10 กิจกรรมน่าทำ
ใน ประจวบคีรีขันธ์

ถ้ำพระยานครในอุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอดคือถ้ำที่มีภาพจำติดตาคนไทยที่สุดแห่งหนึ่ง เพราะกลางถ้ำมีพระที่นั่งคูหาคฤหาสน์ พลับพลาไม้จตุรมุขทรงไทยที่สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 ตั้งอยู่บนเนินหินกลางโพรงถ้ำขนาดใหญ่ ตัวถ้ำเปิดเพดานเป็นช่องกว้างให้แสงแดดกับต้นไม้เขียวลงมาได้ พอถึงช่วงสายราวสิบโมงถึงเที่ยง ลำแสงจะลอดจากโพรงลงมาจับที่ตัวพลับพลาพอดี กลายเป็นจังหวะภาพที่คนตั้งใจมาถ่ายกันโดยเฉพาะ ถ้ามาผิดเวลาหรือฟ้าปิด แสงก็จะไม่ลงตรงจุดนั้น ทำให้บรรยากาศต่างกันพอสมควร จึงเป็นที่มาว่าทำไมหลายคนถึงยอมตื่นเช้ามาให้ทันช่วงแสงดี

การเข้าถ้ำมีสองทางหลัก ทางแรกคือเดินขึ้นเขาจากหาดแหลมศาลา ทางเป็นบันไดหินและทางชันสลับกันระยะราวสี่ร้อยกว่าเมตร ใช้เวลาเดินขาละราวครึ่งชั่วโมงถึงสี่สิบห้านาทีแล้วแต่ความฟิต อีกทางที่คนนิยมคือนั่งเรือหางยาวจากหาดสามพระยาข้ามมาลงที่หาดแหลมศาลาก่อน แล้วค่อยเดินขึ้นเขาช่วงสั้นกว่าเข้าถ้ำ วิธีนี้ช่วยประหยัดแรงและได้ชมวิวชายฝั่งเขาสามร้อยยอดไปในตัว ค่าเรือคิดเป็นลำ นั่งได้หลายคนจึงหารกันได้ ส่วนค่าธรรมเนียมเข้าอุทยานเก็บแยกอัตราคนไทยกับต่างชาติชัดเจน ควรเตรียมเงินสดไปจ่ายหน้าด่าน เพราะการจองผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์มักเป็นแพ็กเกจทัวร์รวมรถรับส่งและไกด์มากกว่าการขายตั๋วเข้าอุทยานตรง ๆ

เรื่องที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือทางเดินขึ้นเขาชันจริงและหินลื่นเมื่อเปียก คนที่เข่าไม่ดีหรือพาเด็กเล็กและผู้สูงอายุควรประเมินร่างกายก่อน และควรใส่รองเท้าที่เกาะพื้นดี ข้อสองคือเสน่ห์ของถ้ำผูกกับแสงและอากาศ วันที่ฟ้าปิดหรือมาผิดช่วงเวลา ลำแสงจะไม่ลงจับพลับพลาให้เห็นชัดเหมือนในรูป จึงไม่ควรคาดหวังภาพเป๊ะทุกวัน ข้อสามคือช่วงวันหยุดยาวคนเยอะและต้องรอคิวถ่ายรูปกับพระที่นั่ง อยากได้ภาพโล่งควรมาวันธรรมดาและไปถึงแต่เช้า และช่วงหน้ามรสุมทะเลอาจมีคลื่นแรงจนเรือจากหาดสามพระยางดวิ่ง ต้องเปลี่ยนไปใช้ทางเดินขึ้นเขาแทน ควรเผื่อน้ำดื่ม หมวก และเวลาสำหรับพักระหว่างทางไว้ด้วย

บึงบัวทุ่งสามร้อยยอดเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำจืดขนาดใหญ่ในเขตอุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอด ห่างจากหัวหินราวหนึ่งชั่วโมงโดยรถ จุดที่ทำให้คนแวะกันเยอะคือสะพานไม้ยกระดับที่ทอดยาวเข้าไปกลางบึง ให้เดินชมพันธุ์ไม้น้ำและนกได้แบบใกล้ชิดโดยไม่ต้องลงเรือ ระหว่างทางมีหอคอยชมวิวให้ขึ้นไปมองผืนน้ำที่มีแนวเขาสามร้อยยอดเป็นฉากหลัง เป็นภาพที่สายถ่ายรูปตั้งใจมาเก็บกันโดยเฉพาะ อีกทางเลือกคือเช่าเรือท้องถิ่นให้ชาวบ้านพายหรือแล่นวนบึง ซึ่งจะพาเข้าไปใกล้ดงบัวและฝูงนกน้ำได้มากกว่าเดินบนสะพาน หลายคนในรีวิวบอกว่าการนั่งเรือเงียบ ๆ วนบึงเป็นช่วงที่ประทับใจที่สุดของทริป เพราะได้เห็นนกและธรรมชาติแบบไม่ถูกรบกวน

