ไหว้พระธาตุยโสธร
ไปที่ไหนดี

พระธาตุก่องข้าวน้อยคือหมุดหมายแรกของเกือบทุกคนที่มาเที่ยวยโสธร เพราะเป็นเจดีย์เก่ารูปทรงแปลกตาที่หาไม่ได้ที่อื่น ตัวองค์พระธาตุมีรูปทรงเหมือนก่องข้าวเหนียว หรือกระติบข้าวของคนอีสาน ตั้งอยู่กลางทุ่งนาไม่ไกลจากตัวเมือง เดินทางง่ายและถ่ายรูปสวยโดยเฉพาะช่วงที่นาข้าวเขียวหรือช่วงแสงเช้าเย็น หลายคนที่มาบอกว่าได้ทั้งกราบพระและได้เห็นสัญลักษณ์ประจำจังหวัดในที่เดียว จึงมักถูกจัดเป็นจุดเปิดทริปก่อนจะไปไหว้พระธาตุและวัดอื่นต่อ

สิ่งที่ทำให้พระธาตุก่องข้าวน้อยน่าสนใจไม่ใช่แค่รูปทรง แต่เป็นตำนานพื้นบ้านที่เล่าต่อกันมา เรื่องเล่าว่าด้วยลูกชายที่ทำนาจนหิวโซ พอแม่เอาข้าวมาส่งช้าและดูเหมือนจะน้อย ก็บันดาลโทสะทำร้ายแม่จนเสียชีวิต แต่พอกินข้าวกลับไม่หมดก่องด้วยซ้ำ จึงสำนึกผิดและสร้างพระธาตุขึ้นเพื่อไถ่บาป เรื่องนี้ถูกใช้สอนใจเรื่องความกตัญญูและการข่มใจ ทำให้การมายืนหน้าองค์พระธาตุไม่ได้เป็นแค่การถ่ายรูป แต่ได้ฉุกคิดเรื่องราวที่อยู่เบื้องหลังไปด้วย

เรื่องที่ควรเผื่อใจคือ พระธาตุก่องข้าวน้อยอยู่กลางทุ่งที่ค่อนข้างโล่ง กลางวันแดดแรงและร้อน ไม่ค่อยมีร่มเงา แนะนำให้ไปช่วงเช้าหรือเย็นจะเดินสบายและได้แสงถ่ายรูปสวยกว่า ควรเตรียมหมวก ร่ม และน้ำดื่มไปด้วย บริเวณวัดมีที่จอดรถและร้านของฝากเล็ก ๆ แต่ไม่ได้พลุกพล่านเท่าวัดดังในเมืองใหญ่ ถ้าวางแผนไหว้พระหลายที่ในวันเดียว การเริ่มที่นี่ก่อนตอนเช้าจะช่วยให้จัดเวลาช่วงที่เหลือได้ง่ายขึ้น และเลี่ยงแดดเที่ยงที่ร้อนจัดกลางทุ่ง

ถ้าพระธาตุก่องข้าวน้อยคือแลนด์มาร์กนอกเมือง พระธาตุอานนท์ที่วัดมหาธาตุก็คือพระธาตุคู่บ้านคู่เมืองที่อยู่ใจกลางเมืองยโสธร ตัวองค์พระธาตุเป็นเจดีย์ทรงลาวเก่าแก่ที่สะท้อนงานช่างพื้นถิ่นของลุ่มน้ำโขง ต่างจากเจดีย์ทรงไทยภาคกลางที่คุ้นตากัน ชื่อ พระธาตุอานนท์ มาจากความเชื่อที่ว่าภายในบรรจุอัฐิธาตุของพระอานนท์ พุทธสาวกผู้เป็นพระอุปัฏฐากของพระพุทธเจ้า จึงเป็นที่เคารพของคนยโสธรและผู้มาเยือน ตัววัดตั้งอยู่ในย่านเมืองเก่า เดินทางง่าย จอดรถแล้วเดินเที่ยวต่อในเมืองได้สบาย

สิ่งที่คนนิยมทำเมื่อมาถึงคือกราบพระธาตุและพระประธานในวัด เดินชมรูปทรงเจดีย์และลวดลายงานช่างรอบองค์พระธาตุ เพราะเป็นเจดีย์ที่มีสัดส่วนงามและเป็นตัวอย่างของศิลปะแบบล้านช้างที่พบในอีสาน สำหรับคนที่สนใจประวัติศาสตร์และงานช่าง ที่นี่ให้ภาพชัดว่ายโสธรมีรากทางวัฒนธรรมเชื่อมโยงกับฝั่งลาวและลุ่มน้ำโขง เพราะอยู่กลางเมือง หลายคนจึงจับพระธาตุอานนท์ไว้ในช่วงเดินเที่ยวย่านเมืองเก่า ควบกับการชิมของกินและเดินดูตึกเก่าในละแวกเดียวกัน

ข้อที่ควรเผื่อใจคือ เพราะอยู่ในเมืองและเป็นวัดสำคัญ ช่วงวันพระ วันสำคัญทางศาสนา และเทศกาลบุญบั้งไฟที่เป็นงานใหญ่ประจำจังหวัด คนจะเยอะกว่าปกติ ถ้าอยากได้บรรยากาศสงบแนะนำให้มาช่วงเช้าหรือวันธรรมดา การแต่งกายสุภาพและสำรวมเป็นเรื่องที่ควรใส่ใจเช่นเดียวกับวัดอื่น โดยเฉพาะเวลาเข้าเขตพุทธาวาสหรือกราบพระประธาน ข้อดีของทำเลกลางเมืองคือ จับคู่กับจุดเที่ยวในเมืองได้ง่าย ไม่ต้องขับไกล เหมาะเป็นจุดไหว้พระในเมืองก่อนหรือหลังออกไปพระธาตุนอกเมือง

