10 กิจกรรมน่าทำ
ใน ตราด

เกาะกูดเป็นเกาะใหญ่อันดับสองของไทย อยู่ปลายสุดของจังหวัดตราดติดชายแดนกัมพูชา เสน่ห์คือหาดทรายขาวละเอียด น้ำทะเลใสเป็นสีเทอร์คอยส์ และป่าที่ยังเขียวชอุ่ม การนั่งเรือทัวร์ดำน้ำตื้นวนเกาะเป็นวิธีเห็นทะเลเกาะกูดได้หลายมุมในวันเดียว เรือมักออกจากท่าฝั่งอ่าวพร้าวหรือบางเบ้า แล้ววนไปจุดดำน้ำรอบเกาะกูดต่อไปยังเขตอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะช้างฝั่งเกาะรัง ซึ่งเป็นแนวปะการังที่สมบูรณ์กว่าหลายจุด แต่ละสต็อปมีปะการังตื้นให้ลอยตัวดูฝูงปลาได้โดยไม่ต้องว่ายน้ำเก่ง ทัวร์แบบเรือรวมกลุ่มเป็นที่นิยมเพราะราคาต่อคนไม่แพง มีเสื้อชูชีพให้ครบ และเหมาะกับคนที่พาเด็กหรือผู้ใหญ่ที่ว่ายน้ำไม่คล่องไปด้วย ใครอยากได้ความเป็นส่วนตัวและเลือกจุดเองก็มีแบบสปีดโบตหรือเหมาลำให้เลือก แต่ราคาจะสูงขึ้นตามลำดับ

ราคาทัวร์เรือรวมกลุ่มต่อคนมักรวมอาหารกลางวัน น้ำดื่ม และอุปกรณ์ดำน้ำตื้น (หน้ากากกับท่อหายใจ) ไว้แล้ว หลายเจ้ามีบริการรับส่งจากรีสอร์ตบนเกาะกูดให้ด้วย การจองผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ล่วงหน้าช่วยให้เทียบได้ว่าราคานั้นรวมอะไรบ้าง แวะกี่จุด และมีทีมงานพูดภาษาอะไร บนแพลตฟอร์มรีวิวอย่าง Tripadvisor ทัวร์ดำน้ำตื้นออกจากเกาะกูดของผู้ให้บริการที่คนพูดถึงบ่อยได้คะแนนเฉลี่ยราว 4.9 เต็ม 5 จากรีวิวกว่า 120 ราย เสียงส่วนใหญ่ชมว่าทีมงานดูแลดี เรือสะดวก และจุดดำน้ำสวย ควรเช็กด้วยว่าโปรแกรมแวะกี่เกาะและออกเรือไปถึงเกาะรังหรือไม่ เพราะเส้นทางและเวลาแต่ละจุดต่างกัน ค่าธรรมเนียมเข้าเขตอุทยานแห่งชาติมักคิดแยกจากค่าทัวร์ คนไทยและต่างชาติจ่ายคนละอัตรา จึงควรเตรียมเงินสดส่วนนี้เผื่อไว้ ช่วงที่ทะเลสงบและเหมาะดำน้ำตื้นที่สุดคือหน้าแล้งราวเดือนตุลาคมถึงพฤษภาคม ส่วนหน้ามรสุมคลื่นแรงและทัศนวิสัยใต้น้ำแย่ลง เรือหลายเจ้าปิดให้บริการ

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ก่อนจองแบบตรงไปตรงมา คือเกาะกูดอยู่ไกลจากฝั่ง การเดินทางมาถึงเกาะใช้เวลาและต้องต่อเรือเฟอร์รีหรือสปีดโบตจากท่าเรือแหลมศอกหรือท่าเรือด่านเก่าก่อน เมื่ออยู่บนเกาะแล้ว การนั่งเรือไปยังจุดดำน้ำบางช่วงก็ยังเจอคลื่นแรง คนเมาเรือง่ายควรกินยาแก้เมากันไว้ล่วงหน้าและเลือกนั่งกลางลำ ช่วงกลางวันเรือทัวร์หลายลำมักไปลงจุดเดียวกันโดยเฉพาะรอบเกาะรัง ทำให้บางจุดคนแน่นและน้ำขุ่นจากการกวนของนักดำน้ำ ปะการังบางจุดมีร่องรอยฟอกขาวและเสื่อมโทรมจากสภาพอากาศและการใช้งานหนัก จึงไม่ควรเหยียบหรือแตะปะการัง และควรใช้ครีมกันแดดสูตรที่เป็นมิตรกับแนวปะการัง การออกเรือให้ถึงจุดแรกแต่เช้าก่อนเรือลำอื่นจะได้เห็นน้ำใสกว่าและคนน้อยกว่า เตรียมเสื้อกันแดดแขนยาว หมวก และรองเท้าที่เปียกน้ำได้ไปด้วยจะสบายตัวตลอดวัน

