายน จึงต้องเช็กวันเปิดปิดและจองที่พักหรือลานกางเต็นท์ล่วงหน้าโดยเฉพาะช่วงหยุดยาวและปลายปีที่คนแน่นมาก ควรเผื่อใจว่าที่พักบนยอดเป็นแบบพื้นฐาน อากาศหนาวจัดในหน้าหนาว และหากเข่าหรือหัวใจมีปัญหา ควรปรึกษาแพทย์ก่อน เพราะทั้งขาขึ้นและขาลงล้วนกดดันข้อเข่าไม่น้อย

อุทยานแห่งชาติภูเรืออยู่ในอำเภอภูเรือ จังหวัดเลย เป็นภูเขาที่ขับรถขึ้นได้จนเกือบถึงยอด (สูงราว 1,365 เมตรจากระดับน้ำทะเล) จึงเหมาะกับคนที่อยากได้วิวบนที่สูงโดยไม่ต้องเดินเทรกหนักเหมือนภูอื่นในเลย จุดที่คนตั้งใจมาคือการรอชมพระอาทิตย์ขึ้นเหนือทะเลหมอกในเช้ามืดของหน้าหนาว เมื่อฟ้าเริ่มสาง ไอหมอกจะลอยคลุมหุบเขาด้านล่างแล้วค่อย ๆ เปิดออกพร้อมแสงแรกของวัน บนยอดยังมีจุดชมวิวและลานหินหลายแห่งให้เดินเล่นถ่ายรูป เช่น หน้าผาสัมพันธ์และผาโหล่นน้อย ชื่อเสียงอีกอย่างของภูเรือคือเป็นจุดที่อากาศหนาวที่สุดแห่งหนึ่งของไทย บางปีอุณหภูมิลดต่ำจนเกิดแม่คะนิ้ง (น้ำค้างแข็ง) บนยอดหญ้า

ช่วงที่คนนิยมขึ้นภูเรือมากที่สุดคือปลายฝนต้นหนาวจนถึงหน้าหนาว ราวเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ เพราะอากาศเย็นสบายและมีโอกาสเจอทะเลหมอกสูง การเดินทางทำได้ทั้งขับรถส่วนตัวขึ้นเอง หรือเหมารถ-จองทัวร์จากตัวเมืองเลยและเชียงคานที่มักจับคู่ภูเรือกับที่เที่ยวใกล้เคียง ผู้ที่อยากอยู่รับเช้ามืดบนยอดนิยมกางเต็นท์หรือพักบ้านพักในเขตอุทยานฯ ซึ่งต้องจองล่วงหน้าโดยเฉพาะช่วงไฮซีซัน การเข้าเขตอุทยานฯ มีค่าธรรมเนียมตามอัตราของกรมอุทยานฯ คนไทยและต่างชาติจ่ายคนละราคา และคิดค่านำรถเข้าเพิ่ม จึงควรเตรียมเงินสดส่วนนี้ไว้

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้แบบตรงไปตรงมา คือหน้าหนาวบนยอดภูเรือหนาวจัดจริง โดยเฉพาะช่วงเช้ามืดที่ลมแรง อุณหภูมิอาจลงใกล้ศูนย์องศาในบางวัน ต้องเตรียมเสื้อกันหนาวหนา ๆ หมวก และถุงมือไปให้พร้อม ช่วงวันหยุดยาวและเทศกาลหน้าหนาวคนขึ้นเยอะมาก รถติดสะสมตั้งแต่ทางขึ้นจนถึงจุดจอด และจุดชมพระอาทิตย์ขึ้นก็แน่นจนต้องไปจับที่แต่เนิ่น ๆ ทะเลหมอกเองก็ไม่การันตีทุกวัน ขึ้นอยู่กับสภาพอากาศ บางเช้าฟ้าโปร่งไม่มีหมอกหรือมีเมฆบังพระอาทิตย์ นอกจากนี้ถนนช่วงขึ้นยอดบางตอนแคบและชัน คนขับควรคุ้นกับการขับทางเขาและเช็กสภาพรถ โดยเฉพาะเบรก ก่อนขึ้น