พื้นที่แถบนี้ขึ้นชื่อเรื่องความหลากหลายของนก อุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอดมีบันทึกชนิดนกรวมกันหลายร้อยชนิด บึงบัวจึงเป็นจุดที่คนดูนกและช่างภาพนกแวะมาส่องกันเป็นประจำ นอกจากนกน้ำแล้วยังเห็นปูและปลาตีนตามเลนริมบึงได้ด้วย ช่วงที่บัวบานสวยและเห็นดอกได้มากที่สุดคือราวเดือนธันวาคมถึงมีนาคม ส่วนเวลาที่เหมาะที่สุดในแต่ละวันคือช่วงเช้า เพราะอากาศยังไม่ร้อน แสงนุ่ม ดอกบัวยังบานอยู่ และนกออกหากินให้เห็นง่ายกว่าตอนสาย ค่าธรรมเนียมเข้าอุทยานเก็บแยกราคาระหว่างคนไทยกับต่างชาติอย่างชัดเจน ส่วนค่าเช่าเรือคิดต่อลำและตกลงกับกลุ่มเรือท้องถิ่นหน้างาน จ่ายเป็นเงินสด

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือสภาพสะพานไม้เคยมีรีวิวหลายรายบ่นว่าบางช่วงชำรุดและถูกกั้นปิด ก่อนไปจึงควรเช็กสถานะล่าสุดว่าเปิดเดินได้เต็มเส้นทางหรือไม่ ถ้าบางส่วนปิด การเช่าเรือวนบึงจะได้บรรยากาศคุ้มกว่าการเดินอย่างเดียว ข้อสองคือดอกบัวขึ้นกับฤดูอย่างชัดเจน ถ้ามานอกช่วงบัวบานอาจเห็นดอกน้อยกว่าที่คาด บางคนที่มาเดือนมกราคมช่วงต้นปีบอกว่าดอกยังไม่มากเท่าไร ข้อสามคือพื้นที่เป็นบึงเปิดโล่ง แดดแรงและไม่ค่อยมีร่มเงา ควรเตรียมหมวก แว่นกันแดด และน้ำดื่มไปเอง กิจกรรมหลักคือชมวิว ดูนก และถ่ายรูป ไม่ได้มีร้านค้าหรือสิ่งอำนวยความสะดวกมากนัก จึงเหมาะกับคนที่มาเสพธรรมชาติเงียบ ๆ มากกว่ามาหาความบันเทิงหลากหลาย

ทางเดินป่าชายเลนปราณบุรีอยู่ในวนอุทยานปราณบุรี ต.ปากน้ำปราณ เป็นสะพานไม้ยกพื้นทอดยาวราวหนึ่งกิโลเมตรเข้าไปกลางป่าชายเลนริมปากแม่น้ำปราณบุรี จุดที่ทำให้คนแวะกันเยอะคือทางเดินราบเรียบ มีขั้นบันไดเตี้ย ๆ แค่ไม่กี่ช่วง เดินได้สบายทั้งครอบครัว ผู้สูงอายุ หรือคนที่เข็นรถเด็ก สองข้างทางเป็นแนวโกงกางกับต้นโปรงที่ขึ้นหนาแน่น มีป้ายให้ความรู้เรื่องระบบนิเวศป่าชายเลนตั้งไว้เป็นระยะ ระหว่างเดินมักได้เห็นปูก้ามดาบวิ่งเข้าออกรู ปลาตีน และนกหลายชนิดที่ลงมาหากินตามเลน บรรยากาศร่มครึ้มและเย็นกว่าข้างนอกเพราะเดินอยู่ใต้เรือนยอดไม้เกือบตลอดทาง เหมาะกับคนที่อยากได้ที่เที่ยวเงียบ ๆ ใกล้หัวหินโดยไม่ต้องเบียดเสียดกับฝูงนักท่องเที่ยว

ข้อดีที่หลายคนพูดถึงคือเข้าชมได้ฟรี มีเพียงกล่องรับบริจาคไว้ให้ช่วยกันบำรุงรักษาสถานที่ตามกำลัง ทำให้เป็นกิจกรรมที่แทบไม่มีค่าใช้จ่ายแต่ได้เดินท่ามกลางธรรมชาติจริง ๆ ระหว่างทางจะเจอจุดที่มีลำน้ำเล็กแยกออกไป มีบริการเรือให้เช่าล่องชมปากแม่น้ำราว 450 บาทต่อลำ นั่งได้ราวสี่คน คนขับจะพาล่องช้า ๆ ราว 45 นาทีออกไปยังแม่น้ำสายหลักและผ่านหมู่บ้านชาวประมง ใครมีเวลาครึ่งวันสามารถต่อยอดไปเที่ยวหาดปากน้ำปราณ เขากะโหลก หรือขับเลยไปอุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอดที่อยู่ไม่ไกลได้ บนเว็บรีวิวอย่าง Tripadvisor ที่นี่ได้คะแนนเฉลี่ยราว 4.4 เต็ม 5 จากรีวิวกว่าสองร้อยแปดสิบราย และติดอันดับหนึ่งของสิ่งที่น่าทำในปราณบุรี เสียงส่วนใหญ่ชมว่าสะพานไม้ดูแลดี เดินสบาย และเป็นแหล่งเรียนรู้ธรรมชาติที่คุ้มค่ากับการแวะ

