10 ที่เที่ยวยอดนิยม
ในจังหวัดตราด

เกาะช้างเป็นเกาะที่ใหญ่เป็นอันดับสองของประเทศไทย รองจากภูเก็ต อยู่ในอำเภอเกาะช้าง จังหวัดตราด ทั้งเกาะอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะช้าง เลยยังเก็บป่าฝนเขียวครึ้มกับภูเขากลางเกาะไว้ได้เยอะ คนมาเที่ยวกันเพราะอยากได้ทะเลใส หาดทรายยาว และบรรยากาศที่ยังไม่วุ่นวายเท่าเกาะใหญ่ทางใต้ เป็นที่ที่ไปนอนเล่นชายหาดได้สบายใจ แล้วก็ยังมีธรรมชาติให้เดินป่าหรือดูน้ำตกในวันเดียวกัน

ไฮไลต์ที่คนพูดถึงบ่อยคือหาดทรายขาว (White Sand Beach) หาดทรายละเอียดยาวร่วม 2.6 กิโลเมตร น้ำค่อย ๆ ลึก เดินลงเล่นน้ำได้ง่าย ถัดลงไปทางใต้มีหาดคลองพร้าวและ Lonely Beach ที่เงียบกว่าและเป็นที่ชอบของคนชอบดูพระอาทิตย์ตก ส่วนสายธรรมชาติห้ามพลาดน้ำตกคลองพลู น้ำตกที่ใหญ่ที่สุดบนเกาะ เดินจากลานจอดรถเข้าไปราว 500 เมตรก็ถึงแอ่งน้ำใสให้ลงเล่น ใครอยากดำน้ำดูปะการังก็มีทริปเรือไปเกาะเล็ก ๆ ทางใต้อย่างเกาะหวาย เกาะรัง ให้ไปได้แบบไปเช้าเย็นกลับ

การเดินทางเริ่มที่อำเภอแหลมงอบ มีท่าเรือเฟอร์รี่ใหญ่ให้เลือกหลายท่า ทั้งท่าแหลมงอบ เกาะช้างเซ็นเตอร์พอยท์ และเกาะช้างเฟอร์รี่ เรือออกทุกวันประมาณ 06:30–18:30 น. นั่งข้ามฟากแป๊บเดียวก็ถึง ขึ้นรถไปได้ทั้งคันด้วย ค่าธรรมเนียมเข้าอุทยานเก็บที่บูธหน้าท่าเรือ คนไทย 20 บาท เด็ก 10 บาท ต่างชาติ 200 บาท ส่วนน้ำตกคลองพลูคิดค่าเข้าเพิ่มอีกผู้ใหญ่ 40 บาท เด็ก 20 บาท เผื่อเงินสดไว้ให้พอ

ทิปจากคนเคยไป ช่วงที่ทะเลสวยน้ำใสที่สุดคือราวเดือนพฤศจิกายนถึงเมษายน ฟ้าเปิด เล่นน้ำได้เต็มที่ ส่วนหน้าฝนช่วงพฤษภาคมถึงตุลาคมคลื่นแรงและฝนตกบ่อย บางหาดลงเล่นน้ำไม่ได้ และเรือบางเที่ยวอาจงด ถ้ามาหน้าฝนควรเช็กสภาพอากาศกับตารางเรือก่อน แล้วเผื่อเวลาให้ยืดหยุ่นไว้

เกาะกูดคือเกาะที่อยู่ตะวันออกสุดของประเทศไทย ปลายสุดของจังหวัดตราดก่อนถึงเขตกัมพูชา และเป็นเกาะใหญ่อันดับสองของฝั่งอ่าวไทยตะวันออก สิ่งที่ทำให้คนพูดถึงกันไม่หยุดคือน้ำทะเลที่ใสจนมองเห็นพื้นทรายและฝูงปลา หลายคนบอกว่าใสที่สุดเท่าที่เคยเจอในอ่าวไทย เพราะเกาะยังพัฒนาไม่มาก ไม่มีถนนใหญ่ ไม่มีตึกสูง ไม่มีร้านสะดวกซื้อทุกหัวมุม บรรยากาศเลยเงียบสงบแบบที่หาได้ยากขึ้นทุกปี ใครที่อยากหนีความวุ่นวายมานอนฟังเสียงคลื่น เกาะนี้ตอบได้ดีมาก

