10 กิจกรรมน่าทำ
ใน หนองบัวลำภู

วัดถ้ำกลองเพลเป็นวัดป่าสายกรรมฐานที่คนหนองบัวลำภูยกให้เป็นหมุดหมายสำคัญที่สุดของจังหวัด ตั้งอยู่เชิงเทือกเขาภูพาน ริมทางหลวงหมายเลข 210 ห่างจากตัวเมืองไปทางอุดรธานีราว 13 กิโลเมตร เข้าถึงง่ายเพราะอยู่ติดถนนเส้นหลัก แยกเข้าไปอีกไม่ไกลก็ถึงลานจอดรถ ที่นี่เคยเป็นสถานที่จำพรรษาและละสังขารของหลวงปู่ขาว อนาลโย พระป่าศิษย์สายหลวงปู่มั่น ภูริทัตโต ที่ผู้คนเคารพศรัทธากันทั่วภาคอีสาน ทำให้วัดเงียบสงบร่มรื่นสมกับเป็นวัดป่า มีต้นไม้ใหญ่และลานหินธรรมชาติรูปทรงแปลกตากระจายอยู่ทั่วบริเวณ บางก้อนใหญ่จนเดินลอดได้ บรรยากาศจึงต่างจากวัดในเมืองอย่างชัดเจน เหมาะกับคนที่อยากหาที่สงบ ๆ ไหว้พระและเดินเล่นแบบไม่ต้องรีบ

จุดที่คนมาเยือนมักไม่พลาดคือพิพิธภัณฑ์สองหลังภายในวัด หลังหนึ่งจัดแสดงหุ่นขี้ผึ้งรูปเหมือนหลวงปู่ขาวและครูบาอาจารย์สายกรรมฐาน อีกหลังเก็บอัฐิ อัฐบริขาร และเครื่องใช้ของท่านไว้ให้กราบสักการะและศึกษาประวัติ นอกจากนี้ยังมีพระพุทธรูปปางไสยาสน์องค์ใหญ่และพระประธานปางนั่งประดิษฐานอยู่ท่ามกลางกลุ่มหินธรรมชาติ ให้ภาพที่กลมกลืนระหว่างงานศิลป์กับก้อนหินและป่า เดินชมได้เรื่อย ๆ ในครึ่งวัน พื้นที่วัดค่อนข้างกว้าง บางช่วงขับรถเข้าไปจอดใกล้จุดสำคัญได้ ผู้สูงอายุจึงเที่ยวได้สบายไม่ต้องเดินไกลนัก เข้าชมฟรีไม่มีค่าบัตร ใครศรัทธาก็ทำบุญตามกำลัง

ข้อควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา คือที่นี่เป็นวัดปฏิบัติธรรม ควรแต่งกายสุภาพ งดเสียงดัง และสำรวมกิริยาโดยเฉพาะในเขตพิพิธภัณฑ์และที่ประดิษฐานอัฐิ ระบบขนส่งสาธารณะเข้าถึงไม่สะดวกนัก ทางที่ง่ายที่สุดคือขับรถเองหรือเช่ารถ/มอเตอร์ไซค์จากตัวเมืองหนองบัวลำภู ช่วงกลางวันหน้าร้อนอากาศค่อนข้างแรงแม้จะมีร่มไม้ ควรพกน้ำดื่มและเตรียมหมวกไปด้วย ร้านค้าและห้องน้ำมีจำกัดตามแบบวัดต่างจังหวัด ถ้าอยากได้บรรยากาศเงียบสงบและแสงสวยควรไปช่วงเช้าหรือบ่ายแก่ ๆ เลี่ยงวันหยุดยาวและวันพระใหญ่ที่คนอาจแน่นกว่าปกติ หลายคนนิยมแวะที่นี่ควบกับจุดเที่ยวอื่นในเส้นหนองบัวลำภู-อุดรธานีในทริปเดียว เพราะอยู่ริมทางผ่านพอดี

อุทยานแห่งชาติภูเก้า-ภูพานคำครอบคลุมพื้นที่ต่อกันระหว่างอำเภอโนนสัง จังหวัดหนองบัวลำภู กับฝั่งจังหวัดขอนแก่น โดยที่ทำการอุทยานฯ ตั้งอยู่ริมทะเลสาบเขื่อนอุบลรัตน์ จุดที่คนพูดถึงมากที่สุดตอนนี้คือสกายวอล์กภูแอ่น ทางเดินยื่นออกไปจากหน้าผาให้ยืนมองผืนน้ำเขื่อนกับทิวเขาได้แบบพาโนรามา เป็นแลนด์มาร์กใหม่ที่เพิ่งสร้างเสร็จไม่กี่ปี เปิดให้ขึ้นตั้งแต่เช้าราวหกโมงถึงหกโมงครึ่งเย็น อีกจุดที่ไม่ควรพลาดคือช่องเขาขาด จุดชมวิวบนสันเขาที่สูงราว 275 เมตร มองลงไปเห็นทะเลสาบกว้างสุดลูกหูลูกตา หลายคนบอกว่าเป็นหนึ่งในจุดชมวิวที่สวยที่สุดของภาคอีสาน และเหมาะไปช่วงเย็นเพื่อรอดูพระอาทิตย์ตกริมน้ำ