ภูป่าเปาะได้ฉายา “ฟูจิเมืองเลย” เพราะเวลามองจากจุดชมวิวจะเห็นภูหอ ภูเขายอดตัดของอำเภอภูหลวงตั้งอยู่ไกล ๆ เมื่อมีทะเลหมอกลอยคลุมฐานภูในเช้าหน้าหนาว ทรงของภูหอที่โผล่พ้นหมอกจะดูคล้ายภูเขาไฟฟูจิของญี่ปุ่นจนกลายเป็นภาพจำของที่นี่ ตัวภูป่าเปาะอยู่ที่บ้านผาหวาย ตำบลปวนพุ อำเภอหนองหิน ห่างจากตัวเมืองเลยราว 45 กิโลเมตร บนภูมีจุดชมวิวทั้งหมด 4 จุด แต่ละจุดห่างกันราว 200-300 เมตร คนส่วนใหญ่นิยมขึ้นไปถึงจุดที่ 4 ซึ่งเห็นวิวได้รอบทิศ และเป็นมุมที่ถ่ายภูหอกับทะเลหมอกได้สวยที่สุด

การขึ้นภูต้องนั่งรถอีแต๊กของวิสาหกิจชุมชนบ้านผาหวาย ซึ่งเป็นชาวบ้านในพื้นที่ให้บริการ เพราะทางขึ้นชันและเป็นดินลูกรัง รถทั่วไปขึ้นเองไม่สะดวก ค่าบริการอยู่ที่ราวคนละ 60 บาทสำหรับผู้ใหญ่ และ 40 บาทสำหรับเด็ก นั่งได้ประมาณ 7-9 คนต่อคัน เงินส่วนนี้กลับเข้าชุมชนโดยตรง ใครไม่อยากขับรถเองจากตัวเมืองก็มีทัวร์แบบเหมารวมรับส่งให้เลือก ช่วงเวลาที่คุ้มที่สุดคือไปให้ถึงก่อนพระอาทิตย์ขึ้น เพราะทะเลหมอกจะหนาที่สุดตอนเช้ามืดแล้วค่อย ๆ จางเมื่อแดดขึ้น หากไปสายเกินไปมักเหลือแต่วิวภูเขาโล่ง ๆ ไม่มีหมอกให้ถ่าย

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ตามตรงคือทะเลหมอกเป็นปรากฏการณ์ตามฤดูกาล เห็นชัดเฉพาะช่วงหน้าหนาวราวเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ และเฉพาะเช้าตรู่ที่อากาศเอื้อ บางวันแม้เป็นหน้าหนาวก็อาจไม่มีหมอกเลย จึงไม่ควรคาดหวังว่าจะเจอทุกครั้ง หน้าฝนและหน้าร้อนยังขึ้นไปชมวิวเขียว ๆ กับทุ่งได้ แต่โอกาสเจอหมอกน้อยลงมาก อีกเรื่องคือช่วงไฮซีซันหน้าหนาวคนขึ้นภูเยอะ ต้องรอคิวรถอีแต๊กและจุดชมวิวที่ 4 ค่อนข้างแน่น การไปวันธรรมดาหรือไปให้เช้ากว่าคนอื่นจะช่วยได้มาก บนภูอากาศเย็นและลมแรง ควรเตรียมเสื้อกันหนาว และสวมรองเท้าที่เดินทางดินลูกรังได้สะดวก

สวนหินผางาม หรือที่คนเรียกกันว่า "คุนหมิงเมืองเลย" อยู่ที่ตำบลปวนพุ อำเภอหนองหิน ทางตอนใต้ของจังหวัดเลย จุดเด่นคือแนวเขาหินปูนก้อนใหญ่รูปทรงแหลมคมตั้งเรียงกันเป็นดงคล้ายป่าหิน ระหว่างซอกเขาแทรกด้วยต้นไม้และพรรณพืชเขียวชอุ่ม ทำให้ได้ฉากที่ชวนนึกถึงป่าหินคุนหมิงในประเทศจีน กิจกรรมหลักที่คนมาทำคือเดินลัดเลาะไปตามเส้นทางแคบ ๆ ระหว่างก้อนหิน ผ่านช่องเขาและซุ้มหินที่ธรรมชาติสร้างไว้ ใครไม่อยากเดินไกลก็มีบริการรถอีแต๊กของชาวบ้านพาชมรอบพื้นที่แล้วลงเดินเฉพาะช่วงสั้น ๆ ได้