ไฮไลต์บนเกาะมีให้เดินเล่นทั้งวัน อ่าวตาเป่าและหาดคลองเจ้าเป็นหาดทรายขาวยาวที่น้ำตื้นใสลงเล่นได้สบาย ส่วนหาดอ่าวพร้าวและอ่าวบางเบ้าหมู่บ้านชาวประมงบนเสาไม้กลางทะเลก็มีเสน่ห์คนละแบบ เข้าไปกลางเกาะจะเจอน้ำตกคลองเจ้า น้ำตกสามชั้นที่มีน้ำไหลตลอดปี เดินเข้าไม่ไกลและไม่เก็บค่าเข้า มีแอ่งน้ำใหญ่ให้กระโดดเล่น อีกจุดที่ไม่ควรพลาดคือต้นมะค่ายักษ์อายุหลายร้อยปี ขนาดใหญ่จนต้องใช้คนหลายคนโอบ เป็นภาพที่เห็นแล้วจำได้ไม่ลืม

การเดินทางเริ่มที่ท่าเรือแหลมศอก ห่างจากตัวเมืองตราดราว 20 นาที จากนั้นลงเรือสปีดโบ๊ตหรือเรือเฟอร์รี ใช้เวลาประมาณ 45 นาทีถึงชั่วโมงครึ่งแล้วแต่ประเภทเรือ มีหลายบริษัทวิ่ง เช่น Boonsiri, Seudamgo และ Koh Kood Express ค่าเรือเที่ยวเดียวประมาณ 350–600 บาท บางเจ้ามีรถรับส่งจากที่พักในเมืองไปท่าเรือเพิ่มอีกเล็กน้อย แนะนำให้จองเรือล่วงหน้าโดยเฉพาะช่วงหยุดยาว

ทิปก่อนไป ช่วงที่ทะเลสวยน้ำใสที่สุดคือพฤศจิกายนถึงเมษายน เพราะคลื่นลมสงบ ส่วนหน้าฝนเรือบางเที่ยวอาจงด ที่สำคัญคือเตรียมเงินสดไปให้พอ เพราะบนเกาะมีตู้เอทีเอ็มน้อยมากและหลายร้านรับแต่เงินสด สัญญาณโทรศัพท์ก็มีบ้างไม่มีบ้างตามจุด มองอีกมุมคือได้พักจากหน้าจอจริงจัง เช่ารถมอเตอร์ไซค์ไว้สักคันจะวิ่งเที่ยวรอบเกาะได้สะดวกที่สุด

ถ้ามาตราดแล้วจะข้ามเรือไปเกาะช้าง ประภาคารแหลมงอบคือจุดที่ควรแวะให้ได้สักครั้ง มันคือประภาคารสีขาวสลับแดงที่ตั้งเด่นอยู่ริมทะเลแหลมงอบ พร้อมป้ายตัวใหญ่ "สุดแผ่นดินตะวันออก" บอกว่าตรงนี้คือสุดเขตฝั่งตะวันออกของแผ่นดินไทย คนส่วนใหญ่มาเพื่อถ่ายรูปเก็บไว้เป็นที่ระลึก รีวิวจริงบอกตรงกันว่า "เป็นแลนด์มาร์กที่ต้องแวะ ใช้เวลาไม่เกิน 15 นาที" เหมาะมากสำหรับคนที่กำลังรอเรือ หรืออยากได้รูปสวย ๆ คู่ทะเลแบบไม่ต้องเสียเวลานาน

ไฮไลต์ที่ห้ามพลาดคือการเดินสะพานท่าเรือที่ทอดยาวลงไปในทะเล จุดนี้มองออกไปเห็นเกาะช้างอยู่ไม่ไกล และถ้ามาช่วงเย็นจะได้วิวพระอาทิตย์ตกที่หลายคนยกให้สวยที่สุดจุดหนึ่งของฝั่งตะวันออก รอบ ๆ ยังมีอนุสาวรีย์กรมหลวงชุมพรฯ ให้สักการะ มีกำแพงสตรีทอาร์ตในชุมชนให้เดินถ่ายรูปเล่น และมีร้านอาหาร ร้านของฝากให้แวะ บรรยากาศเป็นชุมชนประมงเก่าที่อยู่ร่วมกันทั้งไทยพุทธ ไทยมุสลิม และไทยจีน เดินเล่นได้เรื่อย ๆ ไม่พลุกพล่านเกินไป

