เที่ยว
บึงกาฬ เดินทางยังไง

รถทัวร์เป็นทางเลือกยอดนิยมของคนงบประหยัดที่มาบึงกาฬจากกรุงเทพฯ รถออกจากสถานีขนส่งหมอชิตวิ่งยาวมาลงที่สถานีขนส่งบึงกาฬซึ่งอยู่กลางเมือง ใช้เวลาราว 10–11 ชั่วโมงเพราะบึงกาฬอยู่สุดชายแดนอีสานตอนบน มีบริษัทเดินรถหลายเจ้าและหลายชั้นให้เลือก ตั้งแต่รถ ป.1 ปรับอากาศไปจนถึงรถ VIP ที่นั่งกว้างเอนสบาย หลายรอบเป็นรถกลางคืนที่ออกช่วงค่ำแล้วถึงบึงกาฬตอนเช้า ช่วยประหยัดทั้งเวลากลางวันและค่าที่พักหนึ่งคืน เหมาะกับคนที่หลับบนรถได้และอยากคุมงบ ข้อดีคือเดินทางครั้งเดียวถึงกลางเมือง ไม่ต้องต่อรถจากจังหวัดอื่นเหมือนการบิน

อีกรูปแบบที่ใช้กันคือรถตู้และรถโดยสารที่เชื่อมบึงกาฬกับเมืองอีสานข้างเคียงอย่างอุดรธานีและหนองคาย เหมาะกับคนที่บินลงอุดรก่อนแล้วต่อรถเข้าบึงกาฬ หรือคนที่เที่ยวหนองคายอยู่แล้วอยากขยับมาบึงกาฬต่อ ค่าโดยสารช่วงเชื่อมเมืองไม่แพงและมีรอบให้เลือกในเวลากลางวัน แต่ควรเช็กรอบสุดท้ายของวันไว้ เพราะสายรองในอีสานตอนบนรถจะน้อยลงเร็วในช่วงบ่ายแก่ถึงเย็น การวางแผนเวลาถึงให้พอดีกับรอบรถต่อจึงสำคัญ

ข้อดีของรถทัวร์และรถตู้คือราคาย่อมเยาและมาลงกลางเมืองเลย ส่วนข้อที่ต้องเผื่อใจคือการนั่งรถยาวข้ามคืนอาจเมื่อยล้า โดยเฉพาะถ้าเลือกชั้นรถที่เบาะไม่เอนมาก และเวลาถึงจริงขึ้นกับสภาพการจราจร บึงกาฬเป็นปลายทางสายรอง รอบรถจึงน้อยกว่าจังหวัดใหญ่ ควรจองล่วงหน้าโดยเฉพาะช่วงวันหยุดยาว เลือกบริษัทเดินรถที่น่าเชื่อถือ ดูรีวิวเรื่องความตรงเวลาและสภาพรถ เก็บสัมภาระมีค่าติดตัวไว้เสมอ และวางแผนว่าถึงบึงกาฬแล้วจะต่อรถขึ้นหินสามวาฬหรือถ้ำนาคาด้วยรถท้องถิ่นอย่างไร

บึงกาฬไม่มีสนามบินพาณิชย์ของตัวเอง คนที่อยากถึงเร็วจึงบินลงสนามบินที่อยู่ใกล้ที่สุดแล้วต่อรถเข้ามา ตัวเลือกหลักมีสองแห่ง แห่งแรกคือสนามบินอุดรธานี (รหัส UTH) ซึ่งเป็นสนามบินใหญ่ที่สุดของอีสานตอนบน มีเที่ยวบินกรุงเทพฯ–อุดรหลายเที่ยวต่อวันจากทั้งดอนเมืองและสุวรรณภูมิ จากอุดรเข้าบึงกาฬระยะทางราว 135 กิโลเมตร ใช้เวลาต่อรถราว 2–3 ชั่วโมง แห่งที่สองคือสนามบินนครพนม (รหัส KOP) ซึ่งอยู่ทางใต้ลงไปตามแนวโขง มีเที่ยวบินน้อยกว่าอุดรแต่อยู่ใกล้บึงกาฬในบางเส้นทาง ระยะทางราว 200 กิโลเมตร คนที่หาตั๋วอุดรไม่ได้หรือราคาสูงมักลองเทียบตั๋วนครพนมด้วย