เพราะเส้นทางในดงหินซับซ้อน มีทางแยกและช่องเล็กช่องน้อยจำนวนมาก การเข้าชมจึงต้องมีไกด์ท้องถิ่นนำทางเสมอ ไกด์ส่วนใหญ่เป็นชาวบ้านในพื้นที่ที่รู้เส้นทางและคอยเล่าเรื่องหินแต่ละก้อนกับจุดถ่ายรูปให้ ค่าเข้าชมและค่าบริการไกด์กับรถอีแต๊กมักคิดรวมกันเป็นต่อกลุ่มหรือต่อคน ควรแวะสอบถามที่ศูนย์บริการนักท่องเที่ยวหน้าทางเข้าก่อนว่ารอบล่าสุดคิดอย่างไรและมีรถอีแต๊กว่างไหม การมาช่วงเช้าจะเดินสบายกว่าเพราะแดดยังไม่แรง และช่วงปลายฝนต้นหนาวราวเดือนตุลาคมถึงกุมภาพันธ์อากาศกำลังดี ต้นไม้ในดงหินยังเขียว เหมาะกับการเดินและถ่ายรูปมากที่สุด

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้แบบตรงไปตรงมา คือเส้นทางไม่ได้ราบเรียบตลอด บางช่วงต้องก้าวข้ามหินหรือปีนป่ายเล็กน้อยและมีช่องแคบที่ต้องเบียดตัวลอด คนที่เข่าไม่ดีหรือกลัวที่แคบควรบอกไกด์เพื่อเลือกเส้นทางที่เบากว่า ช่วงกลางวันแดดค่อนข้างร้อนและพื้นหินสะท้อนความร้อน จึงควรเตรียมหมวก น้ำดื่ม และสวมรองเท้าผ้าใบหรือรองเท้าที่ยึดเกาะดี ไม่ควรใส่รองเท้าแตะเพราะพื้นหินลื่นและมีเหลี่ยมคม หน้าฝนหินจะลื่นเป็นพิเศษต้องเดินระวังมากขึ้น สัญญาณโทรศัพท์ในบางจุดของดงหินอาจไม่เสถียร การเดินตามไกด์อย่างใกล้ชิดจึงช่วยให้ไม่หลงและได้เห็นมุมเด่น ๆ ครบ

ผีตาโขนเป็นประเพณีของชาวด่านซ้าย จังหวัดเลย ที่จัดรวมอยู่ในงานบุญหลวง ซึ่งผสมงานบุญพระเวสสันดร (บุญผะเหวด) เข้ากับพิธีบูชาผีบรรพบุรุษของท้องถิ่น จุดที่คนจดจำมากที่สุดคือขบวนแห่ผีตาโขน หนุ่มสาวและชาวบ้านจะสวมหน้ากากที่ทำจากหวดนึ่งข้าวสวมหัว ต่อจมูกยาวโค้งด้วยก้านมะพร้าว แล้วระบายสีลวดลายจัดจ้าน สวมชุดผ้าเก่าเย็บต่อกันเป็นชิ้น ออกมาเต้นแห่หยอกล้อกันไปตามถนนกลางเมืองอย่างสนุกสนาน หน้ากากแต่ละอันทำด้วยมือและไม่ซ้ำกัน จึงกลายเป็นภาพจำที่ช่างภาพและนักท่องเที่ยวสายวัฒนธรรมตั้งใจมาเก็บภาพกันทุกปี บรรยากาศงานเป็นกันเองแบบงานบุญบ้านนอกที่ยังรักษาแก่นดั้งเดิมไว้ ไม่ได้จัดเพื่อการท่องเที่ยวล้วน ๆ