เรื่องค่าใช้จ่ายสบายใจได้ เข้าชมฟรีไม่มีค่าเข้า มีที่จอดรถ มีห้องน้ำสะอาด ทำเลอยู่สุดถนนเลียบทะเลแหลมงอบ ใกล้ท่าเรือข้ามไปเกาะช้าง ขับรถเข้าถึงง่าย เปิดให้เดินชมได้ทุกวัน แต่ช่วงที่คุ้มสุดคือตอนเย็นก่อนพระอาทิตย์ตก แดดไม่แรงและได้แสงสวย ข้อควรรู้คือที่นี่เป็นจุดแวะถ่ายรูปสั้น ๆ ไม่ใช่ที่เที่ยวที่ใช้เวลาทั้งวัน วางแผนให้ดีจะได้จับคู่กับการเที่ยวจุดอื่นในแหลมงอบหรือลงเรือต่อได้พอดี

ถ้าอยากเห็นป่าชายเลนตราดแบบที่หาไม่ได้ที่อื่น "ลานตะบูน บ้านท่าระแนะ" คือจุดที่ต้องมา ชุมชนเล็ก ๆ ที่ ต.หนองคันทรง ห่างจากตัวเมืองตราดแค่ราว 20–30 นาที เปิดให้นั่งเรือลัดเลาะคลองเข้าไปในป่าชายเลนกว้างเป็นพันไร่ที่คนแถวนี้เรียกติดปากว่า "อะเมซอนตะวันออก" จุดพีกของทริปคือลานตะบูน ลานธรรมชาติที่เกิดจากรากต้นตะบูนอายุนับร้อยปีขดสานกันเป็นคลื่นปูพื้นกว้างกลางป่า เดินเล่นบนรากไม้ได้จริง จนได้ขึ้นทะเบียนเป็น "รุกขมรดกของแผ่นดิน" เหมาะกับสายธรรมชาติ ครอบครัว และคนชอบถ่ายรูปมุมแปลกตา

ไฮไลต์ที่ห้ามพลาดคือล่องเรือผ่าน 3 ป่าในเที่ยวเดียว ทั้งป่าโกงกาง ป่าจาก และป่าตะบูน ใช้เวลานั่งเรือราว 30 นาทีจากท่า ระหว่างทางมีลุ้นเจอลิง ปลาตีน ปูแสม ตามแนวราก พอถึงลานตะบูนช่วงน้ำลงก็ลงไปเดินนวดเท้ากับรากไม้ เล่น "โบว์ลิ่งลูกตะบูน" แบบชาวบ้าน แล้ววนกลับมาชิม "ชาร้อยรู" ชาสมุนไพรของชุมชน ทำผ้ามัดย้อมจากลูกตะบูน หรือปล่อยปูดำคืนธรรมชาติ บางคนเลือกพาย SUP ลัดเลาะป่าแทนเรือก็มี รีวิวส่วนใหญ่ชมว่าได้ทั้งธรรมชาติและวิถีชุมชนจริง ๆ ไม่จัดฉาก

เรื่องงบถือว่าเบามาก ค่าเรือนำเที่ยวคนละ 100 บาท (ถ้าไป 1–2 คนคิดเหมาลำ 300 บาท เรือนั่งได้ราว 9 คน) เปิดทุกวัน 09:00–17:00 น. คะแนนกูเกิลแมปอยู่ที่ราว 4.5 จากรีวิวหลักร้อย สะท้อนว่าคนที่มาส่วนใหญ่ประทับใจ ชุมชนนี้ยังเคยได้รางวัลดูแลป่าชายเลนดีอันดับต้น ๆ ของประเทศ เลยได้ทั้งเที่ยวและเรียนรู้