น้ำตกคลองเจ้าเป็นน้ำตกที่ใหญ่และคนพูดถึงมากที่สุดของเกาะกูด ตั้งอยู่ต้นน้ำของคลองเจ้าซึ่งไหลลงสู่อ่าวคลองเจ้าทางฝั่งตะวันตกของเกาะ จุดที่ทำให้คนแวะกันเยอะคือมีบ่อน้ำใสกว้างอยู่ใต้ตัวน้ำตกให้ลงเล่นน้ำได้จริง ไม่ได้มีไว้แค่ยืนดูเหมือนน้ำตกหลายแห่ง สายน้ำไหลลงมาจากหน้าผาหินเป็นชั้นสูงลงสู่แอ่งเบื้องล่าง น้ำเย็นและใสจนมองเห็นก้อนหินใต้น้ำ หลายคนกระโดดจากโขดหินลงบ่อ หรือลอยตัวแช่คลายร้อนหลังจากตากแดดริมทะเลมาทั้งวัน จากลานจอดรถต้องเดินเท้าตามเส้นทางในป่าเข้าไปราวสิบถึงสิบห้านาที ทางไม่ชันมากและร่มรื่น เดินได้สบายกว่าน้ำตกหลายแห่งบนเกาะอื่น

สิ่งที่ทำให้น้ำตกคลองเจ้าเข้าคู่กับหาดได้ลงตัวคือทำเล อ่าวคลองเจ้าเป็นหาดที่ยาวและเงียบสงบ น้ำทะเลใสสีเขียวมรกต ที่พักและร้านอาหารกระจายอยู่ริมหาด คนที่พักโซนนี้จึงมักจัดตารางแบบเช้าเล่นทะเล บ่ายขี่มอเตอร์ไซค์หรือนั่งรถขึ้นไปแช่น้ำตกต่อ ได้ทั้งน้ำเค็มและน้ำจืดในวันเดียวโดยไม่ต้องเดินทางไกล ถ้าไม่มีรถ ทัวร์รอบเกาะกูดหลายเจ้ารวมน้ำตกคลองเจ้าไว้ในโปรแกรมอยู่แล้ว มักแวะน้ำตก จุดชมวิว และหาดสวยในทริปเดียว พร้อมรถรับส่งจากที่พัก ทำให้สะดวกกว่าการหาเส้นทางเอง เพราะถนนบนเกาะกูดบางช่วงยังเป็นทางแคบและขึ้นเนิน

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือปริมาณน้ำขึ้นกับฤดูอย่างชัดเจน ช่วงหน้าแล้งราวเดือนกุมภาพันธ์ถึงเมษายน น้ำอาจเหลือน้อยจนน้ำตกดูเป็นสายบาง ๆ และบ่อน้ำตื้นลง ถ้าอยากเห็นน้ำเต็มแรงและแช่ได้เต็มที่ ควรไปช่วงปลายฝนถึงต้นหนาว ข้อสองคือหินริมน้ำและก้อนหินในบ่อลื่นมากตอนเปียก โดยเฉพาะจุดที่มีตะไคร่ ควรใส่รองเท้าที่เกาะพื้นดีและระวังตอนปีนป่ายหรือกระโดดน้ำ เพราะความลึกแต่ละจุดไม่เท่ากัน ข้อสามคือช่วงมรสุมราวเดือนพฤษภาคมถึงตุลาคม เกาะกูดคลื่นลมแรง เรือข้ามฝั่งลดรอบหรือหยุดวิ่ง และที่พักบางแห่งปิดตามฤดู ควรเช็กสภาพอากาศและรอบเรือก่อนวางแผน ข้อสุดท้ายคือหลังฝนตกอาจมีทากและยุงตามเส้นทางเดินป่า ควรเตรียมยากันยุงและใส่รองเท้าหุ้มไว้จะสบายใจกว่า

เกาะหมากเป็นเกาะขนาดเล็กในจังหวัดตราด อยู่ระหว่างเกาะช้างกับเกาะกูด เสน่ห์ของที่นี่คือความเงียบสงบ ไม่มีถนนใหญ่ ไม่มีผับบาร์คึกคักแบบเกาะท่องเที่ยวชื่อดัง พื้นเกาะเป็นที่ราบแทบทั้งหมด ไม่มีเนินชันให้ปั่นเหนื่อย จึงกลายเป็นเกาะที่คนนิยมเช่าจักรยานปั่นเที่ยวรอบตัวมากที่สุดแห่งหนึ่งของฝั่งตะวันออก เส้นทางเลียบผ่านสวนมะพร้าวและสวนยางเก่าแก่ของชาวเกาะ ผ่านหาดทรายที่คนน้อยจนบางช่วงแทบไม่เจอใคร แวะจอดถ่ายรูปหรือลงเล่นน้ำได้ตามใจ ระยะทางรอบจุดเที่ยวหลักราวแปดกิโลเมตร ปั่นสบาย ๆ ครึ่งวันก็ทั่ว คนที่ไม่ถนัดจักรยานก็เช่ามอเตอร์ไซค์แทนได้ แต่หลายคนบอกว่าการปั่นช้า ๆ ให้อารมณ์ค่อย ๆ ซึมซับเกาะได้ดีกว่า