การเที่ยวที่นี่ต้องมีรถส่วนตัวเป็นหลัก เพราะจุดต่าง ๆ กระจายอยู่ในเขตอุทยานฯ และไม่มีรถสาธารณะวิ่งเข้าถึง เส้นทางขึ้นจุดชมวิวเป็นถนนบนเขา ควรเช็กสภาพรถและเบรกให้พร้อมก่อนขึ้น ค่าธรรมเนียมเข้าอุทยานฯ คิดตามอัตราคนไทยและต่างชาติแยกกัน คนไทยผู้ใหญ่ราวยี่สิบบาท ส่วนต่างชาติสูงกว่า เตรียมเงินสดไปจ่ายที่ด่านได้เลย ภายในอุทยานฯ ยังมีลานกางเต็นท์ริมน้ำอย่างแหลมสำราญสำหรับคนอยากค้างคืนสัมผัสอากาศเย็นและตื่นมาเจอวิวทะเลสาบตอนเช้า ช่วงที่ป่าเต็งรังเปลี่ยนสีสวยและอากาศกำลังดีคือราวเดือนพฤศจิกายน ซึ่งเป็นต้นหน้าหนาวของอีสาน ท้องฟ้าโปร่งและทัศนวิสัยชัด มองเห็นทะเลสาบได้ไกล

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา คือที่นี่เป็นแหล่งเที่ยวธรรมชาติที่สิ่งอำนวยความสะดวกยังไม่มาก ร้านอาหารและร้านค้าในเขตอุทยานฯ มีจำกัด ควรเตรียมน้ำดื่มและของกินติดรถไปเอง โดยเฉพาะถ้าตั้งใจไปช่วงเย็นรอพระอาทิตย์ตกที่ช่องเขาขาด สกายวอล์กและจุดชมวิวบางช่วงมีลมแรงและแดดจัดตอนกลางวัน ควรใส่รองเท้าที่เดินสบายและเตรียมหมวกกับครีมกันแดด ช่วงวันหยุดยาวคนอาจแน่นและที่จอดรถเต็มเร็ว การไปถึงแต่เช้าหรือเลี่ยงวันหยุดใหญ่จะสบายกว่า และควรเช็กเวลาปิดของแต่ละจุดล่วงหน้า เพราะบางจุดปิดก่อนพระอาทิตย์ตกจริง หากอยากถ่ายภาพช่วงแสงสวยควรวางแผนเวลาให้ดี

วัดถ้ำสุวรรณคูหาอยู่ในอำเภอสุวรรณคูหา จังหวัดหนองบัวลำภู เป็นวัดถ้ำเก่าแก่ที่ผูกกับประวัติศาสตร์ลุ่มน้ำโขงและอาณาจักรล้านช้างมาแต่โบราณ จุดที่คนตั้งใจมากราบคือหลวงพ่อพระไชยเชษฐา พระพุทธรูปปางนาคปรกเจ็ดเศียรศิลปะล้านช้าง ที่ประดิษฐานอยู่ภายในถ้ำ ตำนานเล่าว่าพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชแห่งเวียงจันทน์เป็นผู้สร้างไว้ และยังพบจารึกโบราณในบริเวณวัดที่นักโบราณคดีใช้เชื่อมโยงกับยุคสมัยนั้น รอบวัดเป็นเทือกหินปูนที่มีถ้ำกระจายอยู่ราวสี่สิบถ้ำ บางถ้ำเปิดให้เดินเข้าไปดูหินงอกหินย้อยและพระพุทธรูปที่ตั้งไว้ตามคูหา บรรยากาศจึงเป็นทั้งที่กราบไหว้ ที่ศึกษาประวัติศาสตร์ และที่เดินสำรวจธรรมชาติในคราวเดียว