เรื่องที่ต้องบอกกันตรง ๆ คือเทศกาลนี้จัดปีละครั้งเท่านั้น โดยทั่วไปอยู่ในช่วงราวเดือนมิถุนายนถึงกรกฎาคม แต่วันจัดงานไม่ตายตัว เพราะกำหนดตามความเชื่อและการเข้าทรงเจ้าพ่อกวนของท้องถิ่น จึงประกาศวันในแต่ละปีค่อนข้างกระชั้น คนที่อยากมาชมขบวนแห่ควรติดตามประกาศจากอำเภอด่านซ้ายหรือการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยก่อนวางแผนเดินทางและจองที่พักล่วงหน้า เพราะช่วงงานห้องพักในด่านซ้ายเต็มเร็วมาก ส่วนใครที่มาเลยนอกช่วงเทศกาลก็ยังเที่ยวได้ เพราะพิพิธภัณฑ์ผีตาโขนที่วัดโพนชัยเปิดให้เข้าชมตลอดทั้งปี ข้างในจัดแสดงหน้ากากหลากแบบ เล่าที่มาของประเพณี ขั้นตอนการทำหน้ากาก และความหมายของพิธีกรรม ทำให้เข้าใจงานบุญหลวงได้แม้ไม่ได้มาตรงวันจัดงาน

สำหรับการเดินทาง ด่านซ้ายอยู่ทางตะวันตกของจังหวัดเลย เส้นทางเป็นถนนภูเขาคดเคี้ยว นั่งรถจากตัวเมืองเลยราวชั่วโมงครึ่งถึงสองชั่วโมง คนที่ไม่ได้ขับรถเองมักเลือกทัวร์แบบมีรถรับส่งหรือแพ็กเกจเทศกาลที่รวมที่พักไว้ด้วย เพราะช่วงงานรถและที่พักหายาก ควรเผื่อเวลาและเตรียมเงินสดไปด้วย เพราะร้านค้าเล็ก ๆ ในเมืองหลายแห่งยังไม่รับจ่ายออนไลน์ ช่วงเทศกาลอากาศเป็นหน้าฝน อาจมีฝนตกสลับแดด ควรเตรียมร่มหรือเสื้อกันฝน หมวก และรองเท้าที่เดินสบายไว้เดินตามขบวน เวลาถ่ายภาพหรือขอถ่ายคู่กับคนสวมหน้ากาก ควรขออนุญาตและให้เกียรติเจ้าของงานซึ่งเป็นชาวบ้านในพื้นที่ เพราะนี่คืองานบุญของชุมชน ไม่ใช่การแสดงที่จัดให้นักท่องเที่ยว

ชาโต เดอ เลย เป็นไร่องุ่นและโรงบ่มไวน์รุ่นบุกเบิกของไทย เริ่มออกไวน์ผลิตเชิงพาณิชย์ตั้งแต่ราวปี 2538 บนที่ราบสูงอากาศเย็นของอำเภอภูเรือ จังหวัดเลย ซึ่งเป็นหนึ่งในพื้นที่ปลูกองุ่นทำไวน์ที่เก่าแก่ที่สุดของประเทศ จุดขายหลักสำหรับนักท่องเที่ยวคือการได้แวะถ่ายรูปกับแถวต้นองุ่นกลางวิวภูเขา เดินดูบรรยากาศไร่ ชิมไวน์ไทยที่ผลิตในพื้นที่ และแวะร้านที่ขายไวน์กับของฝากท้องถิ่น เหมาะกับคนที่ขับรถเที่ยวเส้นภูเรือ-เชียงคานอยู่แล้วและอยากได้จุดแวะพักที่มีเรื่องเล่าและถ่ายรูปสวย มากกว่าจะเป็นปลายทางที่ตั้งใจมาโดยเฉพาะ

ไร่เปิดให้เข้าชมทุกวันในช่วงกลางวัน มีลานจอดรถและร้านค้าขนาดใหญ่ที่ขายไวน์หลายชนิดพร้อมสินค้าท้องถิ่น การชิมไวน์มักเป็นชุดเล็ก ๆ ให้ลองรสก่อนตัดสินใจซื้อ ช่วงเวลาที่ไร่สวยและอากาศดีที่สุดคือหน้าหนาวราวเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ ซึ่งเป็นฤดูท่องเที่ยวของภูเรือพอดี ส่วนช่วงที่องุ่นออกผลและไร่เขียวจะต่างกันไปตามรอบการเพาะปลูก จึงควรเผื่อใจว่าบางช่วงอาจเห็นแค่แถวต้นองุ่นที่ยังไม่ติดผล การจองหรือค้นข้อมูลล่วงหน้าช่วยให้เช็กได้ว่าช่วงที่ไปมีกิจกรรมชิมไวน์ ทัวร์ชมไร่ หรือร้านอาหารเปิดครบหรือไม่ เพราะบางวันหรือนอกฤดูบริการอาจลดลง