วิธีไปเกาะหมากคือนั่งเรือจากท่าเรือฝั่งแผ่นดินใหญ่ของตราด เช่น ท่าเรือแหลมงอบหรือท่าเรือแถบอำเภอเมือง ใช้เวลาตั้งแต่ราว 45 นาทีสำหรับเรือเร็ว ไปจนถึงราวชั่วโมงครึ่งสำหรับเรือธรรมดา เมื่อถึงเกาะจะมีที่พักตั้งแต่บังกะโลริมหาดราคาประหยัดไปจนถึงรีสอร์ตเล็ก ๆ ให้เลือก ส่วนใหญ่มีจักรยานให้ยืมหรือเช่าในราคาไม่แพง ร้านอาหารและร้านกาแฟกระจายอยู่ตามหาดหลักอย่างอ่าวตานิดและอ่าวโปร่ง เดินทางระหว่างกันด้วยจักรยานได้สบาย เกาะนี้เหมาะกับคนที่อยากใช้เวลาช้าลง ตื่นมาปั่นจักรยานเลียบทะเลตอนเช้า กลางวันหามุมหาดเงียบนอนอ่านหนังสือ แล้วรอดูพระอาทิตย์ตกตอนเย็น มากกว่าจะมาหากิจกรรมผาดโผนหรือชีวิตกลางคืน

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา อย่างแรกคือเกาะหมากพึ่งพาฤดูกาลมาก ช่วงมรสุมราวพฤษภาคมถึงตุลาคมคลื่นแรง เรือบางเที่ยวงดวิ่ง ที่พักและร้านค้าหลายแห่งปิดพักยาว ควรไปช่วงทะเลสงบราวพฤศจิกายนถึงเมษายนจะได้บรรยากาศเต็มที่และเรือวิ่งตรงเวลา อย่างที่สองคือความเงียบเป็นดาบสองคม คนที่คาดหวังร้านสะดวกซื้อ ตู้เอทีเอ็ม หรือชีวิตกลางคืนอาจผิดหวัง ควรเตรียมเงินสดและของใช้จำเป็นไปเอง อย่างที่สามคือถนนบางช่วงเป็นทางลูกรังหรือปูนแคบ ปั่นจักรยานตอนกลางวันแดดแรงจะร้อนมากเพราะร่มเงาน้อย ควรปั่นช่วงเช้าหรือเย็น พกน้ำ หมวก และครีมกันแดดไปด้วย และเช็กสภาพจักรยานทั้งเบรกและยางก่อนออกทุกครั้ง เพราะร้านซ่อมบนเกาะมีไม่มาก

เกาะหมากอยู่กลางทะเลตราด เป็นเกาะเงียบ ๆ ที่คนไปพักผ่อนแบบไม่เร่งรีบ เสน่ห์อีกอย่างคือรอบตัวเกาะมีเกาะเล็กเกาะน้อยกระจายอยู่หลายจุด ทัวร์ดำน้ำตื้นแบบวนเกาะจึงเป็นวิธีออกไปดูปะการังและฝูงปลาได้หลายมุมในทริปเดียว เรือมักออกจากท่าฝั่งเกาะหมากแล้ววนแวะจุดดำน้ำตื้นราวสามถึงสี่จุด หนึ่งในนั้นคือเกาะกระดาดที่ขึ้นชื่อเรื่องหาดทรายขาวและมีฝูงกวางอยู่บนเกาะ แต่ละจุดปะการังอยู่ไม่ลึกมาก ลอยตัวดูได้โดยไม่ต้องว่ายน้ำเก่ง และทุกทัวร์มีเสื้อชูชีพให้ใส่ จึงเหมาะกับคนพาเด็กหรือผู้ใหญ่ที่ว่ายน้ำไม่คล่องไปด้วย ส่วนใครอยากได้ความเป็นส่วนตัวและเลือกจุดเองก็มีแบบเหมาเรือให้เลือก แต่ราคาต่อคนจะสูงกว่าแบบรวมกลุ่ม

ทัวร์แบบรวมกลุ่มส่วนใหญ่รวมอุปกรณ์ดำน้ำตื้น หน้ากากกับท่อหายใจ เสื้อชูชีพ และน้ำดื่มไว้ให้แล้ว บางโปรแกรมมีมื้อกลางวันหรือของว่างและผลไม้แถมมาด้วยแล้วแต่เจ้า การจองผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ล่วงหน้าช่วยให้เทียบได้ว่าราคานั้นรวมอะไรบ้าง วนกี่จุด และเป็นเรือหางยาวหรือสปีดโบต ควรเช็กด้วยว่าโปรแกรมออกครึ่งวันหรือเต็มวัน เพราะเวลาที่ได้อยู่ในน้ำแต่ละจุดต่างกันพอสมควร จุดสำคัญที่ต้องรู้คือทัวร์รอบเกาะหมากเป็นกิจกรรมตามฤดู ช่วงที่ทะเลใสและเหมาะดำน้ำตื้นที่สุดคือหน้าแล้งราวเดือนพฤศจิกายนถึงเมษายน ส่วนหน้ามรสุมช่วงกลางปีคลื่นแรงและทัศนวิสัยใต้น้ำแย่ลง เรือหลายเจ้าลดรอบหรือปิดให้บริการ จึงควรเช็กกับผู้ให้บริการก่อนวางแผนเดินทาง