ข้อควรรู้สักนิด ลานตะบูนต้องลงเดินช่วงน้ำลง ก่อนไปควรโทรเช็กเวลาน้ำกับชุมชน (ผู้ใหญ่สายชล 081-161-6694) หรือทักเพจเฟซบุ๊กก่อน จะได้จับจังหวะน้ำพอดี ใส่รองเท้าที่เลอะโคลนได้ เตรียมกันแดดกันยุง แล้วเผื่อเวลาให้ทริปสัก 2–3 ชั่วโมงกำลังดี

หาดทรายดำ แหลมงอบ เป็นหนึ่งในที่เที่ยวธรรมชาติที่แปลกที่สุดของตราด เพราะเป็นหาดทรายสีดำสนิทตามธรรมชาติที่ทั่วโลกมีไม่กี่แห่ง (ไต้หวัน มาเลเซีย ฮาวาย แคลิฟอร์เนีย และไทยที่ตราด) สีดำมาจากแร่ไลโมไนต์ ไม่ใช่ทรายเปื้อนหรือโคลน เม็ดละเอียดทอดยาวเป็นสันทรายกว่า 1 กิโลเมตรอยู่กลางป่าชายเลนของป่าสงวนแห่งชาติป่าแหลมมะขาม เหมาะกับคนชอบธรรมชาติ ครอบครัวพาเด็กมาเรียนรู้ระบบนิเวศ และสายถ่ายรูปที่อยากได้มุมแปลกไม่เหมือนหาดทั่วไป

ไฮไลต์ที่ห้ามพลาดคือทางเดินศึกษาธรรมชาติแบบยกพื้นทอดยาวเกือบ 1 กิโลเมตรลัดเลาะกลางดงโกงกาง สองข้างทางมีป้ายให้ความรู้และจุดชมสัตว์ ทั้งปลาตีนตัวใหญ่ ปูก้ามดาบ ปูแสม หอย และนกป่าชายเลน ปลายทางมีหอชมวิวสูงที่ขึ้นไปมองเห็นทะเลอ่าวไทยและเกาะช้างได้ในวันฟ้าใส แล้วค่อยลงไปเดินบนหาดทรายดำเก็บภาพ หลายคนนิยมพอกทรายดำตามความเชื่อท้องถิ่นเรื่องบำรุงร่างกาย (ทางการแพทย์ยังไม่ยืนยันสรรพคุณ ถือเป็นกิจกรรมสนุก ๆ ก็พอ)

บรรยากาศร่มรื่น เงียบสงบ ลมเย็นจากทะเล เดินสบายเพราะเป็นทางปูน/ยกพื้นตลอด เข้าชมฟรี ไม่มีค่าเข้า เปิดประมาณ 08:30–16:30 น. ตั้งอยู่ริมถนนตราด–แหลมงอบ ห่างจากตัวเมืองตราดราว 20 นาที จอดรถที่ลานหน้าทางเข้าแล้วเดินเข้าไป เป็นจุดแวะที่เข้ากันดีกับทริปก่อนหรือหลังลงเรือไปเกาะช้าง/เกาะหมาก

ข้อควรรู้สำคัญคือเรื่องน้ำขึ้นน้ำลง ถ้ามาช่วงน้ำลงจะเห็นผืนหาดทรายดำกว้างและลงไปเดินถ่ายรูปได้เต็มที่ แต่ถ้าน้ำขึ้นหาดจะจมเกือบหมดเหลือแค่เดินบนทางศึกษาธรรมชาติ แนะนำเช็กตารางน้ำก่อนออกเดินทาง ทางเดินบางช่วงอาจลื่นให้ระวัง สวมรองเท้าที่เดินง่าย และเผื่อเวลาราว 1–2 ชั่วโมง

ชุมชนบ้านน้ำเชี่ยวคือหมู่บ้านเล็ก ๆ ริมคลองน้ำเชี่ยวระหว่างทางตัวเมืองตราดไปแหลมงอบ ที่อยู่กันมา 200 กว่าปีแบบ "2 ศาสนา 3 วัฒนธรรม" — ไทยพุทธ จีน และมุสลิมเชื้อสายจาม เดินไม่กี่ก้าวก็เจอทั้งวัดน้ำเชี่ยว (วัดเก่าที่ ร.5 เคยเสด็จ) และมัสยิดอัลกุบรอ มัสยิดแห่งแรกของภาคตะวันออกอายุกว่า 200 ปี เหมาะกับคนที่อยากเที่ยวช้า ๆ ซึมซับวิถีชุมชนจริง ไม่ใช่จุดเช็กอินผ่าน ๆ และเหมาะมากสำหรับครอบครัวหรือสายอยากเรียนรู้งานหัตถกรรม