สิ่งที่ควรบอกกันตรง ๆ ก่อนไปคือรีวิวของที่นี่ค่อนข้างก้ำกึ่งไปทางผิดหวัง หลายคนมองว่าไวน์ไทยจากภูเรือดื่มเพลิน ๆ ได้ แต่ยังเทียบชั้นไวน์นำเข้าจากออสเตรเลีย ยุโรป หรืออเมริกาไม่ได้ ตัวไร่และอาคารบางส่วนดูเก่าและไม่ค่อยได้รับการดูแลเท่าไร่ไวน์แถวเขาใหญ่ที่จัดการเป็นระบบกว่า บางคนที่ตั้งใจขับรถมาไกลเพื่อมาที่นี่โดยเฉพาะจึงรู้สึกว่ามีของให้ดูน้อยกว่าที่คิด บางช่วงร้านชิมไวน์ให้ลองได้แค่ไม่กี่ตัวจากที่วางขายทั้งหมด ทางที่ดีจึงควรตั้งความคาดหวังไว้พอประมาณ มองเป็นจุดแวะถ่ายรูปและซื้อไวน์-ของฝากระหว่างทางมากกว่าจะเป็นไฮไลต์ของทริป แล้วจะสนุกกับมันได้มากกว่า

ด่านซ้ายเป็นอำเภอเล็กในหุบเขาทางตะวันตกของจังหวัดเลย และรวมสองสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่คนมาเลยมักไปคู่กัน เริ่มที่วัดเนรมิตวิปัสสนา วัดที่ตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2521 เด่นตรงพระอุโบสถและเจดีย์ที่ก่อด้วยศิลาแลงทั้งหลัง ผิวหินจึงออกสีส้มอมน้ำตาลตัดกับสีเขียวของต้นไม้บนเนินเขา ภายในอุโบสถประดิษฐานพระพุทธชินราชจำลองเป็นพระประธาน ตกแต่งด้วยจิตรกรรมฝาผนังแบบภาคกลาง ตัววัดอยู่บนที่สูงจึงมองเห็นวิวหุบเขารอบด้าน เดินขึ้นบันไดไปไม่ไกลก็ถึงลานพระธาตุด้านบน

ห่างจากวัดเนรมิตวิปัสสนาเพียงไม่กี่นาทีคือพระธาตุศรีสองรัก เจดีย์สีขาวทรงล้านช้างริมแม่น้ำหมัน สร้างในสมัยพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชราวปี พ.ศ. 2103 และเสร็จในปี พ.ศ. 2106 เพื่อเป็นสักขีพยานสัตยาธิษฐานความเป็นไมตรีระหว่างกรุงศรีอยุธยากับกรุงศรีสัตนาคนหุต (เวียงจันทน์) ในยุคที่พม่ากำลังแผ่อำนาจ องค์พระธาตุสูงราว 19 เมตร ฐานสี่เหลี่ยมจัตุรัส เป็นทั้งโบราณสถานเก่าแก่กว่าสี่ศตวรรษและศูนย์รวมศรัทธาของชาวด่านซ้ายที่เรียกตัวเองว่า "ลูกผึ้งลูกเทียน"

สองแห่งนี้ให้บรรยากาศต่างกันแต่เสริมกันดี วัดเนรมิตวิปัสสนาเน้นความอลังการของงานศิลาแลงและวิวเนินเขาที่ถ่ายรูปสวย ส่วนพระธาตุศรีสองรักเน้นความสงบขรึมและมิติทางประวัติศาสตร์ ทั้งคู่เข้าชมฟรีและอยู่ใกล้กัน จึงเที่ยวต่อเนื่องในครึ่งวันได้สบาย ช่วงงานสมโภชพระธาตุในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 ของทุกปีจะคึกคักเป็นพิเศษ ชาวบ้านนำต้นผึ้งมาถวายตามประเพณี หากมาช่วงนั้นควรเผื่อเวลาเรื่องคนและที่จอดรถไว้มากขึ้น