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ก่อนจองแบบตรงไปตรงมา อย่างแรกคือการนั่งเรือระหว่างจุดใช้เวลาพอสมควรและบางช่วงมีคลื่น คนเมาเรือง่ายควรกินยาแก้เมากันไว้ล่วงหน้าและเลือกนั่งกลางลำ อย่างที่สองคือน้ำใสไม่ใสขึ้นกับฤดูและสภาพอากาศวันนั้นจริง ๆ บางวันที่ลมแรงหรือหลังฝนตกน้ำอาจขุ่นและมองปะการังได้ไม่ชัด อย่างที่สามคือปะการังบางจุดมีร่องรอยเสื่อมโทรมจากสภาพอากาศและการใช้งาน จึงไม่ควรเหยียบหรือแตะปะการัง และควรใช้ครีมกันแดดสูตรที่เป็นมิตรกับแนวปะการัง อย่างที่สี่คือเกาะหมากเดินทางไปถึงยากกว่าเกาะช้าง ต้องต่อเรือจากท่าฝั่งแผ่นดินใหญ่ ควรเผื่อเวลาและเช็กตารางเรือให้ดี เตรียมเสื้อกันแดดแขนยาว หมวก และรองเท้าที่เปียกน้ำได้ไปด้วยจะสบายตัวตลอดวัน

เกาะกระดาดเป็นเกาะเล็กในทะเลตราดที่ต่างจากเกาะอื่นตรงที่พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นทุ่งหญ้ากว้างคล้ายทุ่งซาวันนา ไม่ใช่ป่าทึบหรือหมู่บ้านชาวประมง ตัวเกาะไม่มีชุมชนอาศัยถาวรเพราะเคยเป็นเกาะสัมปทานส่วนตัว จุดที่ทำให้คนตั้งใจแวะมาคือฝูงกวางที่อยู่อาศัยกันอย่างอิสระบนเกาะเกือบร้อยตัว เดินหากินอยู่ตามทุ่งหญ้าให้ถ่ายรูปได้ในระยะใกล้ นอกจากทุ่งหญ้าและฝูงกวางแล้ว รอบเกาะยังมีหาดทรายเงียบ ๆ น้ำทะเลใส และแนวปะการังตื้นให้ลงดำน้ำดูปลาได้ บรรยากาศโดยรวมสงบและคนไม่พลุกพล่านเท่าเกาะท่องเที่ยวหลัก เหมาะกับคนที่อยากได้วันพักผ่อนแบบเรียบ ๆ ไม่ต้องแย่งพื้นที่กับนักท่องเที่ยวจำนวนมาก

วิธีไปที่นิยมที่สุดคือไปแบบเดย์ทริป โดยเกาะกระดาดอยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของเกาะหมาก คนที่พักบนเกาะหมากจึงนั่งเรือข้ามมาได้ในเวลาไม่นาน มีเรือออกจากหลายจุดบนเกาะหมากให้เลือก บางคนก็ต่อเรือมาจากท่าเรือฝั่งแผ่นดินใหญ่ของตราด โปรแกรมเดย์ทริปส่วนใหญ่จะรวมค่าเรือไป-กลับ บางเจ้ารวมอุปกรณ์ดำน้ำตื้นและน้ำดื่มมาให้ด้วย เมื่อขึ้นเกาะแล้วมักมีบริการนั่งรถอีแต๋นพาวนชมรอบเกาะ ผ่านทุ่งหญ้า จุดชมวิว และหาดต่าง ๆ ซึ่งค่ารถรอบเกาะและค่าเข้าบางส่วนอาจคิดแยกจ่ายหน้างาน การจองเดย์ทริปหรือเรือล่วงหน้าผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ช่วยให้เทียบได้ว่าแต่ละโปรแกรมรวมอะไรมาบ้าง ใช้เวลากี่ชั่วโมง และออกเรือจากจุดไหน

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือเกาะนี้เป็นเกาะเล็กและไม่มีสิ่งอำนวยความสะดวกครบเหมือนเกาะใหญ่ ร้านค้าและห้องน้ำมีจำกัด ควรเตรียมน้ำดื่ม หมวก และครีมกันแดดไปเอง เพราะทุ่งหญ้าเปิดโล่งแดดค่อนข้างแรงและร่มเงาน้อย ข้อสองคือกวางบนเกาะเป็นสัตว์ที่อยู่อิสระ ไม่ควรไล่จับ ป้อนอาหารแปลก ๆ หรือทิ้งขยะพลาสติกที่กวางอาจกินเข้าไป การให้อาหารควรทำเท่าที่ผู้ดูแลเกาะอนุญาตเท่านั้น ข้อสามคือการเดินทางขึ้นกับสภาพทะเล ช่วงหน้ามรสุมคลื่นแรงเรืออาจงดออกหรือเลื่อน ควรเผื่อแผนและเช็กกับผู้ให้บริการก่อน ช่วงที่ทะเลนิ่งและเที่ยวสบายที่สุดคือหน้าแล้งราวเดือนพฤศจิกายนถึงเมษายน และควรไปช่วงเช้าที่แดดยังไม่จัดเพื่อเดินทุ่งหญ้าและถ่ายรูปได้สบายกว่า