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือช่วงกลางวันแดดแรงและอากาศร้อนอบอ้าว แม้จะมีร่มไม้บ้างแต่บางช่วงสะพานก็โล่ง ควรเลือกไปตอนเช้าหรือช่วงบ่ายแก่ ๆ ที่แดดอ่อนลงและมีโอกาสเห็นนกมากกว่า ข้อสองคือยุงและริ้นตามป่าชายเลนมีเยอะ โดยเฉพาะช่วงเย็นและหลังฝน ควรพกยากันยุงติดตัวไปด้วย ข้อสามคือพื้นไม้บางแผ่นอาจลื่นตอนเปียกชื้นหรือมีตะไคร่ ควรเดินระวังและใส่รองเท้าที่เกาะพื้นดี ข้อสี่คือสิ่งอำนวยความสะดวกอย่างร้านอาหารและห้องน้ำมีจำกัด ควรเตรียมน้ำดื่มไปเอง และเนื่องจากเป็นพื้นที่อนุรักษ์จึงไม่ควรส่งเสียงดัง ให้อาหารสัตว์ หรือทิ้งขยะ เก็บกลับออกมาให้หมดเพื่อรักษาป่าชายเลนให้อยู่ต่อไป

หาดปราณบุรีกับปากน้ำปราณบุรีอยู่ในอำเภอปราณบุรี ถัดจากหัวหินลงมาทางใต้ราวครึ่งชั่วโมง เสน่ห์ที่ทำให้คนเลือกมาที่นี่แทนหัวหินคือหาดทรายที่ทอดยาวต่อเนื่องหลายกิโลเมตรและบรรยากาศที่เงียบสงบกว่ามาก ไม่มีร้านค้าแออัดหรือฝูงนักท่องเที่ยวเบียดกันเหมือนหาดเมืองใหญ่ ช่วงเช้ากับช่วงเย็นเป็นเวลาที่คนนิยมออกมาเดินเล่นริมน้ำ ปั่นจักรยาน หรือถ่ายรูปกับแนวต้นตาลริมหาดที่กลายเป็นจุดเช็กอินยอดฮิต น้ำทะเลที่นี่ไม่ได้ใสจัดแบบทะเลใต้ แต่ได้บรรยากาศพักผ่อนแบบสงบและพื้นที่หาดโล่ง ๆ ให้เดินได้ยาว ๆ โดยไม่ต้องแย่งที่กับใคร

ปลายหาดฝั่งที่แม่น้ำปราณบุรีไหลออกสู่ทะเลคือชุมชนปากน้ำปราณ ซึ่งเป็นหมู่บ้านชาวประมงเก่าและเป็นหัวใจของสายกิน ที่นี่มีร้านซีฟู้ดริมทะเลกระจุกกันอยู่หลายร้าน วัตถุดิบส่วนใหญ่มาจากเรือประมงท้องถิ่นที่เข้าฝั่งทุกวัน เมนูที่คนสั่งกันบ่อยคือกุ้งเผา หอยแครงลวก ปูผัดผงกะหรี่ ปลาหมึกไข่ และปลากะพงทอดน้ำปลา ราคาคิดตามน้ำหนักและฤดูกาล บางร้านตั้งโต๊ะติดริมน้ำให้กินไปชมวิวเรือประมงและปากแม่น้ำไป ช่วงเย็นบริเวณปากน้ำปราณยังมีรถเข็นและแผงสตรีทฟู้ดมาตั้งขายของกินเล่นและของทะเลย่างริมทางให้เดินชิมได้เรื่อย ๆ

นอกจากหาดและมื้อซีฟู้ด อีกจุดที่ควรเผื่อเวลาไว้คือสะพานไม้ทางเดินศึกษาธรรมชาติป่าชายเลนในวนอุทยานปราณบุรี ทางฝั่งเหนือของปากน้ำ สะพานไม้ยกระดับทอดตัวลึกเข้าไปในผืนป่าชายเลน เดินชมระบบนิเวศ ปูก้ามดาบ ปลาตีน และนกน้ำได้แบบไม่ต้องลุยโคลน เป็นกิจกรรมเบา ๆ ที่จับคู่กับวันเที่ยวหาดได้ดี การมาปราณบุรีเดินทางง่ายเพราะอยู่ไม่ไกลจากกรุงเทพฯ ขับรถมาเองสะดวกที่สุดเพราะจุดเที่ยวกระจายตัวตามแนวหาด ใครมากับหัวหินก็แวะต่อลงมาได้ในทริปเดียว เหมาะกับคนที่อยากได้ทะเลใกล้เมืองแต่ยังได้ความเงียบและได้กินของทะเลสดในราคาที่จับต้องได้