เสน่ห์ของที่นี่คือความสงบและความเป็นของแท้ที่ยังไม่ถูกจัดฉากให้กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงพาณิชย์ คนที่มาส่วนใหญ่เป็นสายบุญและสายประวัติศาสตร์ที่อยากเห็นพระนาคปรกล้านช้างของจริง กับคนท้องถิ่นที่แวะมาทำบุญ การเดินชมถ้ำใช้เวลาไม่นาน ทางเดินบางช่วงเป็นหินและมีบันได แต่ก็ไม่ถึงกับลำบาก เข้าชมได้ฟรีไม่มีค่าบัตร มีเพียงตู้รับบริจาคบำรุงวัดตามศรัทธา เหมาะกับคนที่วางแผนเที่ยวหนองบัวลำภูแบบสบาย ๆ แล้วอยากได้จุดที่มีเรื่องราวให้เล่าต่อ ไม่ใช่แค่ถ่ายรูปเช็กอิน หากมาช่วงเช้าหรือบ่ายแก่ ๆ แดดไม่แรง จะเดินสำรวจได้เพลินกว่าเที่ยงวัน และควรเผื่อเวลาให้ได้นั่งพักชมวิวเทือกเขารอบวัดด้วย

ข้อที่ควรรู้ก่อนไปตามตรงคือวัดอยู่ค่อนข้างไกลจากตัวเมืองหนองบัวลำภู การเดินทางสะดวกที่สุดคือมีรถส่วนตัวหรือเช่ารถ เพราะรถสาธารณะเข้าถึงยากและไม่ถี่ ภายในถ้ำแสงค่อนข้างน้อย บางมุมต้องใช้ไฟฉายจากมือถือช่วย พื้นถ้ำมีความชื้นและลื่นในบางจุด ควรใส่รองเท้าที่เกาะพื้นดี เนื่องจากเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์และเป็นวัด ควรแต่งกายสุภาพ ปิดไหล่ปิดเข่า และสำรวมเสียงขณะอยู่ในเขตพระพุทธรูป สิ่งอำนวยความสะดวกอย่างร้านอาหารและร้านค้ามีน้อย จึงควรเตรียมน้ำดื่มติดตัวไปเอง ใครสนใจเรื่องจารึกและประวัติศาสตร์ล้านช้าง แนะนำให้อ่านข้อมูลไปล่วงหน้าเล็กน้อย เพราะป้ายอธิบายภายในวัดมีไม่มากนัก จะได้เข้าใจคุณค่าของสิ่งที่กำลังดูมากขึ้น

ถ้ำเอราวัณหรือวัดถ้ำเอราวัณอยู่ที่อำเภอนาวัง ทางตอนเหนือของหนองบัวลำภูตรงรอยต่อจังหวัดเลย เป็นถ้ำหินปูนขนาดใหญ่บนเทือกเขาหินปูน มองจากไกลจะเห็นภูเขาเป็นรูปคล้ายช้างหมอบ จึงเป็นที่มาของชื่อเอราวัณ (ช้างสามเศียรในตำนาน) ตัววัดและลานจอดรถอยู่ที่เชิงเขา จากนั้นต้องเดินขึ้นบันไดคอนกรีตยาวราว 600 กว่าขั้นเลาะไหล่เขาขึ้นไปถึงปากถ้ำ ระหว่างทางมีศาลาพักเป็นระยะให้แวะหายใจ พอถึงปากถ้ำจะเจอพระพุทธรูปองค์ใหญ่ประดิษฐานอยู่ด้านใน และช่องปากถ้ำที่เปิดกว้างมองออกไปเห็นวิวทุ่งและหมู่บ้านเบื้องล่างได้ไกล จุดนี้เป็นทั้งที่ไหว้พระของคนในพื้นที่และจุดถ่ายรูปวิวที่คนต่างถิ่นตั้งใจมา

เสน่ห์ของที่นี่คือได้ทั้งบุญและได้ทั้งวิว ด้วยความที่เข้าชมฟรีและอยู่ไม่ไกลจากเส้นทางอุดร–เลยมากนัก หลายคนจึงแวะเป็นจุดหนึ่งของทริปอีสานตอนบน ภายในถ้ำมีหินงอกหินย้อยและโพรงถ้ำให้เดินชม อากาศด้านในเย็นกว่าข้างนอกพอสมควร ช่วงที่คนคึกคักที่สุดคือเทศกาลขึ้นเขาไหว้พระถ้ำเอราวัณราวเดือนเมษายนของทุกปี ที่มีขบวนแห่และกิจกรรมบุญขึ้นบันไดสวรรค์ ถ้าอยากได้บรรยากาศเงียบ ๆ ให้เลี่ยงช่วงเทศกาลและวันหยุดยาว มาช่วงเช้าที่แดดยังไม่แรงจะเดินสบายกว่า และควรมาก่อนบ่ายสามเพราะวัดปิดเข้าถ้ำตามเวลาทำการ