พระธาตุกู่จานเป็นพระธาตุเก่าในอำเภอคำเขื่อนแก้ว ที่คนชอบวัดเงียบ ๆ ในชนบทน่าจะถูกใจ ตัวองค์พระธาตุเป็นเจดีย์ทรงสี่เหลี่ยมย่อมุมที่มีสัดส่วนและทรงคล้ายกับพระธาตุพนมของนครพนม ซึ่งเป็นรูปทรงที่พบได้ในกลุ่มพระธาตุสำคัญของอีสาน สะท้อนอิทธิพลศิลปะแบบล้านช้างที่แผ่มาถึงลุ่มน้ำในแถบนี้ ตั้งอยู่กลางชุมชนบ้านกู่จาน บรรยากาศรอบ ๆ เป็นวัดและหมู่บ้านชนบทที่สงบ ไม่พลุกพล่านเหมือนพระธาตุดังในเมือง ทำให้ได้ความรู้สึกสงบเวลามากราบพระ

คนที่มาที่นี่ส่วนใหญ่เป็นคนในพื้นที่และสายบุญที่ตั้งใจไหว้พระธาตุให้ครบ รวมถึงคนชอบเที่ยววัดที่ต้องการเห็นพระธาตุทรงเก่าในบรรยากาศจริงของหมู่บ้าน ไม่ใช่จุดเช็กอินที่คนแน่น การเดินรอบองค์พระธาตุ ชมลวดลายและสัดส่วนของเจดีย์ เป็นกิจกรรมหลักที่ทำได้ในเวลาไม่นาน บางช่วงของปีชุมชนจะมีงานบุญและงานประเพณีรอบพระธาตุ ซึ่งถ้าตรงกับที่เราไปก็จะได้เห็นวิถีบุญของคนอีสานแบบใกล้ชิด

ข้อควรรู้คือ พระธาตุกู่จานอยู่นอกเมืองพอสมควร ต้องขับรถออกไปทางอำเภอคำเขื่อนแก้ว เส้นทางเป็นถนนชนบท ควรเช็กเส้นทางในแผนที่ก่อนไป และเผื่อเวลาเดินทางไว้ ที่นี่ไม่ใช่แหล่งท่องเที่ยวเชิงพาณิชย์ จึงมีสิ่งอำนวยความสะดวกไม่มาก แนะนำให้เตรียมน้ำดื่มไปเอง และเพราะเป็นพระธาตุกลางชุมชน ควรสำรวม แต่งกายสุภาพ และเคารพพื้นที่ของชาวบ้านที่ใช้วัดเป็นศูนย์กลางของหมู่บ้าน เท่านี้ก็ได้ทั้งบุญและได้เห็นพระธาตุเก่าในบรรยากาศที่ไม่เหมือนที่อื่น

วัดพระพุทธบาทยโสธรอยู่ในอำเภอมหาชนะชัย เป็นวัดที่เหมาะกับสายกราบพระขอพรที่ชอบบรรยากาศเงียบและร่มรื่น จุดที่คนตั้งใจมากราบคือพระพุทธรูปหยกขาว องค์พระสีขาวใสที่ให้ความรู้สึกสงบและงามต่างจากพระทองหรือพระปูนที่คุ้นตา และรอยพระพุทธบาทที่เป็นสัญลักษณ์ของการระลึกถึงพระพุทธเจ้า ทำให้การมาวัดนี้เน้นไปที่การกราบพระ ทำบุญ และตั้งจิตขอพรในบรรยากาศสงบ มากกว่าการเดินชมสถาปัตยกรรมใหญ่โต

เพราะอยู่ห่างจากตัวเมืองพอสมควร วัดพระพุทธบาทยโสธรจึงเป็นจุดที่ไม่ค่อยพลุกพล่าน เหมาะกับคนที่อยากได้เวลาส่วนตัวในการไหว้พระ ไม่ต้องแย่งพื้นที่กับนักท่องเที่ยวจำนวนมาก คนที่มามักตั้งใจมาโดยเฉพาะ ไม่ใช่แค่แวะผ่าน การกราบพระหยกขาว ปิดทองหรือถวายดอกไม้ตามศรัทธา และนั่งพักในบริเวณวัดที่ร่มรื่น เป็นจังหวะที่หลายคนบอกว่าช่วยให้ใจสงบ เหมาะกับการปิดท้ายทริปไหว้พระของวัน

ข้อที่ควรเผื่อใจคือระยะทาง เพราะวัดอยู่ในอำเภอมหาชนะชัยซึ่งห่างจากตัวเมืองยโสธรพอสมควร ควรมีรถส่วนตัวและเช็กเส้นทางกับเวลาเปิด-ปิดล่วงหน้า ถ้าจะจัดไว้ในทริปวันเดียวกับพระธาตุอื่น แนะนำให้วางเส้นทางให้ไปในทิศทางเดียวกัน จะได้ไม่ต้องขับย้อนไปมา เวลาเข้ากราบพระควรแต่งกายสุภาพ สำรวม และรักษาความเงียบสงบของวัด เพื่อให้เหมาะกับบรรยากาศที่เป็นจุดเด่นของที่นี่ และให้เกียรติผู้ที่มาปฏิบัติธรรมหรือกราบพระเช่นกัน