อ่าวมะนาวเป็นชายหาดที่หลายคนยกให้เป็นหาดสวยที่สุดของตัวเมืองประจวบคีรีขันธ์ จุดที่ทำให้ต่างจากหาดทั่วไปคือมันอยู่ในเขตกองบิน 5 ของกองทัพอากาศ พื้นที่จึงถูกดูแลอย่างเป็นระเบียบ หาดสะอาด ทรายละเอียด น้ำทะเลใส และคลื่นเบาเพราะมีภูเขาขนาบสองฝั่งช่วยกำบัง เหมาะกับการพาเด็กและผู้ใหญ่ลงเล่นน้ำแบบสบายใจ ก่อนเข้าต้องขับผ่านประตูกองบินและแลกบัตรกับเจ้าหน้าที่ตามระเบียบ จากนั้นขับต่อไปอีกไม่ไกลก็ถึงชายหาด ริมหาดมีร้านอาหารทะเลและซุ้มให้เช่าเตียงผ้าใบกับร่ม ราคาถูกควบคุมไว้ ไม่มีการเอาเปรียบนักท่องเที่ยวเหมือนหาดบางแห่ง เสียงจากรีวิวจริงบน Tripadvisor ให้คะแนนเฉลี่ยราว 4.5 เต็ม 5 จากกว่าห้าร้อยรีวิว และจัดให้เป็นอันดับหนึ่งของสิ่งที่น่าทำในประจวบฯ โดยคำชมที่พูดถึงบ่อยคือความสะอาดและความเงียบสงบ

อีกเสน่ห์ของที่นี่คือมันไม่ใช่แค่หาดเล่นน้ำ แต่เป็นยุทธภูมิจริงในสงครามโลกครั้งที่ 2 เมื่อวันที่ 8 ธันวาคม 2484 ทหารอากาศและกำลังพลกองบินน้อยที่ 5 ได้ต่อสู้ป้องกันฐานบินจากการยกพลขึ้นบกของกองทัพญี่ปุ่นอย่างกล้าหาญ ปัจจุบันในเขตกองบินจึงมีอนุสรณ์สถานวีรชน เป็นรูปทหารอากาศในชุดนักบินยืนถือธงบนใบพัดเครื่องบินหันหน้าออกทะเล และมีอุทยานประวัติศาสตร์ที่จัดแสดงแท่งหินสลักจำลองฉากการสู้รบ ทุกปีจะมีงานรำลึกวีรกรรม 8 ธันวาคม จัดขึ้นบริเวณอ่าวมะนาว การมาเที่ยวที่นี่จึงได้ทั้งพักผ่อนริมทะเลและได้เรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นไปพร้อมกัน เดินจากชายหาดไปยังจุดอนุสรณ์สถานใช้เวลาไม่นาน เหมาะจะแวะทั้งสองอย่างในทริปเดียว

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือที่นี่อยู่ในเขตทหาร จึงมีกฎเรื่องการแต่งกายและการวางตัว ควรแต่งกายสุภาพ ไม่ใส่ชุดที่โป๊เกินไปเดินในพื้นที่ส่วนราชการ และปฏิบัติตามป้ายกับคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ ข้อสองคือต้องแลกบัตรผ่านประตูและอาจต้องแสดงบัตรประชาชนหรือทะเบียนรถ เวลาเปิดปิดเป็นไปตามที่กองบินกำหนด ควรเช็กก่อนไปโดยเฉพาะช่วงมีภารกิจหรือวันสำคัญที่อาจปิดชั่วคราว ข้อสามคือบริเวณอุทยานประวัติศาสตร์มีฝูงลิงอาศัยอยู่ ควรระวังทรัพย์สิน อาหาร และถุงพลาสติก อย่าให้อาหารลิงและอย่าเข้าใกล้เกินไป ข้อสี่คือร้านอาหารและสิ่งอำนวยความสะดวกกระจุกอยู่ไม่กี่จุด วันหยุดยาวคนค่อนข้างเยอะ ที่จอดรถอาจเต็ม แนะนำให้ไปช่วงเช้าหรือวันธรรมดาจะได้บรรยากาศเงียบสบายกว่า และเตรียมเงินสดไปด้วยเพราะร้านริมหาดหลายเจ้ายังรับเฉพาะเงินสด