ข้อที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา คือบันไดหลายร้อยขั้นถือว่าใช้แรงพอตัว คนที่เข่าไม่ดี ผู้สูงอายุ หรือพาเด็กเล็กควรประเมินตัวเองและค่อย ๆ เดินเป็นช่วง ๆ พกน้ำดื่มขึ้นไปด้วยเพราะข้างบนร้านค้าน้อย ภายในถ้ำบางจุดค่อนข้างมืดและแสงไม่พอ พื้นอาจลื่นชื้นเป็นบางช่วง จึงควรใส่รองเท้าที่เกาะพื้นดีและระวังการเดิน รีวิวบางส่วนบอกว่าตัวถ้ำไม่ได้ใหญ่โตหรืออลังการเท่าที่คิด ถ้าตั้งความหวังไว้สูงมากอาจรู้สึกเฉย ๆ แต่ถ้ามองเป็นจุดแวะเดินขึ้นเขาไหว้พระและชมวิวในราคาฟรี ส่วนใหญ่ก็บอกว่าคุ้มค่ากับแรงที่เสียไป ที่นี่เป็นวัด จึงควรแต่งกายสุภาพ ถอดรองเท้าและสำรวมเมื่อเข้าเขตพระพุทธรูป

วัดพระพุทธบาทภูเก้าอยู่บนเทือกภูเก้าในเขตอำเภอโนนสัง เป็นทั้งวัดที่มีรอยพระพุทธบาทให้สักการะและเป็นประตูเข้าสู่แหล่งโบราณคดีที่น่าสนใจของหนองบัวลำภู รอบ ๆ วัดมีเพิงผาหินทรายและถ้ำเตี้ย ๆ กระจายอยู่หลายจุด บนผนังเพิงผาบางแห่ง เช่น ถ้ำอาจารย์สิมและถ้ำมึ้ม ยังหลงเหลือภาพเขียนสีก่อนประวัติศาสตร์อายุราวสามถึงสี่พันปี วาดเป็นรูปคน รูปปลา ฝ่ามือ และลวดลายสัญลักษณ์ต่าง ๆ ด้วยสีแดงจากดินเทศ เป็นร่องรอยของคนโบราณที่เคยใช้ชีวิตอยู่แถบนี้ เดินขึ้นไปดูแล้วได้ทั้งความรู้สึกขลังและได้เห็นว่าผืนดินอีสานมีเรื่องราวยาวนานกว่าที่คิด นอกจากภาพเขียนสี พื้นที่ยังเต็มไปด้วยก้อนหินทรายที่ถูกลมและฝนกัดเซาะจนเป็นรูปทรงแปลกตา บางก้อนตั้งซ้อนกันเหมือนเจดีย์ธรรมชาติ เดินชมเพลิน ๆ ได้ทั้งวัน

จุดเด่นของที่นี่คือความเงียบสงบและความเป็นธรรมชาติที่ยังไม่ถูกจัดแต่งจนเสียบรรยากาศ นักท่องเที่ยวไม่พลุกพล่านเหมือนแหล่งดังในภาคอีสานอื่น ๆ ทำให้ได้เดินสำรวจเพิงผาแบบไม่ต้องเบียดเสียดใคร เส้นทางเดินขึ้นไปดูภาพเขียนสีเป็นทางเดินป่าระยะสั้น มีบางช่วงต้องปีนหินและเดินขึ้นเนินเล็กน้อย ควรใส่รองเท้าผ้าใบหรือรองเท้าเดินป่าที่ยึดเกาะดี พกน้ำดื่มขึ้นไปให้พอเพราะด้านบนไม่มีร้านค้า ช่วงที่เที่ยวสบายที่สุดคือหน้าหนาวและต้นหน้าร้อนราวเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ อากาศไม่ร้อนจัดและทางเดินไม่ลื่น ส่วนหน้าฝนหินจะลื่นและป่ารก ต้องระวังเป็นพิเศษ ถ้ามาช่วงเช้าจะได้แสงนุ่ม ๆ และอากาศเย็นสบายกว่าช่วงบ่าย

ข้อที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา คือที่นี่อยู่ค่อนข้างไกลและไม่มีรถสาธารณะเข้าถึง ต้องมีรถส่วนตัวหรือเช่ารถขับเอง เส้นทางช่วงท้ายเป็นถนนขึ้นเขาที่บางช่วงแคบและชัน ควรตรวจสภาพรถและเติมน้ำมันมาให้พร้อม ป้ายบอกทางและป้ายอธิบายภาพเขียนสีมีไม่มากนัก บางจุดหาทางเองยากถ้าไม่ได้สอบถามชาวบ้านหรือเจ้าหน้าที่วัดก่อน ภาพเขียนสีบางจุดเลือนรางไปตามกาลเวลา ต้องเพ่งมองและอาศัยแสงดี ๆ จึงจะเห็นชัด ไม่ควรเอามือไปสัมผัสหรือใช้น้ำราดผนังหินเพื่อให้ภาพชัดขึ้นเด็ดขาด เพราะจะทำให้ภาพเสื่อมสภาพเร็ว สิ่งอำนวยความสะดวกอย่างห้องน้ำและร้านอาหารมีจำกัด ควรจัดการธุระและซื้อเสบียงจากตัวอำเภอมาก่อน แล้วเผื่อเวลาเดินทางให้พอ จะได้เที่ยวแบบไม่ต้องรีบ

