พิพิธภัณฑ์เมืองอุดรธานี
อาคารราชินูทิศเก่าอายุร้อยปี

🔄 อัปเดตล่าสุด 21 มิ.ย. 2026

หลายคนมาอุดรเพื่อทะเลบัวแดง บ้านเชียง หรือคำชะโนด แต่ถ้าอยากเข้าใจว่าเมืองอุดรเป็นมายังไง ทำไมถึงมีตึกฝรั่งกลางเมือง ทำไมคนที่นี่กินอาหารเวียดนามเป็นเรื่องปกติ พิพิธภัณฑ์เมืองอุดรธานี คือที่ที่ตอบเรื่องพวกนี้ได้ในที่เดียว และดีที่สุดคือเข้าฟรี อยู่กลางเมือง แวะได้ง่ายระหว่างทาง

ตัวอาคารเองก็เป็นของดูในตัว เป็นตึกก่ออิฐถือปูนสองชั้นสไตล์ตะวันตก หลังคาทรงปั้นหยา ซุ้มประตูหน้าต่างโค้ง มีมุขยื่นออกมาด้านหน้า ทาสีครีม-ขาวสะอาดตา เดินเข้าไปข้างในเหมือนย้อนเวลา แต่ติดแอร์เย็นสบาย เป็นที่หลบร้อนตอนบ่ายที่คนอุดรหลายคนพาลูกหลานมาเดิน

อาคารราชินูทิศ มาจากไหน

อาคารหลังนี้สร้างตั้งแต่ พ.ศ. 2463 (สมัยรัชกาลที่ 6) ตอนแรกตั้งใจให้เป็นอาคารเรียนของ โรงเรียนราชินูทิศ ตามพระราชดำริของสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ แต่พระองค์เสด็จสวรรคตก่อนที่อาคารจะเสร็จ การก่อสร้างจึงสานต่อจนแล้วเสร็จราว พ.ศ. 2468 และใช้เป็นโรงเรียนเรื่อยมา ชื่อ "ราชินูทิศ" จึงผูกพันกับเมืองอุดรมานานก่อนที่จะแปลงเป็นพิพิธภัณฑ์

เมื่ออายุอาคารมากขึ้นและมีการย้ายโรงเรียน เทศบาลนครอุดรธานีจึงบูรณะตึกเก่าหลังนี้ขึ้นใหม่ แล้วปรับเป็นพิพิธภัณฑ์เมืองอุดรธานี เก็บรวบรวมเรื่องราวของจังหวัดไว้ในที่เดียว ทำให้ตึกที่เคยเป็นห้องเรียนกลับมามีชีวิตอีกครั้งในฐานะห้องเรียนประวัติศาสตร์ของคนทั้งเมือง

เดินดูอะไรบ้างในพิพิธภัณฑ์

ภายในแบ่งเป็นห้องจัดแสดงราว 10 ห้อง ไล่เรื่องเป็นลำดับตั้งแต่ธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ ไปจนถึงเมืองในปัจจุบัน เดินตามทางที่จัดไว้จะได้เรื่องราวต่อเนื่องเป็นเส้น ไม่งง

• ห้องกรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม — พระประวัติผู้ตั้งเมืองอุดรธานี จุดเริ่มต้นของเมืองที่เคยเป็นค่ายทหารบ้านหมากแข้ง ก่อนกลายเป็นจังหวัด
• ห้องธรรมชาติวิทยา–ธรณีวิทยา — เล่าพื้นที่อีสานเหนือ ดิน หิน ซากดึกดำบรรพ์ และทรัพยากรของอุดร
• ห้องประวัติศาสตร์–โบราณคดี — เชื่อมโยงถึงแหล่งมรดกโลกบ้านเชียง เครื่องปั้นดินเผาลายเขียนสีและวัฒนธรรมก่อนประวัติศาสตร์
• ห้องมานุษยวิทยาและการพัฒนาเมือง — วิถีคนอุดร การตั้งถิ่นฐาน รวมถึงร่องรอยยุคที่เมืองเติบโตเร็วในช่วงมีฐานทัพอเมริกัน
• ห้องหลวงตามหาบัว — พระเกจิสายป่าที่คนอุดรเคารพ เชื่อมโยงกับวัดป่าบ้านตาดที่อยู่ในจังหวัดเดียวกัน
• ห้องราชสกุลทองใหญ่และศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย — ปิดท้ายด้วยเรื่องราชสกุลและงานศิลป์ร่วมสมัยของเมือง