เขาช่องกระจกเป็นเขาลูกเล็กที่ตั้งอยู่กลางตัวเมืองประจวบคีรีขันธ์ ริมอ่าวประจวบฯ พอดี เดินจากสถานีรถไฟหรือตลาดในเมืองมาถึงตีนเขาได้สบาย จุดที่ทำให้คนแวะกันเยอะคือด้านบนเป็นลานชมวิวที่มองเห็นอ่าวเรียงกันสามอ่าว ทั้งอ่าวน้อย อ่าวประจวบฯ และอ่าวมะนาว เห็นแนวชายฝั่งโค้งเว้า เรือประมง และตัวเมืองทั้งเมืองจากมุมสูงในภาพเดียว บนยอดเขายังเป็นที่ตั้งของวัดธรรมิการามวรวิหาร มีเจดีย์และพระพุทธรูปให้แวะสักการะ หลายคนที่ผ่านมาเที่ยวประจวบฯ มักถือเป็นจุดแรกที่แวะเพื่อดูภาพรวมของเมืองก่อนไปเที่ยวที่อื่นต่อ

การขึ้นไปด้านบนต้องเดินบันไดปูนราว 396 ขั้น ไม่ได้สูงชันจนเกินไป คนทั่วไปเดินขึ้นได้ในราวยี่สิบถึงสามสิบนาทีแบบมีจังหวะพักหายใจ ระหว่างทางมีศาลาและจุดพักให้หยุดถ่ายรูปวิวเป็นระยะ ช่วงเวลาที่คนนิยมขึ้นคือตอนเช้าตรู่หรือช่วงเย็นใกล้พระอาทิตย์ตก เพราะแดดไม่แรงและได้แสงสวยกำลังดี ด้านบนมีลมทะเลพัดเย็นตลอด บรรยากาศเงียบสงบต่างจากในเมืองด้านล่าง เข้าชมได้ฟรีไม่มีค่าเข้า มีแค่ตู้ทำบุญของวัดให้หยอดตามศรัทธา ถ้ามาช่วงวันหยุดคนจะเยอะกว่าวันธรรมดาพอสมควร แต่ก็ยังไม่ถึงกับแออัด

สิ่งที่ต้องรู้และเตรียมใจไว้ก่อนขึ้นแบบตรงไปตรงมา คือบนเขามีฝูงลิงแสมอาศัยอยู่จำนวนมาก ลิงที่นี่คุ้นคนและค่อนข้างซน มักฉวยของกินหรือของที่ถือหลวม ๆ อย่างถุงขนม แว่นตา หมวก หรือขวดน้ำ ควรเก็บของมีค่าและอาหารให้มิดชิดในกระเป๋าที่รูดซิปได้ ห้ามให้อาหารลิงเด็ดขาดเพราะจะยิ่งทำให้ลิงกล้าเข้าประชิดและแย่งของ พาเด็กเล็กไปด้วยต้องจับมือให้แน่นและอย่าถือขนมเดินโชว์ นอกจากเรื่องลิงแล้ว บันไดบางช่วงลื่นถ้าฝนเพิ่งตก ควรใส่รองเท้าที่เกาะพื้นดี และเพราะแทบไม่มีร่มเงาบนลานด้านบน ช่วงกลางวันแดดจะแรงมาก แนะนำเตรียมหมวก น้ำดื่ม และครีมกันแดดไปด้วย รวมถึงหลีกเลี่ยงการขึ้นตอนเที่ยงวันที่ร้อนจัด

อุทยานแห่งชาติกุยบุรีขึ้นชื่อว่าเป็นจุดที่มีโอกาสเห็นช้างป่าในธรรมชาติจริงมากที่สุดแห่งหนึ่งของไทย ที่นี่มีช้างป่าอาศัยอยู่หลายร้อยตัว และมักออกมาหากินตามทุ่งหญ้าเปิดในช่วงบ่ายแก่ถึงเย็น นอกจากช้างยังมีโอกาสเจอกระทิงเป็นฝูง รวมถึงกวาง เก้ง นกเงือก และนกแก๊ก จุดสำคัญที่ทำให้กิจกรรมนี้ต่างจากปางช้างหรือสวนสัตว์คือทุกอย่างเป็นสัตว์ป่าในถิ่นอาศัยของมันเอง ไม่มีการล่ามโซ่ ไม่มีการให้ขี่ ไม่มีการป้อนอาหารเพื่อล่อ นักท่องเที่ยวต้องนั่งรถวนดูตามจุดที่เจ้าหน้าที่กำหนดและรักษาระยะห่างตลอดเวลา จึงเป็นการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ที่ให้ทั้งความตื่นเต้นและความเคารพต่อธรรมชาติไปพร้อมกัน