สวนสาธารณะหนองบัวคือหนองน้ำใหญ่กลางเมืองหนองบัวลำภูที่มีน้ำตลอดปี รอบหนองทำถนนและทางเดินไว้ให้คนท้องถิ่นมาเดินเล่น ออกกำลังกาย และนั่งพักช่วงเย็น เป็นเหมือนลานกิจกรรมของเมืองที่ใครผ่านมาก็แวะได้ง่าย จุดที่ทำให้ที่นี่เป็นมากกว่าสวนคือศาลสมเด็จพระนเรศวรมหาราชที่ตั้งอยู่ริมหนอง เป็นหมู่ศาลาไม้ทรงไทยหลังคาซ้อนชั้นที่ชาวเมืองนับถือมาก สร้างขึ้นระลึกถึงคราวที่สมเด็จพระนเรศวรมหาราชเสด็จยกทัพมาพักที่หนองบัวลำภูในสมัยอยุธยา จึงกลายเป็นแลนด์มาร์กคู่เมืองที่ทั้งคนในพื้นที่และคนต่างถิ่นแวะมาไหว้ขอพร

เสน่ห์อย่างหนึ่งที่คนมักพูดถึงคือรูปปั้นไก่จำนวนมากที่วางเรียงรายรอบศาล ธรรมเนียมคือเมื่อขอพรแล้วสมหวังก็จะนำรูปปั้นไก่มาถวายเป็นการแก้บน จนตอนนี้มีไก่หลายร้อยตัวเป็นภาพจำของที่นี่ ใครอยากไหว้ขอพรก็เตรียมดอกไม้ธูปเทียนไปได้ ไม่ต้องเสียค่าเข้าใด ๆ และถ้ามาช่วงเย็นก่อนพระอาทิตย์ตก แสงจะทาบผิวน้ำในหนองสวยกำลังดี เหมาะกับการเดินเล่นถ่ายรูปแบบเรื่อย ๆ วันที่ 25 มกราคมของทุกปีทางจังหวัดจะจัดงานบวงสรวงถวายสักการะ ช่วงนั้นบรรยากาศจะคึกคักเป็นพิเศษ

ข้อดีของที่นี่คืออยู่ใจกลางเมือง เดินทางสะดวก จอดรถง่าย และใช้เวลาไม่นานก็เก็บได้ครบทั้งสวนและศาล เหมาะเป็นจุดแวะสั้น ๆ ระหว่างทางไปที่อื่นในหนองบัวลำภู แต่ก็ควรเผื่อใจไว้ตามจริงว่าที่นี่เป็นสวนสาธารณะประจำเมือง ไม่ใช่แหล่งเที่ยวใหญ่ที่มีสิ่งอำนวยความสะดวกครบ ร้านค้าและห้องน้ำมีจำกัด กลางวันช่วงหน้าร้อนแดดค่อนข้างแรงและร่มเงาไม่มาก จึงแนะนำให้มาช่วงเช้าหรือเย็น การมาที่นี่เหมาะกับคนที่อยากสัมผัสบรรยากาศเมืองแบบเงียบ ๆ ได้ไหว้ศาลที่คนท้องถิ่นศรัทธา มากกว่าจะคาดหวังกิจกรรมหวือหวา ถ้าวางใจถูก ก็เป็นจุดแวะที่ผ่อนคลายและได้กลิ่นอายเมืองจริง ๆ

ศาลหลักเมืองหนองบัวลำภูตั้งอยู่ใจกลางเมือง เป็นทั้งที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของคนในจังหวัดและเป็นหมุดหมายทางประวัติศาสตร์ที่เล่าเรื่องการก่อร่างของเมืองได้ในจุดเดียว หลายคนเรียกกันติดปากว่าศาลพระวอ-พระตา ตามชื่อผู้นำสองท่านที่คนหนองบัวลำภูยกให้เป็นบรรพบุรุษผู้บุกเบิกเมือง เรื่องเล่าท้องถิ่นกล่าวถึงกลุ่มพระวอ พระตา ที่นำผู้คนมาตั้งถิ่นฐานบริเวณริมหนองน้ำใหญ่ที่มีดอกบัวขึ้นงาม จนกลายมาเป็นที่มาของชื่อหนองบัวลำภูในเวลาต่อมา เมื่อมายืนอยู่หน้าศาลแล้วอ่านป้ายประวัติประกอบ จะเข้าใจว่าทำไมชื่อเมืองกับสองท่านนี้จึงผูกกันแน่นในความทรงจำของคนที่นี่