วิธีต่อรถจากสนามบินเข้าบึงกาฬมีหลายทาง ทั้งบริการรถตู้/รถโดยสารที่วิ่งเชื่อมเมือง การเรียกแท็กซี่หรือรถผ่านแอปในเมืองที่ลง และการรับรถเช่าที่สนามบินเพื่อขับเข้าบึงกาฬเองซึ่งสะดวกถ้าจะเที่ยวริมโขงหลายจุดต่อ สำหรับคนที่ตั้งใจเที่ยวหินสามวาฬและถ้ำนาคา การรับรถเช่าที่อุดรแล้วขับเข้าบึงกาฬช่วยให้จัดคิวเที่ยวได้ยืดหยุ่น แม้ช่วงขึ้นเขาจะยังต้องเปลี่ยนไปนั่งรถท้องถิ่นก็ตาม ทางเลือกบินนี้เหมาะกับคนที่ให้ความสำคัญกับเวลาและมาจากเมืองไกล เพราะรวมแล้วยังเร็วกว่านั่งรถทัวร์ข้ามคืน

สิ่งที่ต้องวางแผนคือเผื่อเวลาช่วงเชื่อมต่อระหว่างลงเครื่องกับต่อรถเข้าบึงกาฬ เพราะระยะ 2–3 ชั่วโมงถือว่าไม่สั้น โดยเฉพาะถ้าเที่ยวบินถึงช่วงบ่ายแก่หรือค่ำซึ่งรถต่อจะน้อยลง ควรเช็กรอบรถตู้สายอุดร/นครพนม–บึงกาฬหรือจองรถรับส่งไว้ล่วงหน้า และควรเทียบราคาตั๋วเครื่องทั้งสองสนามบินพร้อมจองแต่เนิ่น ๆ โดยเฉพาะช่วงวันหยุดยาวหรือเทศกาลที่คนเดินทางเยอะ ตั๋วเต็มเร็วและราคาขึ้น

ถ้าแผนเที่ยวมีจุดริมโขงหลายอำเภอ การเช่ารถยนต์ขับเองมักคุ้มและสบายที่สุด เพราะเสน่ห์ของบึงกาฬกระจายไปตามถนนเลียบแม่น้ำโขงที่ทอดยาว ทั้งถนนริมโขงกลางเมือง วัดภูทอก (เจติยาคีรีวิหาร) ที่มีสะพานไม้เลาะหน้าผา น้ำตกในหน้าฝน และหมู่บ้านริมน้ำในอำเภอปากคาดและบุ่งคล้าที่วิวสวยแต่รถสาธารณะเข้าไม่ถึงทุกจุด การมีรถส่วนตัวทำให้แวะได้ตามใจและจับเวลาแสงเช้า-เย็นริมโขงได้พอดี มีบริษัทรถเช่าทั้งที่สนามบินอุดร นครพนม และในตัวเมืองบึงกาฬ หลายเจ้ารับ-คืนรถที่สนามบินได้ ทำให้คนที่บินลงเริ่มทริปได้ทันทีตั้งแต่ออกจากสนามบิน

การเช่ารถคุ้มขึ้นอีกเมื่อมากันเป็นกลุ่มหรือครอบครัว เพราะหารค่าต่อหัวแล้วมักถูกกว่าการเรียกรถเป็นเที่ยว ๆ ไปจุดไกลทั้งวัน ทั้งยังได้แอร์เย็น เก็บสัมภาระได้ และแวะจุดเล็ก ๆ ริมทางได้ตามใจ ข้อที่ต้องรู้และสำคัญมากคือแม้จะเช่ารถขับเองมาถึงบึงกาฬ ก็นำรถส่วนตัวขึ้นหินสามวาฬที่ภูสิงห์และถ้ำนาคาที่ภูลังกาไม่ได้ ทั้งสองจุดบังคับให้เปลี่ยนไปนั่งรถท้องถิ่นขับเคลื่อนสี่ล้อของชุมชนช่วงขึ้นเขา รถเช่าจึงเหมาะกับการวิ่งริมโขงและไปวัดภูทอกมากกว่า ส่วนช่วงขึ้นเขาให้เผื่อค่าเหมารถท้องถิ่นเพิ่ม

ก่อนรับรถให้ถ่ายรูปหรือวิดีโอรอบคันเก็บไว้เป็นหลักฐานสภาพรถ ตรวจยางและเบรกให้เรียบร้อย เติมน้ำมันให้พอเพราะปั๊มในอำเภอไกลของบึงกาฬมีห่างกัน และเผื่อเวลาขับกลับก่อนค่ำเพราะถนนเลียบโขงบางช่วงไฟน้อยและมืดเร็ว ต้องมีใบขับขี่ที่ถูกต้อง (ชาวต่างชาติควรมีใบขับขี่สากล IDP) และควรทำประกันให้คุ้มครองเหมาะสม ถนนเลียบโขงบางช่วงแคบและมีทางโค้งเลาะแม่น้ำ รวมถึงทางเข้าหมู่บ้านที่ต้องระวังรถสวนและมอเตอร์ไซค์