ไฮไลต์ที่ทุกคนมาคือ "สะพานวัดใจ" สะพานเหล็กโค้งสูงข้ามคลอง ออกแบบให้สูงพอเรือประมงลอดได้ เลยชันเอาเรื่อง คนกลัวความสูงต้องสูดหายใจลึกก่อนข้าม เขาว่ามาบ้านน้ำเชี่ยวแล้วไม่ได้ข้ามสะพานวัดใจถือว่ายังมาไม่ถึง พอเงาสะพานสะท้อนน้ำเป็นวงรีสวยจนได้ฉายา "ดวงตาแห่งบ้านน้ำเชี่ยว" เป็นมุมถ่ายรูปยอดฮิต สิ่งที่ห้ามพลาดอีกคือนั่งเรือลอดอุโมงค์ป่าโกงกางชมวิถีประมง เก็บหอยปากเป็ด ลองทำงอบใบจาก (หัตถกรรมขึ้นชื่อ OTOP 4 ดาว มีหลายทรง) และชิมข้าวเกรียบยาหน้ากับตังเมกรอบ ขนมต้นตำรับของที่นี่

เดินชมชุมชนกับข้ามสะพานไม่มีค่าเข้า มาเดินเล่นถ่ายรูปได้ฟรี ส่วนกิจกรรมเต็มรูปแบบทำเป็นแพ็กเกจผ่านวิสาหกิจชุมชน (ทริปวันเดียวเริ่มราว 1,200 บาท/คน รวมเรือ อาหาร และเวิร์กช็อป ค้างคืนโฮมสเตย์ราว 250 บาท/คน) แนะนำโทรจองล่วงหน้า 061-660-0955 หรือ 089-244-6702 ทำเลอยู่ ต.น้ำเชี่ยว อ.แหลมงอบ ห่างตัวเมืองตราดราว 8 กม. บนทางหลวง 3148 ขับรถไม่ถึง 20 นาที ตัวชุมชนเดินได้ตลอดวัน ถ้าจะนั่งเรือควรมาช่วงเช้าถึงบ่าย

ที่นิยมเพราะเป็นชุมชนท่องเที่ยวที่จัดการตัวเองได้ดีจริง การันตีด้วยรางวัลกินรี (Thailand Tourism Awards) ปี 2566 สาขาแหล่งท่องเที่ยวเพื่อการเรียนรู้ และรางวัลชุมชนท่องเที่ยวไร้คาร์บอน นักท่องเที่ยวที่ไปมาชมว่าชาวบ้านอัธยาศัยดี เป็นกันเอง บรรยากาศสงบ ได้บรรยากาศพหุวัฒนธรรมที่หาที่อื่นยาก ข้อควรรู้คือสะพานชันและลื่นได้ตอนฝนตก ควรใส่รองเท้าที่เกาะพื้น และถ้าอยากได้คนนำเที่ยว/นั่งเรือควรติดต่อกลุ่มชุมชนล่วงหน้า

ถ้ามาตราดแล้วบังเอิญตรงกับคืนวันเสาร์ ห้ามพลาด "ถนนคนเดิน วิถีคนตราด" บนถนนหลักเมือง ใจกลางเมืองเด็ดขาด เพราะนี่คือคืนเดียวของสัปดาห์ที่ถนนสายเก่ากลางเมืองปิดรถ เปลี่ยนเป็นทางเดินยาวให้คนมาเดินกิน เดินช้อป กันสบายๆ เริ่มตั้งแต่ช่วงบ่ายแก่ๆ ราว 15.00 น. ไปจนค่ำราว 21.00 น. ทอดยาวจากสี่แยกตราดอินน์ไปถึงแยกวิทยาลัยสารพัดช่าง ระยะทางเดินเล่นกำลังดีประมาณ 1 กิโลเมตร เหมาะมากสำหรับคนที่อยากเห็นวิถีคนตราดแบบไม่ปรุงแต่ง ทั้งสายกิน สายเดินชิล และครอบครัวที่พาเด็กมาเดินเล่นยามเย็น