ตัวศาลเป็นอาคารทรงไทยยอดแหลม บรรยากาศเงียบสงบ คนในพื้นที่แวะมาไหว้ขอพรและบนบานกันเป็นประจำ โดยเฉพาะช่วงก่อนเดินทางไกลหรือเริ่มต้นสิ่งใหม่ ทำเลของศาลถือว่าได้เปรียบมากสำหรับนักท่องเที่ยว เพราะอยู่ใกล้สวนสาธารณะหนองบัวที่เป็นปอดของเมือง วัดศรีคูณเมืองซึ่งเป็นวัดเก่าคู่จังหวัด และตลาดในเมืองที่เดินถึงกันได้สบาย จึงเหมาะใช้เป็นจุดตั้งต้นของทริปเที่ยวเมืองแบบเดินเท้า ไหว้ศาลเสร็จก็เดินต่อเข้าวัด แวะสวนริมหนองน้ำ แล้วปิดท้ายด้วยของกินในตลาดได้ในเช้าเดียว การเข้าชมไม่มีค่าเข้า จอดรถสะดวก และไม่ต้องจองล่วงหน้า

ข้อควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา อย่างแรกคือที่นี่เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่คนท้องถิ่นให้ความเคารพ ควรแต่งกายสุภาพ ถอดหมวกและแว่นตาดำเวลาเข้าไปสักการะ และสำรวมเสียงเวลามีคนกำลังไหว้อยู่ อย่างที่สองคือช่วงกลางวันของภาคอีสานแดดค่อนข้างแรงและร้อน แนะนำให้มาช่วงเช้าหรือเย็นจะเดินเที่ยวย่านเมืองได้สบายกว่า อย่างที่สามคือตัวศาลใช้เวลาชมไม่นาน ถ้ามาถึงหนองบัวลำภูควรวางแผนจับคู่กับจุดใกล้เคียงอย่างสวนหนองบัวหรือวัดในเมืองไปด้วย จะได้เที่ยวคุ้มค่ากับการเดินทาง อย่างที่สี่คือรอบศาลเป็นย่านชุมชนที่มีรถผ่าน ควรระวังเรื่องข้ามถนนและหาที่จอดให้เรียบร้อยก่อนลงเดิน ส่วนของบูชาอย่างดอกไม้ธูปเทียนมีร้านเล็ก ๆ แถวนั้นขายตามศรัทธา ไม่ได้บังคับซื้อ

พิพิธภัณฑ์หอยหิน 150 ล้านปี ตั้งอยู่ที่บ้านห้วยเดื่อ ตำบลโนนทัน ในเขตอำเภอเมืองหนองบัวลำภู จุดเริ่มต้นมาจากการขุดบ่อทรายแล้วบังเอิญพบซากหอยกาบคู่ที่กลายเป็นหินจำนวนมาก ต่อมานักธรณีวิทยาเข้ามาสำรวจและระบุอายุได้ราว 150 ล้านปี พร้อมพบซากฟอสซิลที่เชื่อว่าเป็นบรรพบุรุษของไดโนเสาร์ในชั้นหินเดียวกัน ทางจังหวัดจึงพัฒนาพื้นที่เป็นแหล่งเรียนรู้และพิพิธภัณฑ์ ภายในอาคารแบ่งการจัดแสดงเป็น 6 โซน ไล่ตั้งแต่โซนต้อนรับที่มีครอบครัวไดโนเสาร์โนนทัน โซนท่องจักรวาลจำลองระบบสุริยะ โซนกำเนิดสิ่งมีชีวิตบนโลก อาณาจักรนักล่า มหัศจรรย์แห่งการค้นพบที่โชว์ผนังฟอสซิลหอยหินของจริง และโซนตามรอยนักล่า เดินชมไล่เรื่องราวได้ต่อเนื่องเหมือนเดินย้อนเวลากลับไปยุคดึกดำบรรพ์

เสน่ห์ของที่นี่คือได้เห็นซากหอยหินฝังอยู่ในชั้นหินตรงจุดที่ขุดพบจริง ไม่ใช่แค่แบบจำลอง ทำให้เด็ก ๆ ที่ชอบไดโนเสาร์และคนที่สนใจธรณีวิทยาได้ภาพชัดว่าฟอสซิลเกิดขึ้นและถูกเก็บรักษาในหินได้อย่างไร นอกอาคารยังมีอุทยานไดโนเสาร์กลางแจ้งที่ตั้งหุ่นจำลองไดโนเสาร์หลายตัวให้เดินถ่ายรูปเล่น เหมาะกับครอบครัวที่พาลูกเล็กมาวิ่งเล่นในพื้นที่เปิด พิพิธภัณฑ์เปิดทุกวันช่วง 08.30–16.30 น. (บางช่วงปิดวันจันทร์ ควรเช็กก่อนไป) ค่าเข้าถูกมาก คนไทยราว 20 บาท ต่างชาติราว 50 บาท เด็กเล็กคิดตามส่วนสูงหรือเข้าฟรี เดินทางเข้าถึงง่ายด้วยรถส่วนตัว อยู่ห่างตัวเมืองหนองบัวลำภูไม่ไกล เหมาะแวะระหว่างทางไปเที่ยวจุดอื่นในจังหวัด