ของที่หลายคนชอบคือการจัดแสดงเป็นฉากจำลองและภาพถ่ายเก่า ทำให้เห็นภาพเมืองอุดรในอดีตชัดกว่าการอ่านป้ายเฉย ๆ เด็ก ๆ มักติดใจห้องธรรมชาติวิทยากับห้องโบราณคดี ส่วนผู้ใหญ่มักใช้เวลานานกับห้องประวัติเมือง

ค่าเข้า เวลาเปิด-ปิด

เข้าชม ฟรี ไม่เสียค่าบัตร มีตู้รับบริจาคบำรุงพิพิธภัณฑ์ตามศรัทธาตรงทางเข้า เปิดให้เข้าชม วันอังคาร–อาทิตย์ ราว 09.00–16.00 น. ปิดวันจันทร์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์หรือวันที่เทศบาลกำหนด บางช่วงข้อมูลเวลาอาจคลาดเคลื่อนเล็กน้อย (บางแหล่งระบุ 08.30–16.30) ถ้าจะไปช่วงใกล้เที่ยงหรือวันหยุดยาว โทรเช็กก่อนที่ 042-245-976 จะชัวร์กว่า

• ที่ตั้ง — ถนนโพศรี ตำบลหมากแข้ง อำเภอเมือง (ใจกลางเมืองอุดร ใกล้วัดโพธิสมภรณ์และหนองประจักษ์)
• ค่าเข้า — ฟรี · มีตู้บริจาคตามศรัทธา
• เวลา — อังคาร–อาทิตย์ ~09.00–16.00 น. · ปิดวันจันทร์
• เวลาเดินชม — เผื่อไว้ราว 1–1.5 ชั่วโมง · ติดแอร์ เดินสบาย
• โทรสอบถาม — 042-245-976

การเดินทางไปพิพิธภัณฑ์

พิพิธภัณฑ์อยู่กลางเมืองอุดรเลย ริมถนนโพศรี ใกล้วัดโพธิสมภรณ์ ห่างจากหนองประจักษ์เดินถึงได้ในไม่กี่นาที จากตัวเมืองหรือสถานีรถไฟอุดรธานีนั่งรถไม่ถึง 10 นาที หาง่ายมาก กดแผนที่ตามได้ตรงจุด

ทริปกลางเมืองอุดร จัดยังไงให้ลงตัว

ถ้ามีเวลาในเมืองอุดรครึ่งวันถึงหนึ่งวัน ลองวางตามนี้ พิพิธภัณฑ์เป็นจุดที่เสียบเข้าได้ทั้งเช้าและบ่าย เพราะติดแอร์และอยู่กลางเมือง

ควรแวะไหม เล่าตรง ๆ

บอกตามตรง พิพิธภัณฑ์เมืองอุดรไม่ได้ใหญ่โตหรือไฮเทคเท่าพิพิธภัณฑ์ในเมืองใหญ่ และไม่ได้เป็นจุดหมายที่คนบินมาอุดรเพื่อมาที่นี่โดยเฉพาะ แต่ถ้าวัดกันที่ความคุ้ม เข้าฟรี ติดแอร์ อยู่กลางเมือง ใช้เวลาแค่ชั่วโมงเดียวก็เข้าใจรากของเมืองอุดรขึ้นเยอะ ทั้งตัวอาคารเก่าก็สวยและถ่ายรูปดี ถือว่าเด่นในแง่เป็นจุดแวะที่ได้ทั้งความรู้และภาพ

เหมาะกับคนชอบประวัติศาสตร์ ครอบครัวที่พาเด็กมาเรียนรู้ และคนที่อยากหามุมถ่ายรูปสวยกลางเมืองโดยไม่เสียเงิน แต่ถ้าคุณมาอุดรช่วงสั้นมากและตั้งใจทุ่มเวลาให้ทะเลบัวแดงหรือบ้านเชียงเต็ม ๆ ที่นี่อาจเป็นตัวเลือกที่ตัดออกได้โดยไม่เสียดายนัก บอกไว้ก่อนจะได้วางแผนถูก