ไฮไลต์ที่คนพูดถึงกันมากคืออาหารพื้นเมืองตราดที่หากินยากในที่อื่น ทั้งแกงป่าสูตรท้องถิ่น ของทะเลสดๆ ขนมไทยสีสันสดใส ไปจนถึงของกินเล่นราคาย่อมเยา หิ้วใส่ถุงเดินกินได้เรื่อยๆ นอกจากของกินยังมีของขายหลากหลายแบบตลาดนัดเมืองเล็ก ทั้งเสื้อผ้ามือสอง ต้นไม้ งานคราฟต์ และสินค้าชุมชน OTOP ที่ชาวบ้านเอามาตั้งเอง เสน่ห์อีกอย่างที่ใครไปก็ติดใจคือมีนักเรียนมาเปิดหมวก ร้องเพลง เล่นดนตรีสดเป็นระยะ บวกกับฉากตึกแถวเก่ากลางเมืองตราดที่ยังเก็บกลิ่นอายดั้งเดิมไว้ ทำให้บรรยากาศการเดินมีสีสันและไม่น่าเบื่อ

เรื่องงบไม่ต้องห่วง ที่นี่เดินเข้าได้ฟรี ไม่มีค่าเข้า ของกินส่วนใหญ่ราคาหลักสิบ พกเงินสักสองสามร้อยก็อิ่มและได้ของติดมือกลับ ข้อควรรู้คือถนนคนเดินจัดเฉพาะเย็นวันเสาร์เท่านั้น (วันอื่นถนนหลักเมืองเป็นถนนปกติ) ถ้าฝนตกหนักอาจงดหรือคนบางตา และบริเวณนี้ที่จอดรถค่อนข้างจำกัด แนะนำหาที่จอดรอบนอกแล้วเดินเข้ามา ใครพักในตัวเมืองตราดเดินถึงได้สบาย อยู่ห่างจากตลาดเทศบาลและโรงพยาบาลตราดแค่ไม่กี่นาที เป็นกิจกรรมเย็นวันเสาร์ที่ทั้งคนตราดและนักท่องเที่ยวนิยมมาเดินกันแน่นเป็นประจำ

ถ้ามาตราดแล้วอยากรู้จักเมืองนี้ให้ลึกกว่าทะเลกับเกาะช้าง พิพิธภัณฑสถานเมืองตราดคือจุดที่ควรแวะ เป็นเรือนไม้เก่ายกใต้ถุนสูง หลังคาทรงปั้นหยา ที่จริง ๆ แล้วคืออาคารศาลากลางจังหวัดหลังเดิมสมัยรัชกาลที่ 6 เคยถูกไฟไหม้เสียหายเมื่อปี 2547 แล้วกรมศิลปากรบูรณะจนกลับมาเปิดเป็นพิพิธภัณฑ์ ตัวอาคารสวยแบบมีเรื่องเล่าในตัวเอง คนที่ชอบสถาปัตยกรรมไม้เก่า ๆ น่าจะถูกใจตั้งแต่ยังไม่เข้าไปข้างใน เหมาะกับสายประวัติศาสตร์ คนชอบเดินชมเงียบ ๆ หรือครอบครัวที่อยากพาเด็กมาเรียนรู้แบบไม่ต้องรีบ

ข้างในแบ่งเป็น 6 ห้องจัดแสดง ไล่เรื่องตั้งแต่มรดกธรรมชาติและภูมิศาสตร์ของจังหวัด ผู้คนเมืองตราดที่มีหลายกลุ่มชาติพันธุ์ (มีกลองมโหระทึกโบราณให้ดู) ลำดับโบราณคดี-ประวัติศาสตร์ เหตุการณ์สมัยรัชกาลที่ 5 ตอนตราดกลับคืนจากฝรั่งเศส มาจนถึงห้องที่หลายคนพูดถึงมากที่สุดคือห้องยุทธนาวีเกาะช้าง ที่จำลองห้องเป็นเรือรบ มีเรือจำลองและการเล่าเรื่องด้วยแสง-เสียง ปิดท้ายด้วยห้องตลาดเมืองตราดที่เล่าการค้าในตลาดเก่า ป้ายข้อมูลมีทั้งไทยและอังกฤษ ฝรั่งหลายคนในรีวิวชมว่าอ่านตามได้สบาย