สองจุดหมายที่คนมาบึงกาฬตั้งใจมาถึง คือหินสามวาฬที่ภูสิงห์ หน้าผาหินขนาดใหญ่รูปทรงคล้ายครอบครัววาฬสามตัวที่ยื่นออกจากขอบผา มองเห็นวิวป่าและแม่น้ำโขงกว้างไกล และถ้ำนาคาที่ภูลังกา ถ้ำหินที่มีลายผิวและก้อนหินคล้ายเกล็ดและลำตัวพญานาคจนกลายเป็นจุดที่คนไปสักการะและถ่ายรูปกันมาก ทั้งสองจุดอยู่บนภูเขาและกำหนดให้ใช้รถท้องถิ่นแบบขับเคลื่อนสี่ล้อของชุมชนพาขึ้นเท่านั้น นำรถส่วนตัวหรือรถเช่าขึ้นไปถึงจุดชมวิวไม่ได้ เพราะทางขึ้นชันและเป็นดินลูกรังที่รถทั่วไปขึ้นไม่ไหวและเสี่ยงอันตราย การเหมารถท้องถิ่นจึงเป็นวิธีเดียวที่ขึ้นได้จริง

รูปแบบคือขับรถหรือนั่งรถมาถึงจุดจอด/ที่ทำการด้านล่างของแต่ละภู แล้วเปลี่ยนไปขึ้นรถท้องถิ่นที่ชาวบ้านจัดคิวให้บริการ ค่าบริการคิดเป็นต่อคันเป็นหลัก มาหลายคนหารกันจะคุ้มกว่ามาน้อยคน สำหรับถ้ำนาคาซึ่งอยู่ในเขตอุทยานและมีคนสนใจมาก บางช่วงต้องลงทะเบียนจองคิวเข้าเขตล่วงหน้า โดยเฉพาะวันหยุดยาวและช่วงไฮซีซัน จึงควรเช็กเงื่อนไขและจองคิวก่อนออกเดินทาง ส่วนหินสามวาฬมักไปได้ตามรอบรถท้องถิ่นในแต่ละวัน แต่ช่วงเช้ามืดที่คนนิยมไปดูพระอาทิตย์ขึ้นจะคิวยาว ควรไปแต่เช้าและเผื่อเวลารอรถ

ทั้งสองจุดเป็นการเที่ยวธรรมชาติบนที่สูง จึงควรเตรียมตัวให้พร้อม สวมรองเท้าที่เดินง่ายและกันลื่นเพราะบางช่วงต้องเดินต่อจากจุดที่รถส่ง เตรียมน้ำดื่มและหมวก แดดบนผาแรงและร่มเงาน้อย ช่วงหน้าฝนทางดินลูกรังลื่นและรถท้องถิ่นอาจงดขึ้นบางวันเพื่อความปลอดภัย ควรเช็กสภาพอากาศและสอบถามที่ทำการก่อน สำหรับคนที่ไม่อยากจัดคิวรถและจองเข้าเขตเอง มีทัวร์แบบครึ่งวัน-เต็มวันจากในเมืองที่รวมรถรับส่ง คิวรถท้องถิ่น และดูแลเรื่องเข้าเขตให้ ช่วยให้ไปง่ายขึ้นมากโดยเฉพาะคนมาครั้งแรก

ในตัวเมืองบึงกาฬ รถสองแถวเป็นวิธีเดินทางที่ถูกที่สุด วิ่งตามเส้นทางประจำเชื่อมจุดสำคัญอย่างตลาดในเมือง ถนนริมโขง ย่านตัวเมือง และสถานีขนส่ง ค่าโดยสารในเส้นทางหลักอยู่ระดับหลักสิบบาทต่อคน ขึ้นได้เลยโดยโบกตามทาง บอกจุดหมายก่อนขึ้น แล้วจ่ายเงินสดตอนลง เหมาะกับคนงบประหยัดที่เที่ยวในเมืองระยะใกล้และไม่รีบ ได้สัมผัสบรรยากาศท้องถิ่นริมโขงแบบที่แอปเรียกรถให้ไม่ได้ ส่วนมอเตอร์ไซค์รับจ้างมีให้เรียกตามตลาดและจุดในเมือง สะดวกสำหรับระยะใกล้ที่สองแถวไม่ผ่าน แต่ต้องตกลงราคาก่อนขึ้นทุกครั้ง