การเข้าชมทำได้โดยเสียค่าธรรมเนียมเข้าอุทยานที่ด่าน แล้วเช่ารถนำเที่ยวของชมรมท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์สัตว์ป่ากุยบุรี ซึ่งเป็นชาวบ้านในพื้นที่ที่ผ่านการอบรมและทำงานร่วมกับเจ้าหน้าที่อุทยาน รถหนึ่งคันนั่งได้ราวหกคน มีคนขับที่รู้จักเส้นทางและจุดที่สัตว์มักออกมา ทำให้ถ้ามากันเป็นกลุ่มหรือครอบครัวจะเฉลี่ยค่ารถได้คุ้ม ช่วงเวลาที่แนะนำคือบ่ายแก่ตั้งแต่ราวบ่ายสองถึงบ่ายสามเป็นต้นไป เพราะอากาศเริ่มคลายร้อนและสัตว์ป่าออกมาหากินมากขึ้น รถจะวนดูตามจุดต่าง ๆ จนใกล้เวลาปิดด่านราวหกโมงเย็น บนแพลตฟอร์มรีวิวอย่าง Tripadvisor อุทยานได้คะแนนเฉลี่ยราว 4.4 เต็ม 5 จากรีวิวกว่าสองร้อยราย หลายคนเล่าว่าเห็นช้างหลายกลุ่มและกระทิงเป็นฝูงใหญ่ใกล้ถนน และชมเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นว่ารู้พื้นที่ดีและดูแลเรื่องระยะห่างอย่างจริงจัง

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือการเจอสัตว์ไม่มีการันตี เพราะเป็นสัตว์ป่าจริง บางวันเห็นช้างหลายสิบตัว บางวันเห็นเพียงไม่กี่ตัวหรือเห็นแต่ไกล ต้องใช้ความอดทนและใจเย็นในการรอ ข้อสองคือกฎเรื่องสวัสดิภาพสัตว์ต้องปฏิบัติตามเคร่งครัด ห้ามลงจากรถในจุดที่ไม่อนุญาต ห้ามให้อาหาร ห้ามส่งเสียงดังหรือบีบแตรรบกวน และห้ามเข้าใกล้เกินระยะที่เจ้าหน้าที่กำหนด เพราะช้างป่าและกระทิงเป็นสัตว์ใหญ่ที่อันตรายได้ถ้าตกใจ ข้อสามคือควรพกกล้องหรือเลนส์ซูมไปเอง เพราะสัตว์จะอยู่ไกลพอสมควรตามระยะปลอดภัย และข้อสี่คือเจ้าหน้าที่บางคนสื่อสารภาษาอังกฤษได้จำกัด นักท่องเที่ยวต่างชาติที่มาเองอาจต้องเตรียมล่ามหรือใช้แอปแปลภาษาช่วย ควรเตรียมน้ำดื่ม หมวก และยากันยุงไปด้วย และเผื่อเวลาเดินทางกลับที่พักในตัวเมืองประจวบฯ ราวหนึ่งชั่วโมง

หาดบ้านกรูดอยู่ในตำบลธงชัย อำเภอบางสะพาน ทางตอนใต้ของจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เป็นหาดทรายที่ทอดตัวยาวหลายกิโลเมตรเลียบไปกับถนนเลียบชายฝั่ง จุดที่คนพูดถึงกันคือความเงียบสงบ ไม่มีตึกสูงหรือร้านค้าอัดแน่นเหมือนหาดท่องเที่ยวใหญ่ ๆ ทรายค่อนข้างละเอียด น้ำทะเลใสในช่วงหน้าลมสงบ และมีแนวต้นสนกับต้นมะพร้าวเรียงรายให้ร่มเงา เหมาะกับการมาเดินเล่นตอนเช้าหรือเย็น ปั่นจักรยานเลียบหาด นั่งกินอาหารทะเลริมทะเล หรือเช่าที่พักแบบรีสอร์ตเล็ก ๆ มานอนฟังเสียงคลื่นแบบไม่ต้องแย่งพื้นที่กับใคร บรรยากาศโดยรวมจึงเป็นหาดพักผ่อนสำหรับคนที่อยากหนีความวุ่นวายมากกว่าหาปาร์ตี้

ปลายหาดฝั่งใต้เป็นเขาธงชัย ซึ่งเป็นที่ตั้งของพระพุทธกิตติสิริชัยหรือที่คนเรียกกันติดปากว่าพระใหญ่บ้านกรูด เป็นพระพุทธรูปปางประทานพรองค์ใหญ่สีทองประดิษฐานอยู่บนเนินเขาหันหน้าออกทะเล เมื่อขึ้นไปถึงลานพระจะเห็นวิวหาดบ้านกรูดทอดยาวและทะเลอ่าวไทยกว้างสุดสายตา บนเขาเดียวกันยังมีพระมหาธาตุเจดีย์ภักดีประกาศ เจดีย์ทรงไทยขนาดใหญ่ที่งดงามและเป็นแลนด์มาร์กของบางสะพาน ทั้งสองจุดอยู่ในเขตวัดทางสาย เดินทางขึ้นไปได้ด้วยรถยนต์หรือมอเตอร์ไซค์ตามถนนที่ไต่ขึ้นเขา การมากราบพระและชมเจดีย์จึงเป็นการเที่ยวที่ได้ทั้งไหว้พระเสริมสิริมงคลและได้จุดชมวิวทะเลมุมสูงในทริปเดียว