หาดทรายขาว-หาดบานชื่น (คนแถวนั้นเรียกหาดมะโร) เป็นหาดบนแผ่นดินใหญ่ของตราด อยู่ทางอำเภอคลองใหญ่ที่เป็นแผ่นดินแคบ ๆ ทอดยาวลงไปทางชายแดนบ้านหาดเล็ก จุดเด่นคือได้เที่ยวทะเลตราดโดยไม่ต้องนั่งเรือข้ามไปเกาะช้างหรือเกาะกูด ขับรถตามถนนสุขุมวิทลงมาเรื่อย ๆ ก็ถึงหาด เหมาะกับคนที่อยากแวะพักระหว่างทางไปชายแดน หรือคนที่ไม่อยากเสียเวลานั่งเรือ ตัวหาดทรายละเอียดออกขาว คนไม่ค่อยพลุกพล่านเท่าหาดบนเกาะ บรรยากาศจึงเงียบสงบ เดินเล่น นั่งชิล หรือเล่นน้ำริมฝั่งได้สบาย ๆ แนวหาดค่อนข้างยาวและตื้นพอสมควร เดินลงไปได้ไกลก่อนจะถึงน้ำลึก

เสน่ห์ของที่นี่คือความเรียบง่ายแบบหาดต่างจังหวัดที่ยังไม่ถูกจัดเต็มเป็นแหล่งท่องเที่ยวใหญ่ ริมหาดมีร้านอาหารทะเลและเพิงกาแฟกระจายอยู่บ้าง บางช่วงมีรีสอร์ตและโฮมสเตย์เล็ก ๆ ให้ค้างคืน ราคาไม่แรงเท่าฝั่งเกาะ ช่วงเย็นเป็นเวลาที่หลายคนชอบเพราะแสงตกกระทบผืนน้ำแล้วสวย ถ่ายรูปกับแนวมะพร้าวได้บรรยากาศ ใครขับรถเที่ยวเองก็จอดริมหาดได้ง่าย ไม่ต้องจองเรือหรือรอรอบเหมือนไปเกาะ ถ้าวางแผนไปคลองใหญ่เพื่อซื้อของชายแดน กินอาหารทะเล หรือถ่ายรูปหลักกิโลเมตรสุดถนนสุขุมวิท การแวะหาดนี้เพิ่มเข้าไปในเส้นทางทำได้ลงตัว

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ตามตรงคือหาดนี้อยู่ไกลจากตัวเมืองตราดพอสมควร ขับรถลงมาทางคลองใหญ่ใช้เวลาราวหนึ่งชั่วโมงขึ้นไป จึงเหมาะกับคนที่มีรถส่วนตัวมากกว่าคนที่พึ่งรถสาธารณะ สิ่งอำนวยความสะดวกมีจำกัด ห้องน้ำและร้านค้าไม่ได้มีทุกจุด ควรเตรียมน้ำดื่มและของกินติดรถไปเผื่อ น้ำทะเลใสมากช่วงหน้าแล้ง (ราวเดือนพฤศจิกายนถึงเมษายน) ส่วนหน้ามรสุมคลื่นลมแรงและน้ำอาจขุ่น บางช่วงมีสาหร่ายหรือขยะที่คลื่นซัดเข้าฝั่งบ้างตามธรรมชาติ เล่นน้ำควรดูแนวคลื่นและระวังเด็กเล็ก เก็บขยะกลับและไม่ทิ้งไว้บนหาดเพื่อรักษาความสะอาดให้คนหลังได้เที่ยวต่อ

อนุสรณ์สถานยุทธนาวีที่เกาะช้างตั้งอยู่ริมทะเลที่แหลมงอบ บนแผ่นดินใหญ่ของจังหวัดตราด ห่างจากท่าเรือที่คนใช้ข้ามไปเกาะช้างเพียงไม่กี่นาที สร้างขึ้นเพื่อรำลึกถึงการรบทางเรือเมื่อวันที่ 17 มกราคม พ.ศ. 2484 ที่ทหารเรือไทยเผชิญหน้ากับกองเรือฝรั่งเศสในน่านน้ำนอกฝั่งเกาะช้าง จุดที่ทำให้ที่นี่ต่างจากอนุสาวรีย์ทั่วไปคือตัวอาคารหลักออกแบบเป็นรูปเรือรบหันหน้าออกทะเล มีอนุสาวรีย์ทหารเรือยืนอยู่ด้านหน้า และมองออกไปเห็นทะเลกับเกาะช้างอยู่ไกล ๆ ทำให้เดินชมแล้วเห็นภาพเหตุการณ์ได้ชัดกว่าอ่านจากหนังสือ คนที่แวะมามักใช้เวลาไม่นานแต่ได้ทั้งความรู้และมุมถ่ายรูปริมทะเลไปพร้อมกัน