ข้อจำกัดที่ต้องรู้คือ สองแถววิ่งจำกัดเส้นทางและเวลา ส่วนใหญ่ให้บริการช่วงกลางวันถึงเย็น ตกค่ำรถจะน้อยลงมาก และไม่ได้วิ่งเข้าทุกซอยหรือทุกจุด ถ้าที่พักหรือจุดที่จะไปอยู่นอกเส้นทางหลักอาจต้องต่อรถหรือเดินเพิ่ม ที่สำคัญคือสองแถวและมอเตอร์ไซค์รับจ้างเหมาะกับการเที่ยวในเขตเมืองเท่านั้น ไม่ได้ออกแบบมาสำหรับไปจุดบนภูเขาอย่างหินสามวาฬหรือถ้ำนาคาที่อยู่นอกเมืองไกลและต้องใช้รถท้องถิ่นเฉพาะทาง รวมถึงวัดภูทอกและจุดริมโขงต่างอำเภอที่ควรเช่ารถหรือเหมารถแทน

สำหรับมอเตอร์ไซค์รับจ้างและรถรับจ้างในเมืองควรถามราคาให้ชัดและต่อรองก่อนขึ้น บึงกาฬเป็นเมืองเล็กระยะทางในเมืองไม่ไกล ราคาจึงไม่ควรสูงเกินจริง ถ้าไม่อยากต่อราคา ลองสอบถามที่พักว่ามีบริการรถรับส่งหรือแนะนำคนขับประจำที่พาขึ้นหินสามวาฬ-ถ้ำนาคาได้ไหม เพราะที่พักในบึงกาฬหลายแห่งมีข้อมูลคิวรถท้องถิ่นและแพ็กเกจพาเที่ยวจุดบนภูเขา ช่วยให้วางแผนได้ง่ายขึ้นโดยไม่ต้องหาเองทั้งหมด

บึงกาฬอยู่กลางแนวเมืองริมแม่น้ำโขงของอีสานตอนบน ระหว่างหนองคายทางทิศตะวันตกกับนครพนมทางทิศใต้ หลายคนจึงไม่ได้มาบึงกาฬจังหวัดเดียว แต่วางเป็นทริปเลียบโขงที่เชื่อมหนองคาย–บึงกาฬ–นครพนมในเส้นเดียว เพราะถนนเลียบแม่น้ำโขงวิ่งต่อกันได้และวิวสวยตลอดทาง เส้นทางนี้เก็บได้ทั้งจุดเด่นของหนองคาย เช่น ริมโขงตัวเมืองและศาลาแก้วกู่ ต่อด้วยบึงกาฬที่มีหินสามวาฬ ถ้ำนาคา และวัดภูทอก แล้วปิดท้ายที่นครพนมซึ่งมีพระธาตุพนม เขตเมืองริมโขงสวย และวิวภูเขาฝั่งลาว เหมาะกับคนที่มีเวลาหลายวันและอยากเก็บเสน่ห์ริมโขงให้ครบในทริปเดียว

วิธีที่คล่องตัวที่สุดคือเช่ารถขับเองหรือเหมารถพร้อมคนขับวิ่งตลอดเส้น เพราะจุดเที่ยวกระจายและรถสาธารณะข้ามจังหวัดในเส้นนี้มีจำกัด การมีรถทำให้จัดคิวแวะ จับเวลาแสงเช้า-เย็นริมโขง และปรับแผนได้ตามใจ คนที่ไม่ขับเองสามารถผสมวิธีได้ เช่น นั่งรถโดยสารระหว่างเมืองหลัก แล้วเหมารถหรือทัวร์ท้องถิ่นเฉพาะช่วงขึ้นหินสามวาฬ-ถ้ำนาคาที่บึงกาฬ และช่วงเที่ยวรอบเมืองปลายทางแต่ละจังหวัด การวางลำดับเมืองตามทิศทางเดียวช่วยไม่ให้ย้อนเส้นทางเสียเวลา

สิ่งที่ต้องเผื่อคือระยะทางรวมค่อนข้างไกล ควรกันวันให้พออย่างน้อย 3–5 วันขึ้นไปเพื่อไม่ให้ทริปแน่นเกินจนได้แค่ผ่าน ควรจองที่พักแต่ละจังหวัดล่วงหน้าโดยเฉพาะช่วงวันหยุดยาว วางจุดเติมน้ำมันเพราะบางช่วงปั๊มห่างกัน และเผื่อคิวรถท้องถิ่นช่วงขึ้นเขาที่บึงกาฬซึ่งเป็นคอขวดด้านเวลา ถ้าวางแผนดี ทริปเลียบโขงเส้นนี้จะได้ทั้งธรรมชาติ วัฒนธรรม และวิวแม่น้ำโขงยาวต่อเนื่องแบบที่เที่ยวจังหวัดเดียวให้ไม่ได้