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา บ้านกรูดอยู่ค่อนไปทางใต้ของประจวบฯ ห่างจากตัวเมืองพอสมควร การเดินทางสะดวกที่สุดคือมีรถส่วนตัวหรือเช่ารถ เพราะระบบขนส่งสาธารณะในพื้นที่มีน้อยและหาดกับเขาธงชัยอยู่ห่างกันเกินกว่าจะเดิน ช่วงมรสุมปลายปีถึงต้นปีคลื่นลมอาจแรงและน้ำทะเลขุ่นกว่าปกติ ถ้าอยากได้น้ำใสควรเลือกช่วงลมสงบ บนเขาธงชัยแดดค่อนข้างจัดและมีบันไดกับทางลาดชัน ควรเตรียมหมวก น้ำดื่ม และแต่งกายสุภาพเพราะเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ ร้านอาหารและร้านค้าริมหาดกระจายเป็นหย่อม ไม่ได้มีให้เลือกมากเท่าเมืองใหญ่ ช่วงวันธรรมดานอกฤดูอาจเงียบจนบางร้านปิด ควรวางแผนมื้ออาหารและเติมน้ำมันมาให้พร้อม แล้วบ้านกรูดจะเป็นหาดพักผ่อนที่สงบและได้บรรยากาศทะเลแบบไทย ๆ ที่ยังไม่ถูกพัฒนาจนเสียเสน่ห์

เกาะทะลุอยู่ในเขตอำเภอบางสะพานน้อย ทางใต้สุดของจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เป็นหนึ่งในจุดดำน้ำตื้นน้ำใสที่ใกล้กรุงเทพฯ และหัวหินมากที่สุด ชื่อเกาะมาจากโพรงหินขนาดใหญ่ที่คลื่นกัดเซาะจนทะลุถึงกัน ทัวร์เรือส่วนใหญ่จะออกจากท่าเรือฝั่งบางสะพานน้อยช่วงเช้า แล้ววนดำน้ำตื้นรอบเกาะทะลุ เกาะสิงห์ และเกาะสังข์ ซึ่งเป็นเขตอนุรักษ์พันธุ์สัตว์น้ำ มีแนวปะการังตื้น ดอกไม้ทะเล และฝูงปลาหลากสีให้ลอยตัวดูโดยไม่ต้องว่ายน้ำเก่ง เพราะเรือแจกเสื้อชูชีพให้ทุกคน จึงเหมาะกับครอบครัวที่พาเด็กไป คู่รัก และมือใหม่ที่ยังไม่ชินกับการอยู่กลางทะเล จุดเด่นของที่นี่คือน้ำที่ค่อนข้างใสในช่วงทะเลสงบ และค่าใช้จ่ายต่อคนที่ประหยัดกว่าการลงไปดำน้ำฝั่งอันดามันมาก

ราคาทัวร์แบบเรือใหญ่ join group ต่อคนมักรวมอาหารกลางวันหรือข้าวกล่อง น้ำดื่ม เสื้อชูชีพ และอุปกรณ์ดำน้ำตื้น (หน้ากากกับท่อหายใจ) ไว้แล้ว บางเจ้ามีแพ็กเกจพักค้างคืนบนเกาะหรือแบบเหมาลำสำหรับกลุ่มที่อยากได้ความเป็นส่วนตัว ก่อนจองควรเช็กว่าโปรแกรมแวะกี่จุด รวมมื้ออาหารและอุปกรณ์อะไรบ้าง และมีค่าธรรมเนียมขึ้นเกาะหรือค่าดูแลแนวปะการังแยกต่างหากไหม เพราะเกาะทะลุเป็นพื้นที่อนุรักษ์และมีกติกาการเข้าใช้พื้นที่ที่ค่อนข้างเข้มงวดกว่าเกาะทั่วไป การจองผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ล่วงหน้าช่วยให้เทียบราคาและเงื่อนไขของแต่ละเจ้าได้ง่าย และควรจองล่วงหน้าในช่วงวันหยุดยาวเพราะเรือมักเต็มเร็ว