บรรยากาศโดยรวมเงียบสงบ โดยเฉพาะวันธรรมดาที่คนน้อย เดินชมตามสบายไม่ต้องแย่งใคร รีวิวส่วนใหญ่บอกว่าใช้เวลาราว 1–1.5 ชั่วโมงก็ครบ ค่าเข้าถูกมาก คนไทยผู้ใหญ่ 10 บาท ต่างชาติ 30 บาท คุ้มเกินราคาสำหรับสิ่งที่ได้ ข้อสังเกตที่เจอในรีวิวบ่อยคือจอ/สื่ออินเทอร์แอกทีฟบางจุดอาจไม่ทำงาน แต่ไม่ได้ทำให้เนื้อหาหลักเสียอรรถรส

ทำเลอยู่บนถนนสันติสุข ต.บางพระ ในเมืองตราด ใกล้ศาลากลางจังหวัดและอนุสาวรีย์ ร.5 เดินทางสะดวก จอดรถง่าย เปิดอังคาร–ศุกร์ 09:00–16:00 น. เสาร์-อาทิตย์และวันหยุด 09:30–16:30 น. หยุดวันจันทร์ ที่คนแนะนำให้มาเพราะเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีก่อนไปเที่ยวที่อื่นในตราด มาที่นี่ก่อนแล้วค่อยไปต่อ จะเข้าใจเมืองและเรื่องราวยุทธนาวีเกาะช้างมากขึ้นเยอะ

ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองตราดเป็นหลักเมืองที่หาดูยาก เพราะแทนที่จะเป็นศาลทรงไทยทั่วไป ตัวอาคารกลับสร้างเป็น "เก๋งจีน" สีแดงสดตัดทอง มีลายมังกรกับงานปั้นละเอียดเต็มไปหมด ใครที่ชอบสถาปัตยกรรมแปลกตาหรือเป็นสายมูที่อยากเก็บหลักเมืองให้ครบ ที่นี่คือหมุดที่ไม่ควรพลาดเวลามาเมืองตราด เพราะถือเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่เมืองที่คนพื้นที่นับถือกันมานาน เล่ากันว่าเริ่มสร้างตั้งแต่ครั้งสมเด็จพระเจ้าตากสินมารวมไพร่พลที่ตราด ตามคติจีนเพื่อปกป้องคุ้มครองบ้านเมือง

ไฮไลต์ที่คนมาแล้วพูดถึงคือความจัดจ้านของสีและงานช่าง พอเดินเข้าไปจะเจอแท่นหลักเมืองคู่ และองค์เทพที่คนมาไหว้กันเยอะ ทั้งเจ้าพ่อเสียวอุ่นกง เทพไฉ่ซิ้งเอี้ยเรื่องโชคลาภ และเจ้าแม่ที่ดูแลแผ่นดิน คนส่วนใหญ่มาขอพรเรื่องสุขภาพ การงาน และเดินทางปลอดภัย เพราะตราดเป็นเมืองหน้าด่านติดทะเลและชายแดน ใครขับรถไกลหรือจะลงเรือไปเกาะมักแวะมาไหว้ก่อน บรรยากาศไม่ได้ใหญ่โตแต่อบอุ่นแบบศาลกลางเมือง มีคนพื้นที่แวะเวียนทั้งวัน

ตัวศาลอยู่ใจกลางเมืองบนถนนหลักเมือง ต.บางพระ ใกล้ศาลากลางจังหวัดและวัดโยธานิมิต เดินหรือขับรถจากตลาดในเมืองแป๊บเดียวถึง จอดรถได้สะดวก เปิดให้เข้าไหว้ตั้งแต่ 05.00–21.00 น. ทุกวัน ไม่มีค่าเข้า มีแค่ค่าธูปเทียนดอกไม้ตามศรัทธา เหมาะแวะเป็นจุดแรกหรือจุดปิดท้ายก่อนไปต่อที่อื่นในเมือง