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้แบบตรงไปตรงมา คือที่นี่เป็นพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นขนาดกลาง ป้ายข้อมูลและการจัดแสดงบางส่วนอาจเก่าและไม่ทันสมัยเท่าพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ใหญ่ ๆ อย่างภูเวียงหรือสิรินธร คนที่คาดหวังนิทรรศการอินเทอร์แอกทีฟแบบจอสัมผัสอาจรู้สึกว่าเรียบง่ายไปหน่อย หุ่นไดโนเสาร์กลางแจ้งบางตัวมีร่องรอยผุกร่อนตามกาลเวลาและแดดฝน ช่วงกลางวันแดดแรงมาก การเดินอุทยานกลางแจ้งควรพกร่ม หมวก และน้ำดื่มไปด้วย รวมถึงเช็กวันเปิด-ปิดและเวลาให้ดีเพราะบางวันหยุดราชการหรือวันจันทร์อาจปิด แต่ด้วยค่าเข้าที่ถูกและเป็นแหล่งเรียนรู้ที่หาดูได้ยาก ถือว่าคุ้มค่าสำหรับครอบครัวและคนที่ผ่านมาเที่ยวหนองบัวลำภู

วนอุทยานน้ำตกเฒ่าโต้เป็นน้ำตกในป่าที่อยู่ใกล้ตัวเมืองหนองบัวลำภูมากที่สุดแห่งหนึ่ง ตั้งอยู่ริมทางหลวงหมายเลข 210 สายหนองบัวลำภู-อุดรธานี ห่างจากตัวเมืองราว 3 กิโลเมตร จุดเด่นคือเป็นน้ำตกหินไหลลดหลั่นเป็นชั้นเตี้ย ๆ ท่ามกลางป่าที่ร่มรื่นและอากาศเย็นสบาย เดินจากลานจอดรถเข้าไปถึงตัวน้ำตกได้ไม่ไกล เหมาะกับคนที่อยากแวะพักเปลี่ยนบรรยากาศระหว่างเดินทาง มากกว่าจะเป็นน้ำตกใหญ่ที่ต้องเดินป่าไกล ภายในบริเวณเดียวกันยังมีศาลเจ้าปู่หลุบซึ่งเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่คนหนองบัวลำภูเคารพนับถือ หลายคนที่แวะมาจึงถือโอกาสไหว้ขอพรเพื่อความเป็นสิริมงคลไปพร้อมกัน และบางมุมของวนอุทยานยังมองลงไปเห็นทิวเมืองหนองบัวลำภูได้กว้างไกล

ช่วงเวลาที่เหมาะไปที่สุดคือหน้าฝนราวเดือนมิถุนายนถึงตุลาคม เพราะเป็นช่วงที่มีปริมาณน้ำมากและสายน้ำไหลแรง เห็นเป็นน้ำตกเต็มตาและเล่นน้ำได้สนุก ส่วนนอกฤดูฝนน้ำมักน้อยลงมากหรือบางปีแทบแห้ง เหลือเพียงลานหินและร่มเงาของต้นไม้ ใครที่ตั้งใจมาดูน้ำตกโดยเฉพาะควรเช็กสภาพน้ำจากรีวิวหรือสอบถามคนในพื้นที่ก่อนออกเดินทาง เพราะถ้ามาผิดฤดูอาจผิดหวังได้ การเข้าชมไม่มีค่าธรรมเนียม เดินเที่ยวได้ฟรี มีลานให้นั่งพักและร้านของกินเล็ก ๆ แถวปากทางในบางวัน เดินทางสะดวกเพราะอยู่ติดถนนใหญ่ ขับรถส่วนตัวหรือเช่ารถมาเองจะคล่องตัวที่สุด และมักใช้เวลาเที่ยวเพียงหนึ่งถึงสองชั่วโมงก็ทั่ว