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา คือเกาะทะลุออกเรือได้เฉพาะช่วงทะเลสงบราวเดือนกุมภาพันธ์ถึงพฤษภาคมเท่านั้น นอกฤดูนี้คลื่นลมแรงและผู้ประกอบการหลายเจ้าปิดให้บริการเพื่อความปลอดภัย น้ำจึงไม่ได้ใสตลอดปีอย่างที่หลายคนเข้าใจ ช่วงวันหยุดคนค่อนข้างเยอะ ทำให้บางจุดดำน้ำมีเรือมาลงพร้อมกันหลายลำและน้ำขุ่นจากการกวนของนักท่องเที่ยว ปะการังบางส่วนก็มีร่องรอยเสื่อมโทรม จึงห้ามเหยียบหรือหักปะการังเด็ดขาด และควรใช้ครีมกันแดดสูตรที่เป็นมิตรกับแนวปะการัง ใครเมาเรือง่ายควรกินยาแก้เมากันไว้ล่วงหน้าเพราะช่วงนั่งเรือออกไปเกาะใช้เวลาพอสมควรและอาจเจอคลื่น เตรียมเสื้อกันแดดแขนยาว หมวก และรองเท้าที่เปียกน้ำได้ไปด้วยจะสบายตัวตลอดวัน

อุทยานแห่งชาติน้ำตกห้วยยางอยู่ในอำเภอทับสะแกกับอำเภอบางสะพาน ครอบคลุมพื้นที่ราว 158 ตารางกิโลเมตรบนเชิงเทือกเขาตะนาวศรี ตัวน้ำตกห้วยยางเป็นน้ำตกขนาดกลางที่ไหลลงมาเป็นชั้น ๆ รวมราวเจ็ดชั้น ชั้นล่าง ๆ เป็นธารน้ำไหลผ่านโขดหินสูงราวสองถึงห้าเมตร จุดที่คนแวะกันมากคือชั้นที่ 1 ถึง 3 เพราะน้ำไม่ลึกและไม่มีน้ำวน ลงแช่คลายร้อนได้สบาย ส่วนชั้น 4 เป็นจุดชมวิว และชั้น 5 น้ำลึกพอให้ว่ายได้แต่ต้องระวังมากขึ้น จากลานจอดรถที่ทำการเดินเท้าตามทางร่มรื่นเข้าไปถึงชั้นต้น ๆ ใช้เวลาไม่นาน เหมาะกับคนที่อยากได้ธรรมชาติเงียบ ๆ โดยไม่ต้องลุยหนัก เสน่ห์อีกอย่างคือมีผีเสื้อหลายชนิดและปลาตัวเล็กในแอ่งน้ำให้ดูเพลิน ๆ

ที่นี่อยู่ห่างจากถนนเพชรเกษมช่วงที่แคบที่สุดของประเทศไทยเพียงไม่กี่กิโลเมตร จึงเข้าถึงง่ายแต่ยังให้ความรู้สึกเหมือนหลุดออกจากเส้นทางท่องเที่ยวหลัก คนที่ขับรถผ่านประจวบฯ ลงใต้มักแวะเป็นครึ่งวันสลับกับวันเที่ยวทะเล ในอุทยานมีลานกางเต็นท์และบ้านพักไว้รองรับคนที่อยากค้างคืนฟังเสียงธรรมชาติ ทางเดินภายในดูแลค่อนข้างดี สะอาด และมีเจ้าหน้าที่คอยช่วยแนะนำเส้นทางขึ้นชั้นบน บนแพลตฟอร์มรีวิวอย่าง Tripadvisor น้ำตกห้วยยางได้คะแนนเฉลี่ยราว 4.4 เต็ม 5 จากรีวิว 31 ราย และติดอันดับหนึ่งของสิ่งที่น่าทำในอำเภอทับสะแก เสียงส่วนใหญ่ชมว่าเป็นที่เงียบสงบ ธรรมชาติสวย เดินไม่ไกล และค่าเข้าไม่แพง

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือปริมาณน้ำขึ้นกับฤดูอย่างชัดเจน ช่วงหน้าแล้งน้ำอาจเหลือน้อยจนน้ำตกดูเป็นสายบาง ๆ ถ้าอยากเห็นน้ำเต็มแรงและได้เล่นน้ำเต็มที่ควรไปช่วงหน้าฝนถึงต้นหนาว ข้อสองคือแอ่งน้ำเป็นพื้นทรายจึงอาจเห็นน้ำออกสีน้ำตาลอ่อน ๆ แต่น้ำสะอาดพอลงเล่นได้ ข้อสามคือโขดหินและทางเดินลื่นมากหลังฝนตก ควรใส่รองเท้าที่เกาะพื้นดีและระวังตอนปีนขึ้นชั้นบนที่ต้องข้ามลำธารหลายจุด ข้อสี่คือช่วงเสาร์อาทิตย์และวันหยุดยาวคนค่อนข้างเยอะ ถ้าอยากได้บรรยากาศเงียบให้เลี่ยงมาวันธรรมดา และอย่าลืมว่าค่าธรรมเนียมสำหรับต่างชาติแพงกว่าคนไทยหลายเท่า ควรเตรียมเงินสดไว้จ่ายหน้าด่านและเช็กเวลาปิดที่ 16.30 น. เพื่อไม่ให้ตกค้างในป่าตอนเย็น