ภายในบริเวณยังมีส่วนพิพิธภัณฑ์ที่จัดแสดงเรื่องราวของเรือหลวงธนบุรี ซึ่งเป็นเรือรบลำสำคัญในการรบครั้งนั้น มีทั้งแบบจำลอง ภาพถ่ายเก่า และข้อมูลลำดับเหตุการณ์ให้อ่าน ช่วยให้เข้าใจว่าเกิดอะไรขึ้นในวันนั้นและทำไมเหตุการณ์นี้ถึงถูกจดจำในประวัติศาสตร์กองทัพเรือไทย ส่วนป้อมปืนและหอบังคับการเดิมของเรือหลวงธนบุรีนั้นถูกเก็บรักษาไว้ในพื้นที่ของกองทัพเรือที่กรุงเทพฯ ส่วนที่แหลมงอบจะเน้นเป็นอนุสรณ์สถานและพื้นที่รำลึกริมทะเล การเข้าชมบริเวณอนุสรณ์สถานส่วนใหญ่ไม่มีค่าเข้า ส่วนพิพิธภัณฑ์อาจเก็บค่าเข้าเล็กน้อยและมีเวลาเปิด-ปิดเป็นช่วง จึงควรเช็กหน้างานอีกครั้งโดยเฉพาะถ้าไปช่วงวันหยุดยาวหรือนอกฤดูท่องเที่ยว

ข้อดีของทำเลคือที่นี่อยู่ตรงจุดที่คนส่วนใหญ่ผ่านอยู่แล้วก่อนหรือหลังลงเรือไปเกาะช้าง จึงแวะเสริมได้โดยไม่ต้องขับรถอ้อมไกล เหมาะทำเป็นจุดพักยืดเส้นยืดสาย ถ่ายรูปกับเรือรบจำลองและวิวทะเล แล้วค่อยเดินทางต่อ สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้แบบตรงไปตรงมาคือพื้นที่กลางแจ้งเปิดโล่งริมทะเล แดดค่อนข้างแรงในช่วงกลางวัน ควรมาช่วงเช้าหรือเย็นและเตรียมหมวกกับน้ำดื่ม ตัวอนุสรณ์สถานเน้นการรำลึกและชมทัศนียภาพมากกว่าจะมีกิจกรรมให้เล่นเยอะ คนที่คาดหวังความบันเทิงอาจรู้สึกว่าเรียบไป แต่สำหรับคนที่สนใจประวัติศาสตร์นาวีหรืออยากพาลูกหลานมาเรียนรู้เรื่องราวจริงของท้องถิ่น ที่นี่เป็นจุดแวะที่ให้ทั้งความรู้และบรรยากาศริมทะเลในเวลาไม่นาน

หลายคนที่มาตราดมักผ่านตัวเมืองไปลงเรือที่ท่าเรือแหลมงอบเพื่อข้ามไปเกาะช้างเลย ทั้งที่ย่านเมืองเก่ากลางตัวเมืองตราดเองก็มีเสน่ห์เงียบ ๆ ให้เดินเล่นได้เพลิน ๆ ครึ่งวัน ย่านนี้อยู่รอบถนนธนเจริญและถนนหลักเมือง เลียบคลองบางพระที่ไหลผ่านกลางเมือง สองข้างทางยังมีเรือนแถวไม้เก่าอายุหลายสิบปีตั้งเรียงกัน บางหลังยังเปิดเป็นร้านค้า ร้านกาแฟ และร้านขายของชำแบบดั้งเดิม ให้ภาพเมืองการค้าเก่าที่ไม่ได้ถูกปรับจนกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวเต็มตัว จุดเด่นคือได้เดินแบบไม่ต้องรีบ ไม่มีค่าเข้า และเจอวิถีชีวิตคนตราดจริง ๆ ระหว่างทางแวะไหว้ศาลเจ้าเก่าแก่ในย่าน ซึ่งเป็นศูนย์รวมใจของชุมชนคนไทยเชื้อสายจีนที่อยู่กันมานาน

เดินไปอีกไม่ไกลจะเจอตลาดสดเทศบาลเมืองตราดที่คึกคักตั้งแต่เช้า เป็นแหล่งของกินท้องถิ่นราคาย่อมเยาให้ชิมได้หลายอย่าง ตราดขึ้นชื่อเรื่องอาหารทะเลสดและของแปรรูปอย่างกะปิ น้ำปลา และผลไม้ตามฤดูกาล โดยเฉพาะช่วงหน้าผลไม้ราวเดือนพฤษภาคมถึงมิถุนายนที่ทุเรียน มังคุด และเงาะออกพร้อมกัน ของกินขึ้นชื่อที่หากินได้แถวนี้มีทั้งก๋วยเตี๋ยวเจ้าเก่า ขนมไทยโบราณ และกาแฟโบราณในร้านห้องแถวไม้ พอตกเย็นย่านใกล้ ๆ จะมีตลาดกลางคืนเปิดให้เดินกินเดินเล่นต่อได้อีก บรรยากาศเป็นกันเองแบบเมืองเล็ก ราคาไม่แพง และไม่พลุกพล่านเท่าเมืองท่องเที่ยวใหญ่ ๆ ทำให้เหมาะกับคนที่อยากพักจากทริปทะเลมาเดินเที่ยวเบา ๆ สักครึ่งวัน