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา คือนอกหน้าฝนสายน้ำอาจน้อยจนไม่เหมือนในรูปที่เห็นตามรีวิว จึงไม่ควรคาดหวังน้ำตกใหญ่ตลอดทั้งปี พื้นหินบริเวณน้ำตกลื่นได้ง่ายโดยเฉพาะช่วงที่มีน้ำ ควรสวมรองเท้าที่กันลื่นและระวังเวลาเดินบนโขดหิน ช่วงวันหยุดหรือเทศกาลคนในพื้นที่มักมาพักผ่อนและเล่นน้ำกันเยอะ บางจังหวะจึงค่อนข้างคึกคักและหาที่จอดรถยาก ควรช่วยกันเก็บขยะกลับและไม่ทิ้งเศษอาหารไว้ตามลานหินเพื่อรักษาความสะอาดของป่า เพราะเป็นวนอุทยานที่เข้าชมฟรีและดูแลด้วยงบจำกัด ที่นี่เหมาะเป็นจุดแวะเสริมมากกว่าจะเป็นไฮไลต์เดี่ยว ๆ ของทริป หากจับคู่กับที่เที่ยวใกล้เคียงอย่างศาลสมเด็จพระนเรศวรมหาราชหรือพิพิธภัณฑ์ในตัวเมืองจะเที่ยวได้คุ้มค่ากว่า

ทะเลสาบเหนือเขื่อนอุบลรัตน์เป็นผืนน้ำจืดขนาดใหญ่ที่กลายเป็นขอบด้านใต้ของจังหวัดหนองบัวลำภู ฝั่งที่คนหนองบัวลำภูใช้เข้าถึงคือแถบภูพานคำในเขตอำเภอโนนสัง ตรงนี้พื้นน้ำกว้างจนมองแทบไม่เห็นฝั่งตรงข้าม มีแนวภูเขาเป็นฉากหลัง ทำให้ภาพรวมดูเหมือนทะเลกลางแผ่นดินอีสาน จุดที่ควรพูดกันตรง ๆ คือตัวสันเขื่อนอุบลรัตน์ที่หลายคนนึกถึงนั้นอยู่ในเขตจังหวัดขอนแก่น ส่วนฝั่งโนนสังของหนองบัวลำภูเป็นด้านชายฝั่งที่ใช้ชมวิว นั่งกินข้าว และลงเล่นน้ำริมหาด ไม่ใช่ตัวสันเขื่อน คนที่มาส่วนใหญ่จึงมาเพื่อบรรยากาศริมน้ำมากกว่ามาดูโครงสร้างเขื่อน

เสน่ห์หลักของฝั่งภูพานคำอยู่ที่ช่วงเย็น เพราะเป็นมุมที่เห็นพระอาทิตย์ค่อย ๆ ตกลงหลังแนวภูเขาและทอแสงลงบนผิวน้ำ หาดริมทะเลสาบอย่างหาดโนนยาวมีร้านอาหารและซุ้มให้นั่งยาว ๆ เมนูที่คนสั่งกันคือปลาน้ำจืดจากเขื่อน ทั้งปลาเผา ปลาทอด และต้มยำ ราคาต่อหัวไม่แพงถ้ากินกันเป็นกลุ่ม บางจุดมีบานาน่าโบ๊ทและเช่าแพให้ลงไปนั่งกลางน้ำ อีกทั้งทะเลสาบนี้ยังเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ปลาและเป็นหมายตกปลาที่คนในพื้นที่รู้จักดี ใครชอบตกปลาก็จะเห็นคนนั่งเหวี่ยงเบ็ดตามริมฝั่งอยู่เรื่อย ถ้าอยากได้วิวสูงขึ้นไปอีก บนเขตอุทยานแห่งชาติภูเก้า-ภูพานคำยังมีจุดชมวิวและสกายวอล์กที่มองลงมาเห็นทะเลสาบทั้งผืน แต่ต้องขับรถขึ้นเขาและมีค่าธรรมเนียมอุทยานแยกต่างหาก

สิ่งที่ควรเตรียมใจก่อนไปคือที่นี่เป็นจุดเที่ยวแบบธรรมชาติและวิถีชาวบ้าน ไม่ใช่แหล่งท่องเที่ยวที่จัดเต็มเรื่องสิ่งอำนวยความสะดวก บางช่วงร้านริมหาดเปิดไม่ครบ โดยเฉพาะวันธรรมดาที่คนน้อย ระดับน้ำในทะเลสาบขึ้นลงตามฤดูและการปล่อยน้ำของเขื่อน หน้าแล้งน้ำอาจลดจนหาดกว้างและร้านต้องขยับตามแนวน้ำ ส่วนหน้าฝนน้ำเต็มและวิวสวยแต่แดดกับฝนเอาแน่ไม่ได้ การเดินทางสะดวกสุดคือมีรถส่วนตัวหรือเช่ารถ เพราะรถสาธารณะเข้าถึงจุดริมน้ำได้ยาก ควรมาช่วงบ่ายแก่ ๆ เพื่อรอแสงเย็น เตรียมยากันยุงและหมวกกันแดดไว้ และถ้าอยากกินปลาตัวที่ถูกใจ ลองถามร้านก่อนว่าปลาวันนั้นมีอะไรสด เพราะของมักหมุนตามที่จับได้ในแต่ละวัน