ข้อควรรู้คือถ้าอยากเห็นบรรยากาศคึกคักจริง ให้มาช่วงงานพลีเมือง (วันขึ้น 6 ค่ำ เดือน 6) หรือที่คนจีนเรียกวันเซียกงแซยิด จะมีทั้งทำบุญตักบาตรแบบไทยและงานศาลแบบจีนปนกัน ส่วนวันธรรมดาก็เงียบสงบ ถ่ายรูปสวยได้ทั้งวัน แนะนำแต่งตัวสุภาพเพราะเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ และเป็นจุดที่รวมความเป็นไทย-จีนของเมืองตราดไว้ในที่เดียว

อนุสรณ์สถานยุทธนาวีที่เกาะช้าง คือจุดแวะที่หลายคนมองข้าม แต่พอได้มาเดินจริงกลับติดใจ ตั้งอยู่ริมทะเลแหลมงอบ ใกล้ตัวเมืองตราด เหมาะกับคนที่ชอบเรื่องราวประวัติศาสตร์ ครอบครัวพาเด็กมาเรียนรู้ หรือสายถ่ายรูปที่อยากได้มุมแปลกตา ตัวพระเอกคืออาคารพิพิธภัณฑ์ที่ออกแบบเป็นรูปทรงเรือรบ จำลองมาจากเรือหลวงธนบุรี ตั้งเด่นริมหาดจนมองไกล ๆ ก็รู้ว่าไม่ใช่อาคารธรรมดา ด้านหน้ามีอนุสาวรีย์กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ ผู้วางรากฐานกองทัพเรือไทย ยืนผินพระพักตร์ออกไปทางทะเลที่เคยเป็นสมรภูมิยุทธนาวีเมื่อ 17 มกราคม 2484

สิ่งที่ห้ามพลาดคือเดินขึ้นไปในตัวเรือ ข้างในเล่าเรื่องการรบระหว่างกองทัพเรือไทยกับฝรั่งเศสผ่านบอร์ดนิทรรศการ ภาพถ่ายเก่า แบบจำลองเรือรบ และรายชื่อทหารเรือที่เสียสละ คนที่ไปมาบอกตรงกันว่า "ได้ความรู้ดี เงียบสงบ" และบางคนชอบวิวอ่าวเกาะช้างที่มองได้สุดสายตาจากด้านบน นอกจากตัวพิพิธภัณฑ์ยังมีหาดเล็ก ๆ เงียบ ๆ ให้นั่งรับลม และมีเรือคายัคให้พายเล่นริมชายฝั่ง เป็นจังหวะพักที่ลงตัวก่อนหรือหลังนั่งเรือไปเกาะช้าง

ค่าเข้าไม่มี เข้าชมฟรี งบที่ใช้จริงก็แค่ค่าเดินทางกับค่าเช่าคายัคถ้าอยากลองพาย เปิดประมาณ 08.00–16.00 น. ทุกวัน ทำเลอยู่ริมถนนเลียบทะเลแหลมงอบ ขับจากตัวเมืองตราดไม่ถึงครึ่งชั่วโมง และอยู่ใกล้ท่าเรือไปเกาะช้าง แวะได้สบายระหว่างทาง ความนิยมมาจากการเป็นทั้งแลนด์มาร์กประวัติศาสตร์ของตราดและจุดชมวิวทะเลในตัว ทุกปีช่วง 17–21 มกราคมจะมีงานรำลึกวีรกรรมทหารเรือไทยที่เกาะช้าง คึกคักเป็นพิเศษ

ข้อควรรู้: ป้ายนิทรรศการส่วนใหญ่เป็นภาษาไทย ต่างชาติอาจอ่านได้ไม่ครบ บางช่วงห้องบางส่วนอาจปิด แนะนำมาช่วงเช้าถึงบ่ายแดดไม่แรงจะเดินถ่ายรูปสบายกว่า และเป็นสถานที่รำลึกเชิงประวัติศาสตร์ ควรแต่งกายและวางตัวให้เหมาะสม