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือย่านเมืองเก่าตราดไม่ได้ถูกจัดเป็นถนนคนเดินหรือแหล่งเช็กอินที่ตกแต่งไว้พร้อม จึงอย่าคาดหวังภาพสตรีทอาร์ตหรือคาเฟ่เก๋ ๆ แน่นทุกหลังเหมือนย่านเก่าในเมืองใหญ่ เสน่ห์ของที่นี่คือความเป็นเมืองจริงที่ยังใช้ชีวิตปกติ ข้อสองคือหลายร้านและตลาดสดคึกคักช่วงเช้าถึงสาย พอบ่ายแก่ ๆ บางร้านทยอยปิด ควรวางแผนมาช่วงเช้าหรือเผื่อมาต่อตลาดเย็น ข้อสามคือกลางวันเมืองตราดแดดค่อนข้างแรงและร่มเงาน้อยเป็นบางช่วง ควรพกหมวก ร่ม และน้ำดื่มติดตัว ข้อสี่คือทางเดินริมคลองและในตลาดบางจุดเป็นพื้นปูนเก่าหรือไม้ที่อาจลื่นและไม่เรียบ ควรใส่รองเท้าที่เดินสบายและระวังเวลาเดินถ่ายรูป และถ้าจะเข้าไหว้ศาลเจ้าควรแต่งกายสุภาพและสำรวมตามธรรมเนียม

ตราดเป็นจังหวัดผลไม้ตัวจริงของภาคตะวันออก พอเข้าหน้าผลไม้ราวเดือนพฤษภาคมถึงกรกฎาคม สวนหลายแห่งในเขตเขาสมิง เมืองตราด และบ่อไร่ จะเปิดให้เข้าไปเดินชมและกินผลไม้แบบบุฟเฟต์ในราคาต่อหัว ผลไม้เด่นที่ออกพร้อมกันช่วงนี้คือทุเรียน มังคุด เงาะ และสละ ซึ่งตราดขึ้นชื่อเรื่องรสชาติเพราะดินและอากาศแถบเชิงเขาบรรทัดเหมาะกับการปลูก จุดที่ทำให้คนชอบทัวร์สวนคือได้กินผลไม้สดจากต้นจริง ไม่ต้องผ่านการขนส่งข้ามจังหวัด เจ้าของสวนหลายแห่งจะพาเดินดูต้น เล่าเรื่องพันธุ์ทุเรียนและวิธีดูผลสุก แล้วจัดผลไม้ปอกพร้อมกินไว้ตามซุ้มให้ตักได้เต็มที่ตามที่สวนกำหนด

รูปแบบบุฟเฟต์ของแต่ละสวนไม่เหมือนกัน บางแห่งคิดค่าเข้าต่อหัวแล้วกินผลไม้ตามฤดูได้ไม่อั้นในเวลาที่กำหนด บางแห่งรวมทุเรียนพันธุ์ทั่วไปไว้ในราคาบุฟเฟต์ แต่ทุเรียนพันธุ์พรีเมียมอย่างหมอนทองคัดพิเศษหรือพันธุ์หายากจะคิดเพิ่มแยกตามน้ำหนัก ผลไม้ที่อยากห่อกลับบ้านก็ชั่งกิโลจ่ายต่างหาก ราคาต่อหัวจึงมักอยู่ในช่วงหลักร้อยต้น ๆ ถึงราวสามร้อยกว่าบาท ขึ้นกับว่าเป็นสวนเล็กในชุมชนหรือสวนที่จัดเป็นแหล่งท่องเที่ยวเต็มรูปแบบ การไปช่วงต้นฤดูผลไม้จะได้ทุเรียนและมังคุดที่กำลังทยอยสุก ส่วนช่วงพีคกลางฤดูผลไม้จะหลากหลายและราคาน่าคบที่สุด แนะนำให้โทรเช็กกับสวนก่อนว่าวันที่จะไปมีผลไม้อะไรสุกบ้างและเปิดบุฟเฟต์หรือไม่ เพราะผลไม้ออกไม่พร้อมกันทุกปี

สิ่งที่ควรเผื่อใจไว้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือฤดูกาลเป็นตัวกำหนดทุกอย่าง ถ้าปีไหนฝนมาเร็วหรือช้า ช่วงที่ผลไม้สุกก็ขยับตาม บางสวนอาจยังไม่เปิดหรือปิดไปแล้วเมื่อไปผิดช่วง ข้อสองคือสวนส่วนใหญ่อยู่นอกตัวเมืองและกระจายตามเชิงเขา ถ้าไม่มีรถส่วนตัวควรจองทัวร์ที่รวมรถรับส่ง เพราะรถสาธารณะเข้าถึงยาก ข้อสามคือบุฟเฟต์ผลไม้กินได้เยอะกว่าที่คิด โดยเฉพาะทุเรียนที่อิ่มเร็ว ควรกะปริมาณและค่อย ๆ ชิมหลายอย่างแทนที่จะทุ่มกับชนิดเดียว ข้อสี่คือช่วงกลางวันแดดแรงและพื้นสวนอาจเป็นดินลื่นหลังฝน ควรใส่รองเท้าที่เดินสบายและเตรียมหมวกกับน้ำดื่มไปด้วย และควรถามราคาส่วนที่คิดเพิ่ม เช่น ทุเรียนพันธุ์พิเศษหรือผลไม้ห่อกลับ ให้ชัดตั้งแต่ก่อนเริ่มกิน จะได้ไม่งงตอนจ่ายเงิน

บ้านหาดเล็กคือหมู่บ้านสุดปลายถนนสุขุมวิทในอำเภอคลองใหญ่ จังหวัดตราด และเป็นจุดที่ถือกันว่าเป็นแผ่นดินตะวันออกสุดของประเทศไทย เสน่ห์ของที่นี่คือการได้ขับรถเลียบชายฝั่งทะเลไปเรื่อย ๆ จนถึงปลายทางแล้วเก็บภาพหมุดจุดสุดขอบประเทศเป็นที่ระลึก ตัวหมู่บ้านมีตลาดชายแดนไทย-กัมพูชาที่คึกคักในบางช่วงเวลา มีทั้งของกินของฝาก อาหารทะเลสดจากเรือประมงในพื้นที่ สินค้าราคาย่อมเยาจากฝั่งเพื่อนบ้าน และบรรยากาศชุมชนริมทะเลแบบที่หาดูได้ยากในเมืองใหญ่ หลายคนแวะที่นี่ต่อเนื่องกับการนั่งเรือไปเกาะกูดหรือเกาะหมาก เพราะท่าเรือคลองใหญ่และจุดลงเรืออยู่ในเส้นทางเดียวกัน จึงเหมาะกับสายขับรถเที่ยวที่อยากได้ประสบการณ์เมืองชายแดนควบกับทะเลตราด

การเดินทางมาบ้านหาดเล็กส่วนใหญ่ใช้รถยนต์ส่วนตัวหรือรถเช่า ขับจากตัวเมืองตราดลงใต้ไปตามถนนเลียบทะเลราวเก้าสิบกิโลเมตร ระหว่างทางผ่านตำบลไม้รูดและจุดชมวิวชายฝั่งหลายจุดที่แวะถ่ายรูปได้เพลิน ๆ เมื่อถึงตัวหมู่บ้านจะเห็นตลาดและร้านค้าเรียงตามถนน คนที่มาส่วนใหญ่จะเดินเลือกซื้อของแห้ง อาหารทะเลตากแห้ง กะปิ น้ำปลา และของฝากพื้นเมือง จากนั้นแวะกินอาหารทะเลสดในร้านริมทางที่ราคาเป็นกันเอง ตัวจุดถ่ายรูปป้ายตะวันออกสุดอยู่ไม่ไกลจากตลาด เดินหรือขับรถต่อไปอีกนิดเดียวก็ถึง เหมาะกับการมาแบบสบาย ๆ ไม่ต้องรีบ ใช้เวลาราวสองถึงสามชั่วโมงก็เที่ยวได้ครบทั้งเดินตลาดและเก็บภาพ

สิ่งที่ควรรู้ก่อนไปแบบตรงไปตรงมา ข้อแรกคือที่นี่อยู่ไกลจากตัวเมืองตราดพอสมควร การเดินทางไป-กลับใช้เวลาและค่าน้ำมันเป็นค่าใช้จ่ายหลัก ถ้าไม่มีรถส่วนตัวควรวางแผนเช่ารถหรือรวมกับทริปเที่ยวคลองใหญ่-เกาะกูดในคราวเดียวจะคุ้มกว่า ข้อสองคือความคึกคักของตลาดขึ้นกับช่วงเวลาและสถานการณ์ชายแดน บางวันร้านค้าเปิดไม่ครบและด่านผ่านแดนอาจปิดหรือมีข้อจำกัด จึงควรเช็กสถานะเปิด-ปิดล่วงหน้าก่อนออกเดินทาง ข้อสามคือถ้าตั้งใจจะข้ามไปฝั่งกัมพูชาต้องเตรียมเอกสารและตรวจเงื่อนไขการผ่านแดนให้ชัดเจน แต่หลายคนมาเพียงเพื่อเดินตลาดฝั่งไทยและถ่ายรูปจุดตะวันออกสุดก็เพียงพอแล้ว ข้อสุดท้ายคือควรมาช่วงกลางวันถึงบ่าย เพราะแดดแรงและควรเตรียมหมวก น้ำดื่ม และเงินสดไปด้วย เนื่องจากร้านค้าหลายแห่งรับเฉพาะเงินสด